Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları

Vedat Aktepe; Abdulkadir Uzunöz; İlhami Sarıçam

doi:10.31592/aeusbed.660037

Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları

Öz

Araştırmanın amacı; 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler öğretimi programında yer alan ‘çalışkanlık’ değerine yönelik algılarını tespit etmek, metafor aracılığıyla bu algıyı sınıf ve cinsiyet düzeylerinde belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden “Olgubilim” kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma gurubu 2018-2019 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde (II. Dönem) 5, 6, 7 ve 8. sınıfların dört şubesinden ikisi seçilmiş, sekiz şube üzerinden ‘Örnek Form ve Bireysel Bilgi Formu’ aracılığıyla veri toplamak için çalışmaya katılım gösteren 136 (68 kız - 68 erkek) öğrenciden oluşmaktadır. Ankara İli Sincan İlçesinde eğitim öğretim faaliyetine devam eden 5, 6, 7 ve 8. Sınıf öğrencilerinin çalışkanlık değerine yönelik görüşleri içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiş elde edilen metaforlar uygun kategorilere ayrılarak belli temalar altında toplanmıştır. Sosyal Bilgiler Eğitimi Programında yer alan değerlerden ‘Çalışkanlık’ değerine ilişkin geliştirdikleri metaforları ortaya çıkarmak için Çalışkanlık, ‘…..…… ’ ya benzer. Çünkü, ‘……………’ dır. Cümlesi şeklinde iki soru sorulmuş ve katılımcıların cevaplamaları istenmiştir. Araştırmada çalışkanlık değerine yönelik öğrenci görüşlerinden yapılan gruplamalarla “Mücadele, beklenti, sorumluluk, planlı olma ve düzen” kategorileri oluşturulmuştur. Yine araştırmada çalışkanlık değerine yönelik “Karınca, arı, azim, başarı, kitap, anne ve baba” metaforları ön plana çıkmıştır. Araştırmaya katılan 5.sınıf öğrencileri daha çok somut kavramları, 8.sınıflar ise daha çok soyut kavramları metafor olarak kullanmışlardır. Öğrencilerin değerler üzerinde yapılan metafor çalışmaları etkili olması için öğretmenlerin sözlü ve yazılı anlatım çalışmalarını yapmalarının yanında alt sınıflardan üst sınıflara doğru somuttan soyuta öğretim ilkesini temel almaları önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akar, C., İnel, Y. ve Yalçıntaş, E. (2017), Research of levels of democratic values of classroom teacher candidates on various variables. Journal of Current Researches on Educational Studies. 7(2), doi: 10.26579/jocures-7.2.4
Aktepe, V. (2010), İlköğretim 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersinde “Yardımseverlik” Değerinin Etkinlik Temelli Öğretimi ve Öğrencilerin Tutumlarına Etkisi, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Arslan, M. M. ve Bayrakçı, M. (2006), Metaforik Düşünme ve Öğrenme Yaklaşımının Eğitim Öğretim Açısından İncelenmesi, Milli Eğitim, 171, 100–107.
Aydın, E ve Sulak, S. (2015), Sınıf Öğretmeni Adaylarının “Değer” Kavramına Yönelik Metafor Algıları, Bartın University Journal of Faculty of Education, 4(2),482-500.DOI: 10.14686/buefad.v4i2.5000148420
Ayverdi, İ. (2011), Misalli Büyük Türkçe Sözlük, İstanbul: Kubbealtı Yayınevi.
Balcı, A. ve F. Yanpar Yelken, T. (2013), İlköğretim sosyal bilgiler programında yer alan değerler ve değer eğitimi uygulamaları konusunda öğretmen görüşleri, Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD). 14, (1), 195-213.
Binbaşıoğlu, C. (1991), Genel Öğretim Bilgisi, İlk ve Orta Dereceli Okul Öğretmenleri İçin Öğretimde İlke, Yöntem ve Teknikler (6.Basım), Ankara: Kadıoğlu Yayınevi.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2010), Bilimsel Araştırma Yöntemleri, (7. Baskı). Ankara: PegemA Yayıncılık.

