A Qualitative Study on the Difficulties, Disruptions, and Solution Strategies Experienced by Teachers at the Beginning of a Lesson

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 1 , 394 - 413 , 31.03.2026

Yasemin Çiçek , Hüseyin Şimşek

https://doi.org/10.31592/aeusbed.1680687

https://izlik.org/JA63BF69BS

Öz

The aim of this study is to determine the disruptions and difficulties that teachers experience at the beginning of a lesson in the context of face-to-face and distance education and to reveal the solution strategies they have developed to deal with these disruptions and difficulties. The phenomenology method, one of the qualitative research designs, was used in the study. The interview technique was used to collect data, and a semi-structured interview form served as the data collection tool. The study group was determined using the criterion sampling method. It consists of a total of ten middle school mathematics teachers working in Türkiye during the 2020–2021 academic year. The data were analyzed using both descriptive and content analysis. The results show that teachers frequently experience disruptions at the beginning of lessons. It was found that these disruptions are mostly caused by students, and the strategies developed by teachers mainly focus on addressing student-related disruptions. Under the theme of disruptions experienced at the beginning of a lesson, six sub-themes were identified: “disruptions caused by acoustic/verbal disruptive behaviors”, “disruptions caused by motor restlessness”, “disruptions caused by aggressive behaviors”, “disruptions caused by lack of motivation/low motivation to learn”, “disruptions caused by violations of classroom rules”, and “others”. Under the theme of disruptions experienced at the beginning of a lesson in the context of distance education, three sub-themes were identified: “disruptions caused by connection/internet infrastructure issues and technical failures”, “disruptions caused by difficulties in focusing/concentrating on education”, and “other”. Although teachers’ responses to disruptions/problems varied widely, it was revealed that teachers most frequently used eye-catching materials and audiovisual tools in their lessons.

Anahtar Kelimeler

Lesson introduction process , introductory activities , difficulties , disruptions , solution strategies

Öğretmenlerin Derse Başlama Sürecinde Yaşadıkları Güçlükler, Aksaklıklar ve Çözüm Stratejileri Üzerine Nitel Bir Çalışma

https://izlik.org/JA63BF69BS

Öz

Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin yüz yüze ve uzaktan eğitim bağlamında derse başlama sürecinde karşılaştıkları aksaklıkların belirlenmesi ve bu aksaklıklara yönelik geliştirdikleri çözüm stratejilerinin ortaya çıkarılmasıdır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni benimsenmiş olup; verilerin toplanmasında görüşme tekniği kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiş olup; 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Türkiye’de görev yapan toplam on ortaokul matematik öğretmeninden oluşmaktadır. Elde edilen veriler ise betimsel ve içerik analizi birlikte kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, öğretmenler dersin başlangıcında aksaklıklar ile sıklıkla karşılaşmaktadır. Aksaklıkların daha çok öğrencilerden kaynaklanan aksaklıklar olduğu ve bu aksaklıklara yönelik geliştirilen stratejilerin de çoğunlukla öğrencilerden kaynaklanan aksaklıklara yönelik çözüm stratejileri olduğu ortaya çıkmıştır. Derse başlama sürecinde yaşanan aksaklıklar teması altında “akustik/sözlü yıkıcı davranışlardan kaynaklanan aksaklıklar”, “motorik huzursuzluklardan kaynaklanan aksaklıklar”, “agresif davranışlardan kaynaklanan aksaklıklar”, “öğrenme hevesi/motivasyonu eksikliğinden kaynaklanan aksaklıklar”, “sınıf kuralları ihlallerinden kaynaklanan aksaklıklar” ve “diğer” olmak üzere altı alt temaya ulaşılmıştır. Uzaktan eğitim bağlamında dersin başlangıcında yaşanan aksaklıklar teması altında ise “bağlantı/internet altyapısı sorunları ve teknik arızalardan kaynaklanan aksaklıklar”, “eğitime odaklanma/konsantrasyon sorunundan kaynaklanan aksaklıklar” ve “diğer” olmak üzere üç alt temaya ulaşılmıştır. Öğretmenlerin aksaklıklara verdikleri tepkiler çok çeşitlilik gösterse de öğretmenlerin en sık olarak derste dikkat çekici materyal ve görsel-işitsel araç-gereçlere yer verdiği ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

