Evaluation of Disaster Team at a Fully Equipped Hospital for CBRN Awareness

Öz

Exposure to Chemical, Biological, Radiological and Nuclear (CBRN) agents is very dangerous and fatal. In CBRN cases, the injured person is first treated by the disaster and emergency aid workers and then by the Hospital Disaster Plan (HDP) team. Most people affected by CBRN agents go to the hospital on their own without being first decontaminated. Therefore, the hospital personal responsible of treating the CBRN patients should be trained against high risks of CBRN and their CBRN knowledge should be kept up to date by regular practical training. In this study, a HDP team at a fully equipped hospital is surveyed for its CBRN readiness and action-oriented awareness. The selected HDP team was examined through a face-to-face survey technique. Most people in the HDP team were found unaware of their organizational duties and responsibilities. The HDP workers were usually familiar with CBRN terminology, but they were not aware of the real threats and risks created by the CBRN cases. The overall knowledge level of the hospital workers as well as their awareness against the CBRN treats were found below average. In addition, the practical trainings and field drills were not sufficiently rich in terms of the content as they were not well oriented.

Anahtar Kelimeler

• Keywords: Agent
• Case
• CBRN
• Decontamination
• HDP

Tam Donanımlı Bir Hastanede Afet Ekibinin KBRN Farkındalığının Değerlendirilmesi

Öz

Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer (KBRN) ajanlara maruz kalmak çok tehlikeli ve ölümcüldür. KBRN vakalarında yaralılara ilk müdahale afet ve acil yardım çalışanları ve Hastane Afet Planı (HAP) ekibi tarafından yapılır. KBRN ajanlardan etkilenenlerin birçoğu kendi olanaklarıyla hastaneye gider. Bu nedenle arındırma işlemi yapılmadan hastaneye gelen kişi sayısı oldukça fazladır. İlk müdahalede bulunacak hastane sağlık personelinin KBRN bilgi düzeyi düzenli olarak ölçülmeli ve uygulamaya dönük eğitimlerle güncel tutulmalıdır. Bu çalışmada tam teşekküllü bir hastanenin HAP ekibinin KBRN bilgi ve eyleme dönük bilinç düzeylerinin ölçülmesi ve iyileştirme yönünde alınacak kararlara katkı sunulması amaçlanmıştır. Örnek olarak seçilen tam teşekkülü bir hastanenin HAP ekibinin KBRN bilgi düzeyleri yüz-yüze anket tekniği kullanılarak araştırılmıştır. Buna göre, katılımcıların büyük çoğunluğu HAP organizasyonundaki görev ve sorumluluklarını bilmemektedir. HAP çalışanları anlamlı düzeyde KBRN terminolojisine aşina olsalar da KBRN tehdit ve risklerden haberdar olma oranları ortalamanın altındadır. HAP görevlilerinin KBRN bilgi ve bilinç düzeylerinin, katılım sağlanan eğitim ve tatbikatların ise içerik açısından yeterli olmadığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ajan
• Arındırma
• HAP
• KBRN
• Vaka

Kaynakça

1. AFAD (2021). KBRN Terimler Sözlüğü, T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Yönetim Başkanlığı, ttps://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/e_Kutuphane/Kitaplar/KBRN-Terimler-Sozlugu-2021.pdf (Son Erişim: 01.01.2022)
2. Akalın M (2018). Örnek Açıklamalarıyla Sosyal Bilimlerde Araştırma Tekniği: Anket, 2. Baskı. Seçkin, Ankara
3. Akbal KY (2019). Hastane Calışanlarının Kimyasal, Biyolojik, Radyoaktif, Nükleer Vakalarına Karşı Bilgi ve Davranış Düzeyinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Üsküdar Üniversitesi
4. Alreck PL, Settle RB (2004). The Survey Research Handbook, 3rd ed. McGraw Hill, ISBN: 978-0072945485
5. Arslan D (2013). Gülhane Askeri Tıp Akademisi Acil Tıp Anabilim Dalının Afetlere Hazırlık Durumu, Hastane Afet Planının Hospital Incident Command System (HICS) ve Major Incident Medical Management and Support (MIMMS) ile Karşılaştırılması, Tıpta Uzmanlık Tezi, GATA
6. Avcı S, Kaplan B, Ortabağ T, Arslan S (2022). Üniversite Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Afet Konusundaki Bilgi ve Bilinç Düzeyleri. Afet ve Risk Dergisi, 5(1), 94-108. DOI: 10.35341/afet.1034678
7. Ayan A, Dönmez S (2018). Radyolojik Nükleer Kaza ve Terör Olaylarında Tıbbi Yönetim. Ankara Eğt. Arş. Hast. Dergisi, 51(2), 154-162. ISSN:1304-6187
8. Balçık PY, Bilgin İ, Ürek D (2014). Ankara'da Seçilen Bazı Hastanelerde Afet Yönetimine İlişkin Mevcut Durum Değerlendirilmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 17(1), 45-58.

