Yıl 2019, Cilt 5 , Sayı 1, Sayfalar 81 - 92 2019-06-30

Ahmet Mithat Efendi’nin Yazarlık Serüveni ve Kafkaslar

Maksut YİĞİTBAŞ [1]


İbrahim Şinasi ile başlayan Yeni Türk edebiyatın önde gelen ismi Ahmet Mithat Efendi’dir. O, okuma yazma bilen ya da çevresinde okuyan birinden dinleyen hemen her insana seslenir. Edebiyat anlayışının temelinde çok az okuma yazma bilen bir toplumun, kitap okuma alışkanlığı kazanması ve eğitilmesi yatar. Bu nedenle olabildiğince sade bir dil ve basit konulu hikâye ve romanlar yazar. Kalemini edebiyatın ve yeni Türk insanın aydınlanmasına adayan Ahmet Mithat Efendi, Tanzimat edebiyatı döneminde şiir dışındaki bütün edebî türlerin yanında tarih, coğrafya, tıp, felsefe gibi alanlarda da eserler ortaya koyar. Yaratılışına bağlı olarak dur durak bilmeyen çalışma gayreti ona ün ve servet kazandırır.

Ahmet Mithat Efendi, Kafkaslara her zaman duyarlı olur. Bunda atalarının oradan İstanbul’a gelmiş olmasının etkisi büyüktür. Ana yurdundan kendisine kalan en büyük miras oralarda yaşanan zulümler ve sürgünlerden ötürü duyduğu acıma hissidir. Bu nedenle Orta Asya’dan İstanbul’a gelen gençlerle ilgilenir. Onlara her konuda yardımcı olur. Zaman zaman eğitim için gelen gençlerden manevi evlat edindiği de olur. Mithat Efendi, Kafkas insanını ve coğrafyasını tiyatro, hikâye ve romanlarına taşır. Tek başına çıkardığı Tercüman-ı Hakikat’in oralarda okunması Orta Asya’da tanınmasını sağlar. Buralarla kurduğu edebî ve millî bağ çok önemlidir. Onun Kafkaslara ve bütün Türk dünyasına duyduğu sevgi karşılıksız kalmaz. 16 Aralık 1912’de ölüm haberi Orta Asya’da üzüntüyle karşılanır. Onu tanıyanlar, evlatlarını koruyan, kollayan bir babayı, Efendi Baba’yı kaybetmenin büyük hüznünü yaşarlar.

Ahmet Mithat Efendi, yazarlık, Kafkas Türkleri
  • Ahmet Mithat Efendi. (1293/1876). Paris’te Bir Türk. İstanbul: Kırkanbar Matbaası.
  • Ahmet Mithat Efendi. (1301/1884). Çerkes Özdenleri. İstanbul: Tercüman-ı Hakikat Matbaası.
  • Ahmet Mithat Efendi. (1309/1892). Ahmet Metin ve Şirzâd. İstanbul: Tercüman-ı Hakikat Matbaası.
  • Ahmet Mithat Efendi. (1975). Denizci Hasan I. Akyüz, K. (sad.), İstanbul: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • Ahmet Mithat Efendi. (2000). Çengi, Kafkas, Süleyman Musli. Ülgen, E. ve Andı, F. (hzl.), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Ahmet Mithat Efendi. (2000). Dünyaya İkinci Geliş Yahut İstanbul’da Neler Olmuş, Felâtun Bey ile Râkım Efendi, Hüseyin Fellah. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Bargan, H. (2000). Ahmet Mithat Efendi ve İdil-Ural Türkleri. Türk Edebiyatı Dergisi, Sayı 324.
  • Bargan, H. (2006). Türk dünyasının batısı: İstanbul. Türk Edebiyatı Dergisi, Sayı 398.
  • Dayanç, M. (2007). Ahmet Mithat Efendi’nin Türklüğe dair isimli önemli bir konferansı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 1.
  • Durgun, H. H. (2015). Ahmet Mithat Efendi ve Edebiyat. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • Okay, O. (1991). Batı medeniyeti karşısında Ahmet Mithat Efendi. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  • Yeşilyurt, Ş. (2014). Ahmet Mithat Efendi’nin romancılığı. Ankara: Akçağ Yayınları.
Birincil Dil tr
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-3041-8120
Yazar: Maksut YİĞİTBAŞ (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { aeusbed540750, journal = {Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {2149-0767}, address = {}, publisher = {Ahi Evran Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {5}, pages = {81 - 92}, doi = {10.31592/aeusbed.540750}, title = {Ahmet Mithat Efendi’nin Yazarlık Serüveni ve Kafkaslar}, key = {cite}, author = {YİĞİTBAŞ, Maksut} }
APA YİĞİTBAŞ, M . (2019). Ahmet Mithat Efendi’nin Yazarlık Serüveni ve Kafkaslar. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 5 (1) , 81-92 . DOI: 10.31592/aeusbed.540750
MLA YİĞİTBAŞ, M . "Ahmet Mithat Efendi’nin Yazarlık Serüveni ve Kafkaslar". Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5 (2019 ): 81-92 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/aeusbed/issue/46626/540750>
Chicago YİĞİTBAŞ, M . "Ahmet Mithat Efendi’nin Yazarlık Serüveni ve Kafkaslar". Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5 (2019 ): 81-92
RIS TY - JOUR T1 - Ahmet Mithat Efendi’nin Yazarlık Serüveni ve Kafkaslar AU - Maksut YİĞİTBAŞ Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.31592/aeusbed.540750 DO - 10.31592/aeusbed.540750 T2 - Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 81 EP - 92 VL - 5 IS - 1 SN - 2149-0767- M3 - doi: 10.31592/aeusbed.540750 UR - https://doi.org/10.31592/aeusbed.540750 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Ahmet Mithat Efendi’nin Yazarlık Serüveni ve Kafkaslar %A Maksut YİĞİTBAŞ %T Ahmet Mithat Efendi’nin Yazarlık Serüveni ve Kafkaslar %D 2019 %J Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 2149-0767- %V 5 %N 1 %R doi: 10.31592/aeusbed.540750 %U 10.31592/aeusbed.540750
ISNAD YİĞİTBAŞ, Maksut . "Ahmet Mithat Efendi’nin Yazarlık Serüveni ve Kafkaslar". Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5 / 1 (Haziran 2019): 81-92 . https://doi.org/10.31592/aeusbed.540750
AMA YİĞİTBAŞ M . Ahmet Mithat Efendi’nin Yazarlık Serüveni ve Kafkaslar. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2019; 5(1): 81-92.
Vancouver YİĞİTBAŞ M . Ahmet Mithat Efendi’nin Yazarlık Serüveni ve Kafkaslar. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2019; 5(1): 92-81.