Cerit, Y. (2008), Öğretmen Kavramı İle İlgili Metaforlara İlişkin, Öğretmen ve Yöneticilerin Görüşleri, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(4), 693-712.
Cora, İ. (1990), Ahilik Örgütünün Osmanlı Toplumundaki Yeri ve Ahilik Örgütü İlkelerinin Günümüz Esnaf ve Zanaatkârlarına Uygulanabilirliği, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul: Marmara Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Çelikkaya, T. ve Seyhan, O. (2017), Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin ve Öğretmen Adaylarının Evrensel Değerlere İlişkin Metafor Algıları, E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 3, 2017, ss. 65-87, DOI: 10.19160/ijer.342330.
Demirkaya, H. ve Çal, Ü. T. (2018), Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Dürüstlük Değerine İlişkin Metaforik Algıları, Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 1981-1998.
Deveci, H. ve Selanik Ay, T. (2009), İlköğretim Öğrencilerinin Günlüklerine Göre Günlük Yaşamda Değerler, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(6), 167- 181.
Dirican, R. (2013), 3-6 Yaş Grubu Çocuklarına Yönelik Yayımlanan Resimli Hikâye Kitaplarının Bazı Temel Değerler Açısından İncelenmesi, Ankara: Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Erdem, A. R. (2003), Üniversite Kültüründe Önemli Bir Unsur: Değerler, Değerler Eğitimi Dergisi, 1(4), 55-72.
Er-Türküresin, H., Başer, E ve Yapıcı, H. (2018), Ortaokul Öğrencilerinin Dayanışma Kavramına İlişkin Algılarının Metaforlar Yoluyla İncelenmesi, Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, UBEK-2018 () , 61-80.
Gökyay, O.Ş. (1973), Dedem Korkutun Kitabı, İstanbul: Millî Eğitim Yayınevi.
Gömleksiz, M., Kan, A ve Öner, Ü. (2012), Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Bir Değer Olarak Demokrasi Kavramına İlişkin Metaforik Algıları, Değerler Eğitimi Dergisi , 10 (24) , 79-100.
Gutek, G. L. (2011), Eğitimde Felsefi ve İdeolojik Yaklaşımlar, (3. Basım) (Çev. N. Kale). Ankara: Ütopya Yayınları.
Güngör, E. (2000), Değerler Psikolojisi Üzerine Araştırmalar (3. Baskı), İstanbul: Ötüken Yayınları.
Halstead, J. M. & Taylor, M. J. (2000), Learning and Teaching About Values: A Review Of Recent Research, Cambridge Journal Of Education. 30(2). 169-202.
Hökelekli, H. ve Gündüz, T. (2007), Üstün Yetenekli Çocukların Değer Yönelimleri ve Eğitimleri, R. Kaymakcan, S. Kenan, H. Hökelekli, Ş. Arslan ve M. Zengin (Ed.), Değerler ve Eğitimi Uluslararası Sempozyumu. İstanbul: DEM. ss. 371- 396.
İnel, Y., Urhan, E ve Ünal, A. (2018), Ortaokul Öğrencilerinin Adalet Kavramına İlişkin Metaforik Algıları, Anadolu Journal Of Educational Sciences International , 8 (2) , 379-402.
Karadeniz, O., Er, H. ve Tangülü, Z. (2014), 8. Sınıf öğrencilerinin SBS’ye yönelik metaforik algıları, Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (15), 64-81.
Kunduroğlu, T. (2010), 4. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programıyla Bütünleştirilmiş “Değerler Eğitimi” Programının Etkililiğinin İncelenmesi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara: Ankara Üniversitesi.
Lacoff, G. & Johnson, M. (2005), Metaforlar, Hayat Anlam ve Dil (Metaphors We Lived By), Çeviren: Gökhan Yavuz Demir, Chicago, IL: The University Of Chicago Press.
MEB. (2018). Milli Eğitim Bakanlığı Sosyal Bilgiler Öğretim Programı. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812103847686 internet sayfasından 15 Kasım 2019 tarihinde alınmıştır.
Özden, Y. (2005), Eğitimde Yeni Değerler, Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Öztürk, C. & Otluoğlu, R. (2005), Sosyal Bilgiler Öğretiminde Edebi Ürünler ve Yazılı Materyaller, (3. Baskı), Ankara: PegemA Yayıncılık.
Patton, M. Q. (1987), How to Use Qualitative Methods in Evaluation, Newbury Park: SAGE.
Saban, A. (2009), Öğretmen Adaylarının Öğrenci Kavramına İlişkin Sahip Oldukları Zihinsel İmgeler, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 281-326.
Steger, T. (2007), The Stories Metaphors Tell: Metaphors as a Tool to Decipher Tacit Aspects in Narratives. Field Methods, 19 (3):1-22.
Şaban, A. ve Koçbekir, B.N. (2006), Öğretmen Adaylarının Öğretmen Kavramına İlişkin Algılarının Metafor Analizi Yoluyla İncelenmesi, Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 6 (2) 461-522.
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2010), İlköğretim Sosyal Bilgiler Dersi 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı, 5 Şubat 2013 tarihinde http://ttkb.meb.gov.tr/www/ogretim-programlari/icerik/72 sayfasından erişilmiştir.
Tulunay Ateş, Ö. (2016). Öğrencilerin Öğretmen ve Okul Metaforları. International Journal of Contemporary Educational Studies (IntJCES), 2(1), s.78-93
Türk Dil Kurumu, (17 Mayıs 2019), http://www.tdk.gov.tr/index. internet adresinden alınmıştır.
Ulu Kalın, Ö., ve Koçoğlu, E. (2017), Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bağımsızlık değerine karşı metaforik algıları, Journal of Kirsehir Education Faculty, 18(2), 419-434.
Uzunöz, A., Aktepe, V. ve Köybaşı, E. (2018), Değer Analizi Yoluyla Dürüstlük Değerine Yönelik Öğrenci cevaplarının İncelenmesi, Kuramsal Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(3), 606-626.
Yalman, E., Aktepe, V. ve Uzunöz, A. (2018), Ahlaki İkilem Tekniğine Dayalı Çalışma Yaprağına İlişkin 7. Sınıf Öğrencilerinin Görüşleri: Farklılıklara Saygı Değeri, Anemon Muş Alparaslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(3), 413-420.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006), Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayınevi.
Yiğittir S. ve Kaymakçı, S. (2012), Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Uygulama Kılavuzu’nda Yer Alan Etkinliklerin Değer Eğitimi Yaklaşımları Açısından İncelenmesi, Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Vedat Aktepe ^*
0000-0001-5259-9340
Türkiye