9. Bhardwaj JR (2010). “Chemical, Biological, Radiological, and Nuclear Disaster Management” Journal of Pharmacy & Bioallied Sciences, 2(3), 157-158. DOI: 10.4103/0975-7406.68492
10. Bryman A (2008). Social Research Methods, 3rd ed. Oxford University Press, Oxford. ISBN: 978-0199202959
11. Büyüköztürk Ş (2011). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı, (14. Baskı). PEGEM Akademi, Ankara
12. Canaslan H, Erdoğan Ö, Taşlıdere B (2022). Kamu, Özel ve Üniversite Hastanelerinde Hastane Afet ve Acil Durum Planları Uygulayıcı Eğitimlerinin Değerlendirilmesi. Afet ve Risk Dergisi, 5(1), 229-238. DOI: 10.35341/afet.1032175
13. Canatan H (2020). Afetlerde Sürdürülebilir Sağlık Hizmetleri İçin Güvenli Hastane Kavramının Önemi Üzerine Bir Araştırma. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 7(1), 55-60.
14. Cebeci SP, Arberk OK (2021). Sağlık Çalışanlarının Hastane Afet ve Acil Durum Planı Bilgi Düzeyi. A. Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(120), 103-112. DOI: 10.29228/ASOS.52169
15. Çelikli S, Karababa AO (2012). Hastane Afet Yönetimi Ekibine Verilen Eğitimin Değerlendirilmesi; Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Örneği. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 9(1), 20-27.
16. Darling GJ, Catlett CL, Huebner KD, Jarrett DG (2002). Threats in Bioterrorism I; CDC Category A Agents. Emerg Med. Clin. North. Am., 20(2), 273-309. DOI: 10.1016/s0733-8627(02)00005-6
17. Deming WE (2010). Some Theory of Sampling. Dover, New York, ISBN: 978-0486646848
18. Demirkasımoğlu M (2016). Ankara’daki Hastanelerin Afete Hazırlık Durumları. Yüksek Lisans Tezi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Gazi Üniversitesi
19. Dinçer S, Kumru S (2021). Afet ve Acil Durumlar İçin Sağlık Personelinin Hazırlıklı Olma Durumu. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(1), 32-43.
20. Dökmeci H (2018). Toksikolojik Çevresel ve Endüstriyel Afetler, 1. Baskı. Nobel Tıp Kitapevi, Ankara, ISBN: 9786053354369
21. Dönmez MA (2019). Acil Tıp çalışanlarının (KBRN) Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer Kazalara Karşı İlgi, Bilgi ve Tutum Durumu Araştırması. Doktora Tezi, Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi
22. Ekşi A (2016). KBRN Terörizminde Risk Değerlendirmesi ve Yönetimi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(42), 1489-1498. ISSN: 1307-9581
23. EM-DAT (2021). Annual Disasters Report. https://www.emdat.be/ (Son Erişim: 01.01.2022)
24. Erkekoğlu P, Gümüşel BK (2018). Kimyasal Savaş Ajanları: Tarihçeleri, Toksisiteleri, Saptanmaları ve Hazırlıklı Olma. Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi, 38(1), 24-38. ISSN: 2458–8806
25. Eyison RK, Pakdemirli A, Aydin E, Ozturk AS, Kiliç Z, Demirbag B, Ortatatli M, Sezigen S, Kenar L (2020). Evaluation of the Medical Chemical, Biological, Radiological, and Nuclear Awareness Level of Emergency Healthcare Professionals Serving on Different Centres. J Basic Clin Health Sci, 4, 174-179. DOI: 10.30621/jbachs.2020.1037
26. Fowler FJ (1995). Improving Survey Questions: Design and Evaluation, Thousand Oaks. Sage, Newbury Park. ISBN: 978-0803945838
27. Gallup G (1947). The Quintamensional Plan of Question Design. Public Opinion Quarterly.
28. Günalp B (2017). Dünyada ve Ülkemizde Nükleer ve Radyolojik Kazaların Tarihçesi. Nucl Med Semin, 3, 184-188. DOI: 10.4274/nts.2017.020
