Necip Fazıl Kısakürek’in Şiirinde Aile ve Anne

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: Aile Özel Sayısı, 94 - 113, 28.02.2026

Ferudun Ay

https://doi.org/10.31592/aeusbed.1790101

https://izlik.org/JA88UF87FH

Öz

Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının güçlü ve müstesna şairi ve aksiyon adamı Necip Fazıl, sanatkârane mizacı, üslubu, mücadelelerindeki azmi ve Türkçeye katkılarıyla sadece şiirleriyle değil kendine mahsus günlük gazete ve dergi yazılarıyla da bugün dahi Türk edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Şiirleriyle edebiyatımıza yeni bir duygu ve ses getiren Necip Fazıl’ın alışılmışın dışına çıkan şiirleri ölülere, anılara, anlara, fikirlere, uçlarda yaşanan hislere, heyecanlara, fezada aklın dahi ulaşamayacağı noktalara ulaşmayı amaçlamaktadır. Tüm bu temaların yanı sıra Necip Fazıl, kendine özgü şiir anlayışında aile ve anne kavramlarına da oldukça önem vermiş, aile ve anne kavramlarını farklı cepheleriyle, hayat ve şahsiyetinde belirleyici rol oynayan yanlarıyla ele almış ve çeşitli şiirlerinde bu iki kavrama yer vermiştir.
Bu çalışmamızda Necip Fazıl Kısakürek’in şiirlerinde aile ve anne imgesinin kullanımları tespit edilerek incelenmiş ve toplumun temel yapı taşı aile ve anne kavramlarından hareketle Necip Fazıl’ın medeniyet tasavvuruna ilişkin ipuçları sunulmuştur. Türk edebiyatında özel bir yeri olan Necip Fazıl’ın portresini çizme ve şiirini anlama konusunda katkıda bulunacaktır.

Anahtar Kelimeler

Türk Edebiyatı , Türk Şiiri , Necip Fazıl Kısakürek , Aile , Anne

Family and Mother in Necip Fazıl Kısakürek’s Poetry

https://izlik.org/JA88UF87FH

Öz

Necip Fazıl, one of the powerful and exceptional poets and men of action of Republican-era Turkish literature, holds an important place even today not only with his poems but also with his uniquely styled newspaper and magazine writings. Thanks to his artistic temperament, distinctive style, perseverance in his struggles, and contributions to the Turkish language, he has a lasting presence in Turkish literature. Bringing a new emotion and voice to our literature with his poetry, Necip Fazıl’s unconventional works aim to reach the dead, memories, moments, ideas, emotions experienced at the extremes, excitements, and even points in the cosmos that the mind cannot grasp.
Alongside all these themes, Necip Fazıl also attached great importance to the concepts of family and mother within his unique poetic vision. He approached them from different angles, recognizing their decisive roles in his life and personality, and reflected these two concepts in various poems.
In this study, the uses of the family and mother imagery in Necip Fazıl Kısakürek’s poems have been identified and examined, and clues have been offered about his vision of civilization through the lens of these foundational elements of society. This will contribute to drawing the portrait of Necip Fazıl, who holds a special place in Turkish literature, and to understanding his poetry.

