Legal System and Punishments for Various Offences in the Golden Horde State

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 1 , 70 - 83 , 31.03.2026

Celal Aslan

https://doi.org/10.31592/aeusbed.1658479

https://izlik.org/JA86KB75LE

Öz

The Golden Horde State is an important Turkish-Mongolian state that existed in the geography of Dasht-i Kipchak in the 13th and 16th centuries. The political, administrative and social structure of this state was based on the Mongolian legal system created by Genghis Khan. However, with the adoption of Islam in the Golden Horde State and the increase in the Muslim population, many changes were experienced in the state order and social life. The most important of these changes was seen in the legal structure created to ensure social order and peace. Because with the spread of Islam, Mongolian law and Islamic law started to be used together in the Golden Horde State. Both legal systems included rules regulating the peace and tranquility of the society. Especially in the rules of Mongolian law, the offences that disrupted the order of the state and society and the related punishments were clearly defined. Although the punishments prescribed by Mongolian law were applied in the beginning for such offences, it is observed that the punishments prescribed by Islamic law were also applied together with Mongolian law in later processes. The lack of sufficient studies on the legal and penal system of the Golden Horde State constitutes the main reason for this study. In this study, a literature review on the subject was conducted and Turkish, English and Russian sources were utilised.

Anahtar Kelimeler

Golden Horde State , Mongol Law , Islamic Law , Crime , Punishment

Altın Orda Devleti'nde Hukuk Sistemi ve Çeşitli Suçlara İlişkin Cezalar

https://izlik.org/JA86KB75LE

Öz

Altın Orda Devleti, 13.ve 16. yüzyıllarda Deşt-i Kıpçak coğrafyasında varlık göstermiş önemli bir Türk-Moğol devletidir. Bu devletin siyasi, idari ve sosyal yapısı Cengiz Han’ın oluşturduğu Moğol hukuk sistemi üzerine kurulmuştur. Ancak Altın Orda Devletinde İslamiyet’in benimsenmesi ve Müslüman nüfususun artışlıya birlikte devlet düzeninde ve toplum hayatında birçok değişiklikler yaşanmıştır. Bu değişikliklerden en önemlisi ise toplumsal düzenin ve barış ortamının sağlanması için oluşturulan hukuki yapıda görülmüştür. Çünkü İslamiyet’in yaygınlaşmasıyla Altın Orda Devletinde Moğol hukuku ve İslam hukuku bir arada kullanılmaya başlanmıştır. Her iki hukuk sisteminde de toplumun huzur ve barış ortamını düzenleyen kurallar yer almıştır. Özelikle Moğol hukukuna bağlı kurallarda devletin ve toplumun düzenini bozan suçlar ve buna ilişkin cezalar net olarak belirlenmiştir. Bu tarz suçlarda başlangıçta tümüyle Moğol hukukunun öngördüğü cezalar uygulanmışsa da daha sonraki süreçlerde İslam hukukuna göre verilen cezaların da Moğol hukukuyla birlikte uygulandığı görülmektedir. Altın Orda Devleti’nin hukuk ve ceza sistemi konusunda yeterli çalışmanın bulunmaması bu çalışmanın ele alınmasının asıl sebebini oluşturmaktadır. Bu çalışmada konuya yönelik literatür taraması yapılmış ve Türkçe, İngilizce ve Rusça kaynaklardan istifade edilerek, çalışma meydana getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Altın Orda Devleti , Moğol Hukuku , İslam Hukuku , Suç , Ceza

