KÜRESEL ŞOKLAR, YEREL TEPKİLER: BRICS-T ÜLKELERİNDE ENFLASYON, CDS VE BORSA ETKİLEŞİMİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, BRICS-T ülkelerinde (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika ve Türkiye) ülke risk göstergeleri ile temel makroekonomik değişkenlerin finansal piyasa performansı üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu kapsamda, 2015–2024 dönemini kapsayan yıllık panel veriler kullanılmıştır. Finansal piyasa performansı, hisse senedi endeksi kapanış değerlerinin logaritması ile temsil edilirken; kredi temerrüt takası (CDS) primi, enflasyon oranı ve döviz kuru temel açıklayıcı değişkenler olarak modele dâhil edilmiştir. Analizler panel veri yaklaşımı çerçevesinde gerçekleştirilmiş ve ülkeler arasındaki gözlemlenemeyen heterojenlik dikkate alınmıştır. Tahmin sürecinde, olası heteroskedastisite ve grup içi bağımlılık sorunlarına karşı dayanıklı standart hatalar kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, CDS primleri ile enflasyon oranlarının hisse senedi endeksi performansı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkilere sahip olduğunu ortaya koyarken, döviz kuru değişimlerinin anlamlı bir etkisinin bulunmadığını göstermektedir. Çalışma sonuçları, ülke risk algısı ve makroekonomik istikrarın yükselen piyasa ekonomilerinde finansal piyasaların performansı açısından belirleyici unsurlar olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Finansal Piyasa Performansı
• CDS Primi
• Makro Ekonomik Göstergeler

GLOBAL SHOCKS, LOCAL RESPONSES: THE INTERACTION BETWEEN INFLATION, CDS PREMIUMS, AND STOCK MARKETS IN BRICS-T COUNTRIES

Öz

The aim of this study is to examine the effects of country risk indicators and key macroeconomic variables on financial market performance in BRICS-T countries (Brazil, Russia, India, China, South Africa, and Türkiye). To this end, annual panel data covering the period from 2015 to 2024 are employed. Financial market performance is proxied by the logarithm of stock market index closing values, while credit default swap (CDS) premiums, inflation rates, and exchange rates are included in the model as the main explanatory variables. The analyses are conducted within a panel data framework, allowing for the control of unobserved cross-country heterogeneity. During the estimation process, robust standard errors are utilized to address potential heteroskedasticity and intra-group dependence. The empirical findings indicate that CDS premiums and inflation rates exert statistically significant effects on stock market index performance, whereas exchange rate changes do not exhibit a significant impact. Overall, the results highlight that country risk perceptions and macroeconomic stability play a crucial role in shaping financial market performance in emerging market economies.

Anahtar Kelimeler

• Financial Market Performance
• CDS Premium
• Macroeconomic Indicators

Kaynakça

1. Ahmetoğulları, K. (2025). Makroekonomik dinamikler ve hisse senedi piyasası tepkileri: CDS primleri, döviz kuru, faiz oranları ve para arzına BIST 100'ün duyarlılığının ampirik analizi. Politik Ekonomik Kuram, 9(1), 1-16.
2. Aşcı, M. E. (2019). BRICS ülkelerinin küresel güç olma potansiyelleri ve Türkiye. Uluslararası Hukuk ve Sosyal Bilim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 39-60.
3. Baltagi, B. H. (2008). Econometric analysis of panel data. Wiley.
4. Başarır, Ç. & Murat K. (2016). Gelişmekte olan ülkelerin CDS primleri ile hisse senetleri ve döviz kurları arasındaki kointegrasyon ilişkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 369-380.
5. Bayrakdaroğlu, A. & Mirgen, Ç. (2021). Kredi temerrüt takası (CDS) ve borsa endeks ilişkisi: BRICS ülkeleri üzerine bir araştırma. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6.IERFM özel sayısı, 65-78.
6. Breusch, T. S., & Pagan A. R. (1980). The lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. The Review of Economic Studies, 47(1), 239-253.
7. Caiazza, S., Galloppo, G., & La Rosa, G. (2023). The mitigation role of corporate sustainability: Evidence from the CDS spread. Finance Research Letters, 52, 103561.
8. Çetin, A. C. (2022). Kredi temerrüt takasları primi ile BIST 100 Endeksi, döviz kuru ve faiz arasındaki ilişki: Türkiye örneği. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 39-77.