Anahtar Kelimeler

Turkish Literature , Turkish Poetry , Necip Fazıl Kısakürek , Family , Mother

Kaynakça

• Acıpayam, M. (2013). Medeniyetimizin büyük dehası Necip Fazıl Kısakürek. Bursa: Sertan Yayınları.
• Akın, E. (1991). Türk aile ansiklopedisi (Cilt I). Ankara: Başbakanlık Aile Araştırma. Kurumu Yayınları.
• Ayverdi, İ. (2006). Misalli büyük Türkçe sözlük I. İstanbul: Kubbealtı Neşriyat.
• Bachelard, G. (1996). Mekânın poetikası. İstanbul: Kesit Yayıncılık.
• Boz, D. (2016). Büyük Doğu'nun ruhu Necip Fazıl Kısakürek. Ankara: Cümle Yayınları.
• Çakmaker, S. (2014). Necip Fazıl Kısakürek’in şiirlerinde sosyal eleştiri bağlamında ‘ev’ ve ‘ağaç’ metaforu. Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları, (11), 68-78.
• Çebi, H. (1987). Bütün yönleriyle Necip Fazıl Kısakürek’in şiiri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
• Çetin, N. (2015). Kendini ve Allah'ı arayan adam: Necip Fazıl. Ankara: Akçağ Yayınları.
• Çetişli, İ. (2014). Şiir dünyamız “şiir yazılarımız”. Ankara: Akçağ Yayınları.
• Demir, A. (2011). Mekânın hikâyesi hikâyenin mekânı. İstanbul: Kesit Yayınları.
• Doğan, D. M. (1983). Son sultanüşşuara. Türk Edebiyatı Dergisi, (117), 60-61.
• Doğan, İ. (1991). Türk aile ansiklopedisi (Cilt I). Ankara: Başbakanlık Aile Araştırma. Kurumu Yayınları.
• Duymaz, R. (2005). Necip Fazıl Kısakürek'in şiirlerindeki “dava ve toplum”. Hece, (97), 223-235.
• Eiguer, A. (2018). Evin bilinçdışı. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
• Enginün, İ. (1992). Cumhuriyet dönemi Türk şiiri. Türk Dili Dergisi (481-482), 541-590. İnan, A. (2021). Necip Fazıl günümüz şiirinin temel koruyucusu. İstanbul: İz Yayıncılık. Haksal, A. H. (2007). Necip Fazıl Kısakürek Büyük Doğu ırmağı. İstanbul: İnsan Yayınları. Hancıoğlu, H. (2016). Necip Fazıl Kısakürek'in şiirlerinde kadın. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, The Journal of International Social Research, (9)44, 129-148. Hazer, G. (2013). Necip Fazıl Kısakürek'in "Anneciğim" şiiri üzerine bir inceleme. Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 1(1), 14-21. Kaplan, M. (2008). Şiir tahlilleri 2 Cumhuriyet devri Türk şiiri. İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Kaplan, R. (2005). Necip Fazıl'ın şiirinde “varlık”ın metafizik dünyası (1912-1939). Hece, (97), 198-209.
• Karabulut, M. (2015). İmge kavramı ve Necip Fazıl Kısakürek’in şiirlerinde imge. Turkish Studies, 10(4), 603-618.
• Kavaz, İ. (2004). Necip Fazıl Kısakürek'in şiirlerinin tekevvünü üzerine bir inceleme. Necip Fazıl Kısakürek. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
• Kavaz, İ. (2020). Necip Fazıl Kısakürek'in şiirleri ve şiirlerindeki değişmeler. İstanbul: Kesit Yayınları.
• Kavaz, İ. (2024). Necip Fazıl Kısakürek'in hayatı, edebî kişiliği ve eserleri. Necip Fazıl Kısakürek. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 11-33.
• Kısakürek, N. F. (2006). Çile. İstanbul: Büyük Doğu Yayınları.
• Kısakürek, N. F. (2008). Bir adam yaratmak. İstanbul: Büyük Doğu Yayınları.
• Kısakürek, N. F. (2010). Kafa kâğıdı. İstanbul: Büyük Doğu Yayınları.
• Kısakürek, N. F. (2010). O ve ben. İstanbul: Büyük Doğu Yayınları.
• Kurtoğlu, M. (2015). Metafiziğin trajik şairi Necip Fazıl. Konya: Çizgi Kitabevi.
• Moran, B. (2009). Edebiyat kuramları ve eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Narlı, M. (2007). Şiir ve mekân. Ankara: Hece Yayınları.
• Oğusbaşaran, B. (2011). Necip Fazıl gerçeği. Konya: Nüve Kültür Merkezi Yayınları.
• Okay, M. O. (2005). İnsan, sanatçı/şair ve düşünür olarak bir Necip Fazıl Kısakürek portresi. Hece, (97), 8-15.
• Okay, M. O. (2007). Poetika dersleri. Ankara: Hece Yayınları.
• Okay, M. O. (2022). Necip Fazıl “Sıcak yarada kezzap". İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Okay, M. O. (2022). Türkiye Diyanet Vakfı İslâm ansiklopedisi (Cilt XXIV). Ankara: TDV.
• Subaşı, M. İ. (2019). Oğuz'un altın sesi Necip Fazıl. İstanbul: Mihrabat Yayınları.
• Tekin, F. (2019). Hafıza ortamından tüketim nesnesine dönüşen ev. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi, 5(11), 253-273.
• Uçman, A. (1997). Necip Fazıl’ın şiirinde dönemler. Türk Dili, (1), 78-87.
• Uslucan, F. (2005). Öfke ve hiciv: Necip Fazıl şiirinin bir başka ucu. Hece, (97), 319-334.
• Vakkasoğlu, V. (1983). Sanatçı ve inancı, Türk Edebiyatı Dergisi, (117), 59-61.