Dünyada ve Türkiye'de Mezbahalarda Campylobacter spp. Görülme Sıklığı: Gıda Güvenliği, Halk Sağlığı ve Tek Sağlık Perspektifinden Bir Derleme

Campylobacter cinsi bakteriler, dünya genelinde bakteriyel kaynaklı akut gastroenteritlerin en sık nedeni olarak kabul edilmekte ve gıda kaynaklı hastalıklar arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Kanatlı hayvanlar başta olmak üzere sığır, koyun ve diğer çiftlik hayvanlarının bağırsak florasında kommensal olarak bulunan etkenin, kesim sırasında dışkı ile bulaşan karkas yüzeyleri, kesim hattı ekipmanları, işçi elleri ve haşlama/soğutma suları aracılığıyla çapraz kontaminasyona uğrayarak insana ulaştığı bilinmektedir. Bu derlemede, Campylobacter'in genel özellikleri, insan ve hayvan sağlığına etkileri, gıda kontaminasyonu ve çapraz bulaşma mekanizmaları ile antibiyotik direnç profili özetlenmiş; ardından kesim hattı boyunca kontaminasyonun nasıl geliştiği aşama aşama ele alınmıştır. Türkiye'de kanatlı ve kırmızı et kesimhanelerinde yürütülen çalışmalarda Campylobacter spp. sıklığının geniş bir aralıkta değiştiği, dünya genelinde ise bu oranın kesimhane ve karkas tipine göre benzer şekilde değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir. Fluorokinolon ve tetrasiklin direnç oranlarının gerek Türkiye gerekse dünya genelinde endişe verici düzeylere ulaştığı saptanmıştır. Elde edilen bulgular, kesimhane düzeyinde uygulanan hijyen uygulamalarının, lojistik kesim ve dondurma gibi dekontaminasyon yöntemlerinin ve Tek Sağlık (One Health) yaklaşımının etkin bir şekilde hayata geçirilmesinin, hem Türkiye'de hem de dünyada kampilobakteriyozis yükünü azaltmak için kritik önemde olduğunu göstermektedir.

Campylobacter species are recognized as the leading cause of bacterial gastroenteritis worldwide and rank among the most frequently reported foodborne pathogens. As a commensal organism of the intestinal tract of poultry, cattle, sheep and other farm animals, the pathogen is known to reach humans mainly through faecal cross contamination of carcass surfaces, processing equipment, workers' hands and scalding chilling water during slaughter. This review summarizes the general characteristics of Campylobacter, its impact on human and animal health, food contamination and cross contamination mechanisms, and its antimicrobial resistance profile, and then examines how contamination develops step by step along the slaughter line. Studies conducted at poultry and red-meat slaughterhouses in Türkiye report Campylobacter spp. prevalence varying over a wide range, while global studies report similarly variable prevalence depending on the slaughterhouse and carcass type. Fluoroquinolone and tetracycline resistance rates have been found to reach concerning levels both in Türkiye and worldwide. These findings indicate that hygienic practices at the slaughterhouse level, decontamination approaches such as logistic slaughter and carcass freezing, and effective implementation of the One Health approach are of critical importance in reducing the burden of campylobacteriosis both in Türkiye and globally.