Derse başlama süreci , giriş etkinlikleri , güçlükler , aksaklıklar , çözüm stratejileri

Etik Beyan

Bu makalede araştırma ve yayın etiği kurallarına, dergi yazım kurallarına, dergi etik kurallarına ve yayın ilkelerine uyulmuştur. Makale ile ilgili doğabilecek her türlü ihlallerde sorumluluk yazar(lar)a aittir. Makalenin etik kurul izni Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu tarafınca 07.07.2022 tarih 2022/05/07 sayılı kararı ile alınmıştır. Ayrıca bilgilendirilmiş gönüllü onam formu katılımcılar tarafından imzalanmıştır. Bu çalışma, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde hazırlanan bir seminer çalışmasının bir bölümünden üretilmiştir. Ayrıca çalışmanın bir kısmı III. Uluslararası Kapadokya Sosyal Bilimler Öğrenci Kongresi’nde sözlü bildiri olarak sunulmuş (özet bildiri/sözlü sunum), ancak tam metin olarak basılmamıştır.

Kaynakça

• Al Şensoy, S. ve Sağsöz, A. (2015). Öğrenci başarısının sınıfların fiziksel koşulları ile ilişkisi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 16(3), 87-104.
• Atıcı, R. (2014). Sınıf kurallarının oluşturulmasında öğretmen ve öğrenci rolleri. International Journal of Social Science, 29, 475-484.
• Aykaç, M. ve Köğçe, D. (2020). Eğitsel oyunlar ile matematik öğretimi okul öncesi ve ilkokul kazanımları. Ankara: Pegem Akademi.
• Bloom, B. S. (2012). İnsan nitelikleri ve okulda öğrenme. Durmuş Ali Özçelik (Çev.). Ankara: Pegem Akademi.
• Brühne, T. und Sauerborn, P. (2023). Der Unterrichtseinstieg. Baltmannsweiler: Schneider Verlag Hohengehren.
• Çankaya, İ. ve Çanakçı, H. (2011). Sınıf öğretmenlerinin karşılaştıkları istenmeyen öğrenci davranışları ve bu davranışlarla başa çıkma yolları. Turkish Studies – International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 6(2), 307-316.
• Çetin, B. (2013). Sınıfta istenmeyen öğrenci davranışlarıyla ilgili sınıf öğretmenlerinin karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 14(1), 255-269.
• Demirel, Ö. (2012). Öğretim ilke ve yöntemleri. Öğretme Sanatı. Ankara: Pegem Akademi.
• Demirel, Ö. (2017). Eğitimde program geliştirme. Kuramdan uygulamaya. Ankara: Pegem Akademi.
• Ertürk, S. (2017). Eğitimde “program” geliştirme. Ankara: Edge Akademi.
• Gagné, R. M., Wager, W. W., Golas, K. and Keller, J. M. (2004). Principles of instructional design. Belmont, CA: Cengage Learning.
• Greving, J. und Paradies, L. (2023). Unterrichts-Einstiege. Berlin: Cornelsen.
• Gündüz, Y. ve Balyer, A. (2011). Eğitimde ödül ile cezanın yeri ve buna ilişkin alternatif yaklaşımlar. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(2), 10-23.
• Hathaway, W. E. (1988). Educational Facilities. Designing to enhance learning and human performance. Education Canada, Winter/Hiver, 28(4), 28-35.
• Kaya, Z. (2006). Öğretim teknolojileri ve materyal geliştirme. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
• Kayaduman, H. (2020). Canlı ders giriş etkinlikleri. Selçuk Karaman ve Engin Kurşun (Ed.), Uzaktan öğretimde canlı ders uygulama ilkeleri ve örnekleri içinde (s. 10-23). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınevi.
• Keller, G. (2010). Disziplinmanagement in der Schulklasse. Unterrichtsstörungen vorbeugen – Unterrichtsstörungen bewältigen. Bern: Huber.