Kaynakça

• Alınge, C. (1967). Moğol Kanunları (Çev. Coşkun Üçok). Ankara: Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları.
• Anonim. (1986). Moğolların Gizli Tarihi (Çev. Ahmet Temir). Ankara: TTK Yayınları.
• Cüveynî, A. A. M. (1999). Tarih-i Cihangüşa (Çev. Mürsel Öztürk). Ankara: TTK Yayınları.
• Dayı, Ö. (2021). İlhanlı Devleti’nde Yargı Sistemi (1256-1335). Basit Araştırmaları Dergisi, 4(1), 95-104.
• Derin Paşaoğlu, D. (2023). Altın Orda Hanlığı’nda “Saray”ın Büyük Hatunu: Taytuğlı Hatun. Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 17(35), 101-120. https://doi.org/10.18220/kid.1380295
• Erbay, H. (2018). Eski Hukuk Sisteminden Yeni Hukuk Sistemine Geçiş Süreci, Nedenleri ve Türk Hukuk Devrimi. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 211-238. https://doi.org/10.30561/sinopusd.478384
• Göktürk, Y. (2019). Altın Orda Devleti’nde Ekonomik Hayat. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Blilimler Ensitütüsü, Konya.
• Grigoriev, V. (1876). On the reliability of the labels issued by the khans of the Golden Horde to the Russian clergy. In Russia and Asia (pp. 170-258). SPb.
• Grigor’ev, A. P. and Grigor’ev, V. P. (2002). The Golden Horde of the XIVth Century From Venice Collection Of Documents. St. Petersburg: St. Petersburg University Publisher.
• Ibragimov, Z. H. (2022). Mongol legal institutions: The Golden Army period. Russian-Asian Legal Journal, 3, 45-53. https://doi.org/10.14258/ralj(2022)3.8
• İbn Battûta. (2000). İbn Battûta Seyahatnamesi (Çev. A. Sait Aykut). Ankara: YKY Yayınları.
• Kafalı, M. (1976). Altın Orda Hanlığının Kuruluş ve Yükseliş Devirleri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
• Kamalov, İ. (2013). Altın Orda Devleti. O. Karatay ve S. Acar (Ed) , Doğu Avrupa Türk Tarihi. İstanbul: Kitapevi Yayınları.
• Konukçu, E. (1992). Berke Han. TDV İslam Ansiklopedisi, 5, 506-507.
• Konstantinovich, Sh. V. (2020). Comparison of the Legal System of the Arab Caliphate and the Legal System of the Golden Horde. International scientific journal of the young scientist, 30(320), 218-220.
• Kutlu, F. (2021). Berke Han Döneminde İslam Dinin Altın Orda Devleti’ne Etkisi. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, 3(5), 37-48.
• Klyashtorny, S. G. (1984). Kagan, Begi and the People in the Pagans of the Turkic Runic Script. Oriental Studies, 9, 143-153.
• Kulteev, T. M., Masevich, M. G., and Shakaev, G. B. (1998). Materials on Kazakh Customary Law. Almaty, Kazakh SSR Academy of Sciences Publications. https://elib.kstu.kz/en/lib/?e_kls=%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0e_viewdb=IBIS
• Levshin, A. I. (1996). Description of the Kyrgyz-Kazakh or Kyrgyz-Kaysakh mountains and steppes. Almaty, Kazakh SSR Academy of Sciences Publications. https://archive.org/details/LevshinAleksey.OpisanieKirgizKazachikhIliKirgizKaysakskikhOrdIStepeyIzvestiyaGeograficheskie.11
• Lkhundev, G. (2013). XIII-XV. Yüzyıllar Arasında Türk-Moğol Halklarının Sosyo-Kültürel Tarihi. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensitütisü, Ankara.
• Misafir, S. (2022). Hukuk Devleti Olgusunun Eski Çağlardaki Kökenleri. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 163, 241-263.
• Mirgaleev, İ. M. (2022). İslam Tarihinin Bir Parçası Olarak Altın Orda Tarihi. In XIX. Türk Tarih Kongresi (3–7 Ekim 2022, Ankara) kongreye sunulan bildiriler (Cilt II, ss. 289–302). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