29. Gündüz T, Akyüz HÖ (2022). Acil Sağlık Hizmetleri Çalışanlarının Afet Bilinci Konusundaki Durumlarının İncelenmesi-Batman Örneği. Hastane Öncesi Dergisi, 7(2), 191-206. DOI: 10.54409/hod.1111451
30. Gürler M, Gürsoy G, Çiftçi H, Salar A (2021). Kimyasal, Biyolojik, Radyasyon ve Nükleer Risklere Karşı Korunmada Farkındalık Oluşturma ve Temel İlk Yardım Eğitimi Etkinliklerinin Değerlendirilmesi. Black Sea Journal of Health Science, 4(2), 63-68. DOI: 10.19127/bshealthscience.816643
31. Hamele M, Poss WB, Sweney J (2014). Disaster Preparedness, Pediatric Considerations in Primary Blast Injury, Chemical, And Biological Terrorism. World Journal of Critical Care Medicine, 3(1), 15-23. DOI: 10.5492/wjccm.v3.i1.15
32. Hancı İH, Özdemir Ç (2001). Kimyasal-Biyolojik Silahlarla Yaralanmalar ve Sağlık Çalışanları. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 10(10), 419-426.
33. Işık Ö, Aydınlıoğlu HM, Koç S, Gündoğdu O, Korkmaz G, Ay A (2012). Afet Yönetimi ve Afet Odaklı Sağlık Hizmetleri. Okmeydanı Tıp Dergisi, 28(2), 82-123. DOI: 10.5222/otd.supp2.2012.082
34. İytemür A, Yeşil ST (2020). Bir Üniversite Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Hastane Afet ve Acil Durum Planları ile İlgili Görüşlerinin İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 7(2), 138-148. DOI: 10.31125/hunhemsire.763162
35. Jarrett DG., Sedlak RG, Dickerson WE, Reeves GL (2007). Medical Treatment of Radiation Injuries-Current US Status. Radiation Measurements, 42, 1063-74. DOI: 10.1016/j.radmeas.2007.05.028
36. Kadıoğlu M (2008). Modern, Bütünleşik Afet Yönetiminin Temel İlkeleri, Sayı1. JICA Türkiye Ofisi
37. Kalton G (1983). Introduction to Survey Sampling. CA: Sage, Bevery Hills. ISBN: 978-0803921269
38. Kaykisiz EK, Öntürk H, Okur K (2019). The Evaluation of Level of Knowledge of Staffs in the Hospital Disaster and Emergency Plan and Associated Factors. Dicle Tıp Dergisi/Dicle Med J, 46 (3), 515-524. DOI: 10.5798/dicletip.620546
39. Kaynak C (2020). Örnek Bir Hastane Afet Ekibinin Doğal Afetler Sonrasında Ortaya Çıkabilecek KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyoaktif, Nükleer) Tehlikeler ile İlgili Bilgi Düzeylerinin Ölçülmesi. Yüksek Lisans Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
40. Lök, U., Yıldırım, C., Al, B., Zengin, S., Çavdar, M. (2009). Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi Hastane Afet Planı. Akademik Acil Tıp Dergisi, 8(3), 38-46. DOI: 10.4170/JAEM.2009.52297
41. Mitchell CJ, Kernohan GW, Higginson R (2012). Are Emergency Care Nurses Prepared for Chemical, Biological, Radiological, Nuclear or Explosive Incidents? International Emerg Nurs, 20, 151–61. DOI: 10.1016/j.ienj.2011.10.001
42. Moran GJ (2002). Threatsbioterrorism II; CDC Category B and C Agents. Emerg Med Clin North Am, 20(2), 311-330. DOI: 10.1016/s0733-8627(01)00003-7
43. NIDMTPR (2019). National Institute of Disaster Management Training Programme Report. https://nidm.gov.in/PDF/trgreports/2019/February/04-08_nidm.pdf (Son Erişim: 01.01.2022)
44. Ortatatlı M, Sezigen M, Ayan H A, Balandız H, Kenara L (2015). Terörizm Kapsamında Kimyasal, Biyolojik, Nükleer ve Radyasyona Bağlı Yaralanmaların Değerlendirilmesi. Türkiye Klinikleri J Foren Med-Special Topics, 1(2), 44-52.