• Kırbaş, Ş. ve Atay, A. (2017). Sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetiminde yaşadığı sorunlar ve çözüm önerileri. International Periodical for the Languages. Literature and History of Turkish or Turkic, 12(28), 517-538.
• Lohmann, G. (2019). Mit Schülern klarkommen. Professioneller Umgang mit Unterrichtsstörungen und Disziplinkonflikten. Berlin: Cornelsen.
• Miles, M. B. and Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. An expanded sourcebook (Second Edition). London: SAGE Publication.
• Nolting, H. P. (2012). Störungen in der Schulklasse. Ein Leitfaden zur Vorbeugung und Konfliktlösung. Weinheim: Beltz.
• Özer, B., Bozkurt, N. ve Tuncay, A. (2014). İstenmeyen öğrenci davranışları ve öğretmenlerin kullandıkları başa çıkma stratejileri. Turkish Journal of Educational Studies, 1(2), 152-189.
• Öztürk, B. (2001). Derse giriş davranışlarının öğretmenler tarafından kullanılma durumu. Kuram ve uygulamada eğitim yönetimi, (25), 107-124.
• Patnaik, S. and Subban, P. (2023). Challenging Behaviours in Primary Classrooms: Examining Causal Attributions and Strategies Used by Primary School Teachers in India. Australasian Journal of Special and Inclusive Education, 47(2), 78–95. Doi:10.1017/jsi.2023.8
• Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Thousand Oaks, CA: Sage.
• Saban, A. ve Ersoy, A. (2017). Eğitimde nitel araştırma desenleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Santrock, J. W. (2018). Educational Psychology. New York: McGraw Hill.
• Sezer, S. (2017). Novice teachers’ opinions on students’ disruptive behaviours: A case study. Eurasian Journal of Educational Research, (69), 199-219.
• Sönmez, V. (2015). Program geliştirmede öğretmen el kitabı. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Şahin, M. (2014). Öğretim materyallerinin öğrenme-öğretme sürecindeki işlevine ilişkin öğretmen görüşlerinin analizi. K. Ü. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(3), 995-1012.
• TEDMEM. (2020). COVID-19 sürecinde eğitim: Uzaktan öğrenme, sorunlar ve çözüm önerileri (TEDMEM Analiz Dizisi 7). Ankara: Türk Eğitim Derneği Yayınları.
• Tekke, M., Özer, B. ve Taş, E. (2018). Türkiye’de sınıf içi eğitimde cezanın etkisi: Disiplin kurallarının bilimsel uygulanması. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(4), 19-27.
• Usta, E. (2015). Öğretmen adaylarının öğretim materyalleri geliştirme süreçlerinin görsel ve mesaj tasarımı ilkeleri açısından incelenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 1-14.
• Walcott, H. F. (1994). Transforming qualitative data: Description, analysis and interpretation. London: SAGE Publications.
• Wang, H. and Hall. NC (2018). A Systematic Review of Teachers’ Causal Attributions: Prevalence, Correlates, and Consequences. Front. Psychol. 9:2305. Doi: 10.3389/fpsyg.2018.02305
• Winkel, R. (2021). Der gestörte Unterricht. Diagnostische und therapeutische Möglichkeiten. Baltmannsweiler: Schneider Verlag Hohengehren.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yumuşak, G. ve Balcı, Ö (2018). Öğretmenlerin istenmeyen öğrenci davranışları ile başa çıkma yöntemleri ve bu yöntemlerin etkililiğine ilişkin görüşleri. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(40), 223-254.