Araştırma Makalesi

Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz

Cilt: 12 Sayı: Aile Özel Sayısı 4 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, kamu eğitim harcamalarının aile refahına etkilerini Nordik, Kıta Avrupası, Anglo-Sakson ve Türkiye örnekleri üzerinden karşılaştırmalı bir çerçevede incelemektedir. Bu etkilerin kuramsal temelini insan sermayesi, refah ekonomisi ve refah rejimleri oluşturmaktadır. Eğitim harcamalarının ‘yarı kamusal mal’ niteliği ve pozitif dışsallıkları, yalnızca bireysel getirilere değil; gelir dağılımı, sosyal hareketlilik, toplumsal cinsiyet eşitliği ve demokratik katılım gibi aile refahının çok boyutlu unsurlarına da yansımaktadırr. Bulgular, harcamanın düzeyinden ziyade bileşimi, hedeflemesi ve yönetişiminin belirleyici olduğunu göstermektedir. Nordik ülkelerinde bütüncül bakım-eğitim ekosistemi ve evrensel erişim, kısa vadede hane bütçesi baskılarını azaltırken uzun vadede sosyal mobiliteyi güçlendirir. Kıta Avrupası’nda güçlü kamusal finansman mesleki/ikili eğitim yoluyla geçiş risklerini düşürse de erken izlekleme fırsat eşitliğini sınırlayabilir. Anglo-Sakson yaklaşım yüksek bireysel getiriler sunsa da, ailelere yüklenen finansman riski ve öğrenci borçluluğu refahı kutuplaştırırken; Türkiye’de niceliksel genişleme kaydedilse de okul öncesi kapasite, bölgesel kalite farkları ve yükseköğretimde düşük kişi başı harcama, aileleri özel harcamalara yönlendirmektedir. Politika önerileri; erken çocuklukta evrenselleşme, okul kalitesinde yakınsama, geçiş mekanizmalarının güçlendirilmesi ve yüksek öğretimde destek mimarisinin yeniden tasarlanmasına odaklanır. Sonuç olarak eğitim harcamalarının, mali sürdürülebilirlikle uyumlu biçimde tasarlandığında aile refahını kalıcı ve kapsayıcı biçimde artıran stratejik bir yatırım olduğu ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abio, G., Patxot, C., Souto, G. and Istenič, T. (2021). The role of gender, education and family in the welfare organization: Disaggregating National Transfer Accounts. The Journal of the Economics of Ageing, 20. https://doi.org/10.1016/j.jeoa.2021.100348.
  2. Arnesen, A. L. and Lundahl, L. (2006). Still social and democratic? Inclusive education policies in the Nordic welfare states. Scandinavian Journal of Educational Research, 50(3), 285-300. https://doi.org/10.1080/00313830600743316.
  3. Ataç, E. (2019). Modeling educational inequalities: Class, academic achievement, and regional differences in Turkey. Education and Urban Society, 51(5), 659-692. https://doi.org/10.1177/0013124517747036.
  4. Becker, G. S. (1993). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (3rd Ed.). University of Chicago Press.
  5. Blanden, J., Doepke, M. and Stuhler, J. (2022). Educational inequality. National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w29979.
  6. Boissière, M. (2004). Rationale for public investments in primary education in developing countries. Washington, DC: World Bank, Independent Evaluation Group.
  7. Bol, T. and Van de Werfhorst, H. G. (2013). Educational systems and the trade-off between labor market allocation and equality of educational opportunity. Comparative Education Review, 57(2), 285-308. https://doi.org/10.1086/669122.
  8. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education in (pp. 241-258). New York: Greenwood.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kamu Maliyesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

4 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

15 Eylül 2025

Kabul Tarihi

19 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: Aile Özel Sayısı

Kaynak Göster

APA
Yavan, S., & Çimen, G. (2026). Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(Aile Özel Sayısı), 357-376. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1784240
AMA
1.Yavan S, Çimen G. Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;12(Aile Özel Sayısı):357-376. doi:10.31592/aeusbed.1784240
Chicago
Yavan, Sercan, ve Gamze Çimen. 2026. “Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12 (Aile Özel Sayısı): 357-76. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1784240.
EndNote
Yavan S, Çimen G (01 Mart 2026) Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12 Aile Özel Sayısı 357–376.
IEEE
[1]S. Yavan ve G. Çimen, “Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 12, sy Aile Özel Sayısı, ss. 357–376, Mar. 2026, doi: 10.31592/aeusbed.1784240.
ISNAD
Yavan, Sercan - Çimen, Gamze. “Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12/Aile Özel Sayısı (01 Mart 2026): 357-376. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1784240.
JAMA
1.Yavan S, Çimen G. Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;12:357–376.
MLA
Yavan, Sercan, ve Gamze Çimen. “Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 12, sy Aile Özel Sayısı, Mart 2026, ss. 357-76, doi:10.31592/aeusbed.1784240.
Vancouver
1.Sercan Yavan, Gamze Çimen. Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Mart 2026;12(Aile Özel Sayısı):357-76. doi:10.31592/aeusbed.1784240