Abdulkadir Uzunöz
0000-0002-4130-4612
Türkiye

İlhami Sarıçam
0000-0002-7430-2293
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Temmuz 2020

Gönderilme Tarihi

16 Aralık 2019

Kabul Tarihi

6 Mayıs 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 6 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.31592/aeusbed.660037

IZ

https://izlik.org/JA72LD65GF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Aktepe, V., Uzunöz, A., & Sarıçam, İ. (2020). Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 449-466. https://doi.org/10.31592/aeusbed.660037

AMA

1.Aktepe V, Uzunöz A, Sarıçam İ. Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;6(2):449-466. doi:10.31592/aeusbed.660037

Chicago

Aktepe, Vedat, Abdulkadir Uzunöz, ve İlhami Sarıçam. 2020. “Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 6 (2): 449-66. https://doi.org/10.31592/aeusbed.660037.

EndNote

Aktepe V, Uzunöz A, Sarıçam İ (01 Temmuz 2020) Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 6 2 449–466.

IEEE

[1]V. Aktepe, A. Uzunöz, ve İ. Sarıçam, “Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 6, sy 2, ss. 449–466, Tem. 2020, doi: 10.31592/aeusbed.660037.

ISNAD

Aktepe, Vedat - Uzunöz, Abdulkadir - Sarıçam, İlhami. “Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 6/2 (01 Temmuz 2020): 449-466. https://doi.org/10.31592/aeusbed.660037.

JAMA

1.Aktepe V, Uzunöz A, Sarıçam İ. Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;6:449–466.

MLA

Aktepe, Vedat, vd. “Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 6, sy 2, Temmuz 2020, ss. 449-66, doi:10.31592/aeusbed.660037.

Vancouver

1.Vedat Aktepe, Abdulkadir Uzunöz, İlhami Sarıçam. Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Temmuz 2020;6(2):449-66. doi:10.31592/aeusbed.660037

Cited By

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının 2018 Öğretim Programındaki Değerlere İlişkin Hiyerarşileri, Gerekçeleri ve Önerileri

Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.33418/ataunikkefd.907315

Z Kuşağının “Siyaset” Kavramına Dair Metaforik Algılarının Ölçülmesi

Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi

https://doi.org/10.33712/mana.1256510

Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Öğrencilerinin Matematik Kavramına İlişkin Metaforik Algıları

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17240/aibuefd.2024..-1408226

Metaphorical Perceptions of Secondary School Students Towards Earthquake: The Case of Türkiye, Italy, Romania, Poland and Crotia

Afet ve Risk Dergisi

https://doi.org/10.35341/afet.1526410

Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları

Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Çalışkanlık Değerine Yönelik Metafor Algıları

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının 2018 Öğretim Programındaki Değerlere İlişkin Hiyerarşileri, Gerekçeleri ve Önerileri

Z Kuşağının “Siyaset” Kavramına Dair Metaforik Algılarının Ölçülmesi

Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Öğrencilerinin Matematik Kavramına İlişkin Metaforik Algıları

Metaphorical Perceptions of Secondary School Students Towards Earthquake: The Case of Türkiye, Italy, Romania, Poland and Crotia

Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Öğrencilerinin Anatomi ve Fizyoloji Dersine İlişkin Metaforik Algıları

DADALOĞLU ŞİİRLERİNİN 2018 SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMINDA YER ALAN DEĞERLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN DUYGULARINA İLİŞKİN METAFORİK ALGILARININ SANATSAL YARATICILIKLARINA YANSIMASI