9. Duffie, D. (1999). Credit swap valuation. Financial Analysts Journal, 55(1), 73-87.
10. Erdoğan, B., & Doğan, M. (2024). Jeopolitik risk ve belirsizlik endeksleri ile BRICS borsaları arasındaki volatilite yayılımları. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 27(1), 258-273.
11. Fung, H. G., Sierra, G. E., Yau, J., & Zhang, G. (2008). Are the US stock market and credit default swap market related? Evidence from the CDX indices. Journal of Alternative Investments, Summer, 1-46.
12. Gong, Y., He, Z., & Xue, W. (2023). EPU spillovers and sovereign CDS spreads: A cross‐country study. Journal of Futures Markets, 43(12), 1770-1806.
13. Greene, W. H. (2003) Econometric analysis. 8th Edition, Pearson Education.
14. Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic econometrics. 5th edition, McGraw-Hill.
15. Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J. & Anderson, R.E. (2014). Multivariate data analysis. 7th edition, Pearson.
16. İlhan, B., & Bayir, M. (2021). BİST Sınai ve BİST Mali endeksi ile CDS, faiz, döviz kuru, toplam krediler ve COVID-19 arasındaki dinamik ilişki. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 56(4), 3090-3110.
17. İltaş, Y., & Güzel, F. (2025). The Nexus between CDS Premiums and Exchange Rates: Evidence from BRICS Countries and Türkiye. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 9(4), 796-811.
18. Kandemir, T., Vurur, N. S., & Gökgöz, H. (2022). Türkiye’nin CDS primleri ile BİST 100, döviz kurları ve tahvil faizleri arasındaki etkileşimin cDCC-EGARCH ve varyansta nedensellik analizleriyle incelemesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24(42), 510-526.
19. Karslıoğlu, İ. & Sevim U. (2022). Hisse senedi fiyatları ile ülke risk primi (CDS) arasındaki ilişki. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 24(3), 576-593.
20. Kumar, G. P., & Saluja, R. (2025). Assessing the performance of financial derivative instruments in different economic conditions. Lex Localis, 23(10), 414-434.
21. Kurtan, N., & Kaya, M. (2025). BRICS ülkelerinin borsa endeksleri ile BIST-100 Endeksi arasındaki volatilite yayılımının TVP-VAR modeli ile incelenmesi. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 8(2), 59-69.
22. Longstaff, F. A., Sanjay M., & Neis E. (2005). Corporate yield spreads: Default risk or liquidity? New evidence from the credit default swap market. The Journal of Finance, 60(5), 2213-2253.
23. Markowitz, H. (1952). Portfolio selection. The Journal of Finance, 7(1). 77-91.
24. Norden, L., & Weber M. (2009). The co‐movement of credit default swap, bond and stock markets: An empirical analysis. European Financial Management, 15(3), 529-562.
25. Özçelik, Ö., & Göksu, S. (2020). CDS primleri ve enflasyon oranının, faiz oranlarına etkisi: Türkiye örneği. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(1), 69-78.
26. Pesaran, M. H. (2004). General diagnostic tests for cross-sectional dependence in panels. ESifo Working Paper Series No. 1229; IZA discussion paper No. 1240.
27. Pesaran, M. Ha. (2006). Estimation and inference in large heterogeneous panels with a multifactor error structure. Econometrica, 74(4), 967-1012.
28. Rikhotso, P. M., and Simo-Kengne B. D. (2022). Dependence structures between sovereign credit default swaps and global risk factors in BRICS countries. Journal of Risk and Financial Management, 15(3), 1-22.
29. Ross, S. A. (1976). The arbitrage theory of capital asset pricing. Journal of Economic Theory, 13(3), 341-360.
30. Sharpe, W. F. (1964). Capital asset prices: A theory of market equilibrium under conditions of risk. The Journal of Finance, 19(3), 425-442.
31. Sovbetov, Y., & Saka, H. (2025). Does it take two to tango: Interaction between credit default swaps and national stock indices. arXiv preprint arXiv:2512.07887.
32. Sönmez, Y., Baydaş, Y., & Kılıç, E. (2023). CDS primleri ile seçili BIST endeksleri arasındaki volatilite yayılımı. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (64), 29-34.
33. Topaloğlu, E. E., & Ege, İ. (2020). Kredi temerrüt swapları (CDS) ile Borsa İstanbul 100 Endeksi arasındaki ilişki: Kısa ve uzun dönemli zaman serisi analizleri. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(2), 1373-1393.
34. Ustaoğlu, E. (2022). Analysis of relations between CDS, stock market, and exchange rate: Evidence from Covid-19. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(2), 301-315.
35. Wooldridge, J.M. (2010). Econometric analysis of cross section and panel data, 2nd edition, MIT Press.
36. Yerdelen Tatoglu, F. (2013). İleri panel veri analizi: Stata uygulamalı. Beta Basım Yayım.