Salgın Süreçlerinde Sağlık Hizmetlerinin Sürdürülebilmesine Yönelik Geliştirilen Mekânsal Stratejilerin Değerlendirilmesi

Öz

Salgın sürecinde, sağlık kuruluşlarında, salgın hastalıktan kaynaklanan yoğunluklar yaşanmakta ve hastalığa bağlı oluşan ağır semptomlar ile ilgili sağlık hizmeti taleblerinde artış olmaktadır. Salgın ile bağlantılı olarak oluşan bu ek sağlık hizmet taleplerinin yanısıra çeşitli hastalıkların tedavi ve kontrolü de halk sağlığının önemli bir parçasıdır. Bu nedenle, salgın sürecinde mevcut sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği, toplumsal açıdan oldukça önemlidir. Sağlık hizmet kapasiteleri, özellikle hastalığın hızla yayıldığı ve pik yaptığı dönemlerde zaman zaman yetersiz kalabilmektedir. Bu noktada yeni sağlık yapılarına ihtiyaç duyulmaktadır. Alanda yapılan çalışmalar ve uygulamalar bu konuda farklı önerilerde bulunmaktadır. Bu öneriler, yeni sağlık tesislerinin inşası, mevcut sağlık tesislerinin yeniden yapılandırılması, acil geçici yapılar, mobil sağlık klinikleri ve mevcut yapı stokunun yeniden işlevlendirilmesi şeklindedir. Bu mekansal önerilerin biri, birkaçı veya hepsi ülkeler tarafından benimsenmekte ve zamanı geldiğinde bu öneriler uygulamaya geçirilebilmektedir. Her önerinin çeşitli avantaj ve dezavantajları vardır. Bu nedenle ihtiyaca yönelik en uygun çözümün bulunabilmesi için bu önerilerin analiz edilmesi ve mevcut şartlar özelinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, salgın süreçlerinde sağlık hizmetlerinin sürdürülebilmesine ve sağlık hizmet kapasitelerinin arttırılabilmesine yönelik geliştirilen ve uygulanan mekânsal stratejiler SWOT analiz yöntemi ile incelenmiştir. Bu yöntem sayesinde, geliştirilen her bir stratejinin güçlü ve zayıf yönleri, fırsatları ve tehditleri salgın süreçleri göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda her beş çözüm önerisinin de maliyet, zaman, kalite ve salgın sonrasında kullanım bakımından avantaj ve dezavantajları bulunduğu görülmüştür. Kurulum maliyetleri, yapım süreleri, ihtiyaca yönelik tasarımların geliştirilebilmesi açısından esneklikleri, erişilebilir olmaları ve salgın sonrasında kullanım durumları ile ilgili değerlendirmeler her beş senaryo için de değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Mimarlık
• Tasarım
• Sağlık Yapıları
• Afet
• Salgın

Evaluation of Spatial Strategies Developed for the Sustainability of Health Services During the Pandemic Process

Öz

In the epidemic process, there are densities caused by the epidemic in health institutions and there is an increase in health care demands related to severe symptoms related to the disease. In addition to these additional health service demands in connection with the epidemic, the treatment and control of various diseases is also an significant part of public health. For this reason, the sustainability of existing health services during the epidemic is very important from a social point of view. Health service capacities may be insufficient from time to time, especially during periods when the disease spreads rapidly and peaks. At this point, new health structures are needed. Studies and applications in the field offer different suggestions on this subject. These suggestions are the construction of new health facilities, restructuring of existing health facilities, emergency temporary structures, mobile health clinics and re-functioning of the existing building stock. One, more or all of these spatial suggestions are adopted by the countries and these suggestions can be put into practice when the time comes. Each proposal has several advantages and disadvantages. For this reason, these suggestions should be analyzed and evaluated in terms of current conditions in order to find the most appropriate solution for the need. In this study, spatial strategies developed and applied to maintain health services and increase health service capacities during epidemic processes were examined by SWOT analysis method. Through this method, the strengths and weaknesses, opportunities and threats of each developed strategy were evaluated by considering the epidemic processes. As a result of the analyzes, it has been seen that all five solution proposals have advantages and disadvantages in terms of cost, time, quality and use after the epidemic. Evaluations regarding installation costs, construction times, flexibility in terms of developing customized designs, accessibility and post-pandemic use cases were evaluated for all five scenarios.