45. Özden G, Yaman M (2022). Afet Yönetiminde Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer Tehditlere Karşı Farkındalık Düzeyi: Kütahya UMKE örneği. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 7(1), 134-44. DOI: 10.35232/estudamhsd.1038926
46. Özmen B, Özden A (2013). Türkiye’nin Afet Yönetim Sistemine İlişkin Eleştirel Bir Değerlendirme. İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 49, 1-28.
47. Öztürk İ, Güneren E, Mayadağlı A, Erdoğan Ö (2020). Afet Tıbbı Açısından Kimyasal Silah Yaralılarının Yönetimi. Afet ve Risk Dergisi, 3(1), 20-30. DOI:10.35341/afet.623766
48. Pimentel JL (2019). Some Biases in Likert Scaling Usage and its Correction. IJSBAR, 45(1), 183-191. ISSN 2307-4531
49. Ryan JM, Hopperus Buma APCC, Beadling CW, Mozumder A, Nott DM, Rich NM, Henny W, MacGarty D (2013). Chemical, Biological, Radiological and Nuclear (CBRN) Casualty Management Principles. Conflict and Catastrophe Medicine, 747–770. DOI: 10.1007/978-1-4471-2927-1_46
50. Sarık ME, Cengiz S (2022). Hastane Afet ve Acil Durum Planı Eğitim, Hazırlık Düzeyi ve Çalışanların Bilgi Seviyelerinin Tespit Edilmesi: Antalya İli Örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(1), 122-132. DOI: 10.37989/gumussagbil.1003368
51. Sezigen S (2009). Sağlık Kurumlarında Kitlesel NBC (KBRN) Yaralanmalarına Yönelik Davranış Modelinin Oluşturulması. Doktora Tezi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, GATA
52. Shannon M (2004). Management of Infectious Agents of Bioterrorism. Clin Ped Emerg Med, 5, 63-71. DOI: 10.1016/j.cpem.2003.11.002
53. Sudman S, Bradburn NM (1982). Asking Questions: A Practical Guide to Questionnaire Design. Jossey-Bass
54. Şen G., Ersoy G (2017). Hastane Afet Ekibinin Afete Hazırlık Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(4), 122-130.
55. TCSB, (2012). T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer Tehlikelere Dair Görev Yönergesi. /https://acilafet.saglik.gov.tr/Eklenti/43479/0/saglikbakanligikbrnyonergesipdf.pdf?_tag1=202A45283496A5522C2D9FB05627DC16909C35D3 (Son Erişim: 01.01.2022)
56. Titiz G (2021). KBRN Tehditleri Yönetimine Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri Açısından Bir Değerlendirme: Swot Analizi. Yüksek Lisans Tezi, Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü, İskenderun Teknik Üniversitesi
57. Ütük U (2018). KBRN Tehdit ve Tehlikelerden Kaynaklı Zararlar Nedeniyle İdarenin Risk İlkesine Dayalı Sorumluluğu. Dirençlilik Dergisi, 2(1), 39-56. DOI: 10.32569/resilience.407372
58. Yıldırım T (2019). KBRN Ekiplerinin Olay Müdahale Yöntemlerinin İncelenmesi: Adana AFAD Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitlis Eren Üniversitesi
59. Young CF, Persell DJ (2004). Biological, Chemical and Nuclear Terrorism Readiness: Major Concerns and Preparedness of Future Nurses. Disaster Manag Response, 2(4), 109–13. DOI: 10.1016/j.dmr.2004.08.01
60. Yurdakul A, Piroğlu F, Okay N (2013). Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi Mevcut Afet Planı Çerçevesinde Çalışanların Afete Hazırlığının Değerlendirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1(2), 75-85.
61. Yüksel AE (2010). Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Hastane Afet Planı Modeli. Doktora Tezi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Gazi Üniversitesi Yüksel A (2018). İş Sağlığı ve Güvenliğinde Hastane Afet Planlarının Yeri ve Önemi. Sağlık Hizmetleri ve Eğitim Dergisi, 2(1), 25-32. DOI: 10.26567/JOHSE.2018142109