Türkiye'de Hayvansal Ürün İzlenebilirliğinde Veteriner Sağlık Raporlarının Rolü: 2023-2025 Ulusal TÜRKVET Kayıtları
Öz
Veteriner Sağlık Raporu (VSR), Türkiye'de yalnızca canlı hayvan hareketlerinde değil, mevzuatın öngördüğü hayvansal ürün sevklerinde de kullanılan resmî veteriner sertifikasyon aracıdır. Özellikle kesimhanelerden başka illere yapılacak evcil tırnaklı hayvan karkas sevklerinde VSR bulundurulması zorunludur. Bu çalışmada VSR sisteminin hayvansal ürün zincirindeki operasyonel kapsamının ve izlenebilirlik işlevinin ulusal TÜRKVET kayıtları üzerinden değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 1 Ocak 2023-31 Aralık 2025 dönemine ait hayvansal ürün VSR kayıtları 62 dışa aktarım dosyasından birleştirilmiş; tam yinelenen kayıtlar ve kaynakta iptal edildiği belirlenen sertifikalar dışlanmış; ürün satırı ile tekil sertifika sayıları ayrıştırılmış ve miktar alanları birimlerine göre doğrulanmıştır. Temizleme sonrasında 229.257 tekil VSR'yi temsil eden 261.441 aktif ürün satırı elde edilmiştir. Aktif satırların %97,4'ü karkas grubunda, %96,5'i ise satış amaçlı sevklerde yer almıştır. Aktif satır sayısı 2023'te 83.806 iken 2025'te 92.500'e; tekil VSR sayısı 71.488'den 83.431'e yükselmiştir. Kayıtlar 81 çıkış ilini ve 82 varış kategorisini kapsamış, İstanbul tek başına aktif satırların %30,7'sini almıştır. Bulgular, VSR sisteminin canlı hayvan hareketleriyle sınırlı olmayan ve kesim sonrası hayvansal ürün hareketlerinde de ulusal ölçekte kullanılan bir idari izlenebilirlik katmanı oluşturduğunu göstermektedir. Bununla birlikte bu çalışma sistemin gıda güvenliği sonuçları üzerindeki etkinliğini değil, kayıtlanan kullanım kapsamını ve izlenebilirlik potansiyelini değerlendirmektedir.
Anahtar Kelimeler
veteriner sağlık raporu, hayvansal ürünler, karkas, izlenebilirlik, TÜRKVET
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Aung, M. M., & Chang, Y. S. (2014). Traceability in a food supply chain: Safety and quality perspectives. Food Control, 39, 172–184.
- Benchimol, E. I., Smeeth, L., Guttmann, A., Harron, K., Moher, D., Petersen, I., Sørensen, H. T., von Elm, E., Langan, S. M., & RECORD Working Committee. (2015). The REporting of studies Conducted using Observational Routinely-collected health Data (RECORD) statement. PLOS Medicine, 12, e1001885. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1001885
- Bosona, T., & Gebresenbet, G. (2013). Food traceability as an integral part of logistics management in food and agricultural supply chains. Food Control, 33, 32-48.
- Cabezas, A. H., Sanderson, M. W., Lockhart, C. Y., Riley, K. A., & Hanthorn, C. J. (2021). Spatial and network analysis of U.S. livestock movements based on Interstate Certificates of Veterinary Inspection. Preventive Veterinary Medicine, 193, 105391. https://doi.org/10.1016/j.prevetmed.2021.105391
- Chaters, G. L., Johnson, P. C. D., Cleaveland, S., Crispell, J., de Glanville, W. A., Doherty, T., Matthews, L., Mohr, S., Nyasebwa, O. M., Rossi, G., Salvador, L. C. M., Swai, E. S., Kao, R. R., & Bronsvoort, B. M. C. (2019). Analysing livestock network data for infectious disease control: An argument for routine data collection in emerging economies. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 374, 20180264. https://doi.org/10.1098/rstb.2018.0264
- Dabbene, F., & Gay, P. (2011). Food traceability systems: Performance evaluation and optimization. Computers and Electronics in Agriculture, 75, 139–146.
- Dabbene, F., Gay, P., & Tortia, C. (2014). Traceability issues in food supply chain management: A review. Biosystems Engineering, 120, 65–80.
- Donnelly, K. A.-M., Karlsen, K. M., & Olsen, P. (2009). The importance of transformations for traceability: A case study of lamb and lamb products. Meat Science, 83, 68–73.
- Drewe, J. A., Hoinville, L. J., Cook, A. J. C., Floyd, T., & Stärk, K. D. C. (2012). Evaluation of animal and public health surveillance systems: A systematic review. Epidemiology and Infection, 140, 575–590. https://doi.org/10.1017/S0950268811002160
- Babur, M. (2026a). Functional assessment of TÜRKVET: animal identification, movement control and veterinary traceability in Türkiye. Tropical Animal Health and Production, 58(8), Article 570. https://doi.org/10.1007/s11250-026-05370-6