• Polo, M. (2021). Marco Polo Seyahatnamesi (Çev. Elif Berktaş). Ankara: Panama Yayıncılık.
• Plano Carpini, G. da. (2015). Moğolistan Seyahatnamesi (Çev. Ergin Ayan). İstanbul: Gece Kitaplığı.
• Pochekaev, R. Y. (2009). The Right of the Golden Horde. İ. M. Mirgaleev (Ed). Kazan: Publishing House of the Academy of Sciences of the Republic of Tatarstan ‘Fen’.
• Pochekaev, R. Y. (2016). The Great Law of Genghis Khan in the Mongol Empire and the Genghisid States of the 13th-14th centuries: Legal code or ideal ‘law and order’? Golden Horde Journal, 4(4), 724-733. https://doi.org/10.22378/2313-6197.2016-4-4.724-733
• Rubruck, W. of. (1900). The journey of William of Rubruck to the Eastern Parts of the World, 1253–55: As narrated by himself, with two accounts of the earlier journey of John of Pian de Carpine (W. W. Rockhill, Trans.). London: The Hakluyt Society.
• Rauschenbach, B. V. (1988). Thousandth anniversary: The Christianization of Kievan Russia: The baptism of Kiev. The UNESCO Courier: A Window Open on the World, 41(6), 4–29.
• Saray, M. (1998). Altın Orda Hanlığı. TDV İslam Ansiklopedisi, 2, 538-540.
• Shurguchiev, O. and Lidzhieva, I. (2017). On the problem of the judicial system in Altynordu. Universum: Social Sciences: Electronic Scientific Journal, 4(3), 18-21. https://cyberleninka. ru/article/n/k-probleme-sudoustroystva-v-zolotoy-orde
• Şeker, M. (2018). Türk Devlet Yönetiminde Farklı Başkadılık Uygulamaları: Hazarlar, Altın Orda ve Memlükler Örneği. Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi, 1(1), 75-88.
• Şirin, H. (2021). Yasag / Yasak ve Yargu Terimleri Üzerine. İ. Taş, Z. Gulcalı ve T. Karaayak (Ed.), Eski Türkçe Üzerine Filolojik Araştırmalar. Paradigma Akademi Yayınları.
• Sürücü, M. (2022). Altın Orda Devleti’nde Bir Dönüm Noktası: Emir Nogay. Journal of Literature and Humanities, 69, 1-8.
• Tizengausen, V. G. (1884). Collection of materials on the history of the Golden Horde. T.1: Quotations from Arabic works. Petersburg.
• Tuğ, K. (2019). Özbek Han’ın Tahta Çıkışı, Özbek İşlemlerinin Şekillenmesi ve Bazı Özbek Boyları. Akademik Matbuat Dergisi, 3(2), 49-56.
• Vladimirtsov, B. Y. (1995). Moğolların İçtimai Teşkilatı: Moğol Göçebe Feodalizmi (Çev. Abdülkadir İnan). Ankara: TTK Yayınları.
• Vernadsky, G. (2024). The scope and contents of Chingis Khan’s Yasa. Harvard Journal of Asiatic Studies, 3(4), 337-360. https://www.jstor.org/stable/2717841
• Yakusheva, Y. Y. and Kalashnikova, E. B. (2017). Court and justice in the Golden Horde. Science, Education, Society: Trends and Development Prospects, 1, 57-61.
• Yıldırımer, Ş. (2012). İslam Hukukunda Yargıç Etiği. Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 8, 33-50.
• Zhou, Y. (2020). Studies on Nestorian iconology in China and part of Central Asia during the 13th and 14th Centuries [Phd diss]. İtaly: Università Ca' Foscari Venezia, İtaly.
• Zhumaganbetov, T. S. (2009). The Main Aspects of the Content of the Law of the Golden Army. Bulletin of Rudn University, Journal of Legal Sciences, 5, 118-124.
• Zhang, C. (2021). Sorghaghtani Beki and the influence of Mongol noblewomen on succession. Emory Journal of Asian Studies, 3, 1–16.
• Yuvalı, A. (1998). Hülâgû. TDV İslam Ansiklopedisi, 18, 473-475.