Anahtar Kelimeler

• Architecture
• Design
• Disaster
• Healthcare Buildings
• Pandemic

Kaynakça

1. Akdur,R., Piyal,B., Çalışkan,D., Ocaktan, M. E. (2011). Halk Sağlığı, (Ed: Birgül Piyal). 1.Bs. Ankara Ankara Üniversitesi Uzaktan Eğitim Yayınları, Yayın No:92.
2. Aslan, R. (2020). Tarihten Günümüze Epidemiler Pandemiler ve Covid-19. Göller Bölgesi Aylık Ekonomi ve Kültür Dergisi, 35-41.
3. Benzaghta, M.A., Elwalda, A., Mousa, M.M., Erkan, I., ve Rahman, M., (2021). SWOT analysis applications: An integrative literature review. Journal of Global Business Insights, 6 (1), 55–73. https://www.doi.org/10.5038/2640-6489.6.1.1148
4. Çilhoroz Y., Arslan İ. (2018). “Sağlıkta dönüşüm programı uygulamalarının değerlendirilmesi: akademisyenler üzerinde nitel bir araştırma”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt:10, Sayı:26, S.798-810. https://doi.org/10.20875/makusobed.440476
5. Czeisler, M. É., Marynak, K., Clarke, K. E. N., Salah, Z., Shakya, I., Thierry, J. A. M., Ali, N., McMillan, H., Wiley, J. F., Weaver, M. D., Czeisler, C. A., Rajaratnam, S. M. W., & Howard, M. E. (2020). Delay or avoidance of medical care because of COVID-19–related concerns — United States, June 2020. MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report, 69(35). https://doi.org/10.15585/mmwr.mm6935e3
6. Dhingra, K. (2020). “How sports venues became hospitals” (Erişim Tarihi: 01.04.2022, Erişim: https://www.sportsbusinessjournal.com/Journal/Issues/2020/05/04/Facilities/Venues.aspx Esin, M. N., Dost, A. ve Gülyenli, N., (2021). Aile Sağlığı Merkezlerinde Çalışan Hemşirelerin COVID-19 Pandemisi Sürecinde Karşılaştıkları Etik Sorunlar: Bir Nitel Çalışma, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Sağlık Bilimlerinde İleri Araştırmalar Dergisi, DOI: 10.26650/JARHS2021-982400
7. Greenberg, K. (2020). “Everett's Angel of the Winds Arena opens as a coronavirus quarantine site on Wednesday”,K5Website,(ErişimTarihi:06.04.2023,https://www.king5.com/article/news/health/coronavirus/angels-of-the-wind-arena-to-serve-as-snohomish-county-quarantine-site/281-4ee5449b-9c96-4117-9033-5bf6945a5278)
8. Iyengar K, Mabrouk A, Jain VK, Venkatesan A, Vaishya R. (2020). Learning opportunities from COVID-19 and future effects on health care system. Diabetes Metab Syndr. 2020;14(5): 943-6.

9. Leibowitz, A., Livaditis, L., Daftary, G., Pelton-Cairns, L., Regis, C., Taveras, E. (2021). Using mobile clinics to deliver care to difficult-to-reach populations: A COVID-19 practice we should keep, Preventive Medicine Reports, Elsevier. https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2021.101551
10. Marques, F.M., Pinheiro, M.J., Alves, P.V., David, C.P., and Neves, S., (2022). Online Problem-Based Learning During the Pandemic: SWOT Analysis of the Nursing Student’s Opinion. Lecture Notes in Networks and Systems, 466 LNNS, 322–335. https://www.doi.org/10.1007/978-3-031-04680-3_21
11. Öztek, Z. (2020). “Halk Sağlığı: Kuramlar ve Uygulamalar.” Bireklam Arısı, Ankara.
12. Saygılı, M. (2021). Covid-19 Sonrası Kriz Yönetimi: Covid-19 ve Sağlık Hizmetleri, I. Ulusal Devlet ve Toplum Sempozyumu, Kilis 7 Aralık Üniversitesi, s.55-56, Kilis.
13. Setola, N., Naldi, E., Arnetoli, M.V., Marzi, L. and Bologna, R. (2022), "Hospital responses to COVID-19: evidence from case studies to support future healthcare design research", Facilities, Vol. 40 No. 1/2, pp. 131-145. https://doi.org/10.1108/F-03-2021-0023
14. Setola, N., Bologna, R., Marzi, L., Naldi, E. and Arnetoli, M.V. (2020). “COVID-19: sparking a new revolution in hospital design?”, (Erişim Tarihi: 01.09.2022, Erişim: www.ihf-fih.org/2020/12/07/covid-19-sparking-anew-revolution-in-hospital-design/).
15. Taboada, M., Cabrera, E., Iglesias, M. L., Epelde, F., & Luque, E. (2011). An agent-based decision support system for hospitals emergency departments. Procedia Computer Science, 4, 1870–1879. doi:10.1016/j.procs.2011.04.203
16. The Advisory Board Company. (2017). Mobile Health Clinics: Improving Access to Care for the Underserved, (Erişim Tarihi: 13.08.2022, Erişim: https://www.mobilehealthmap.org/sites/default/files/uploads/PHA_Mobile%20Clinic%20Brief_0317_General.pdf)
17. URL 1, https://www.aa.com.tr/tr/koronavirus/turkiyenin-kovid-19la-mucadelesine-2020de-acilan-17-dev-hastane-buyuk-katki-sagladi/2096775 (Son Erişim: 21.02.2023)
18. URL 2, https://www.milliyet.com.tr/gundem/pandemi-hastaneleri-kovid-sonrasi-doneme-hazir-6741735 (Son Erişim: 21.02.2023)
19. URL 3, https://www.aa.com.tr/tr/gundem/depremde-yaralanan-bazi-vatandaslarin-istanbulda-tedavileri-suruyor/2809399 (Son Erişim: 21.02.2023)
20. URL 4, https://ihf-fih.org/news-insights/covid-19-sparking-a-new-revolution-in-hospital-design/ (Son Erişim: 15.01.2021)
21. URL 5, https://www.mobilehealthmap.org/sites/default/files/uploads/PHA_ Mobile%20Clinic %20Brief_0317 General.pdf (Son Erişim: 20.02.2023)
22. URL 6, https://www.optimatechnic.com/en/products/mobile-hospitals (Son Erişim: 21.02.2023) URL 7, https://www.vertisamodular.com/product/vertisa-mobile-hospital/ (Son Erişim: 21.02.2023)