EN
TR
Afet Yönetim Merkezlerinin Risk Yönetimi Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Örneği
Öz
Afetler, insanların günlük hayat akışını kesintiye uğratan fiziksel ekonomik ve sosyal kayıplara sebep olan doğal teknolojik veya insan kaynaklı olayların sonuçlarıdır. Ulusal düzeyde afet risklerinin oluşumunu önlemek ve riskleri azaltmak yerel düzeyde yapılan çalışmalara bağlıdır. Afet yönetim merkezleri, afetlerden sonra oluşabilecek can ve mal kaybının önüne geçilebilmesinde yerelin kritik bileşenidir. Etkilenen bölgelerdeki afet yönetim merkezlerinin, afet ve acil durumlara hazırlık düzeyi acil durumların afete dönüşmesini engeller. Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi, deprem, heyelan, sel, terör ve çığ gibi bir çok afete maruziyet yaşayan bir bölgedir. Yerelin afet hazırlığının artırılması için çalışma kapsamında Güneydoğu Anadolu Bölgesinde 4 şehir olan Gaziantep, Mardin, Diyarbakır ve Kilis illerinin AFAD (Afet ve Acil Durum Müdürlüğü) merkezlerinin afet risk yönetimi performansları Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi (ÇKKV) ile değerlendirildi. Risk yönetimi performansı kriterlerinin önem ağırlıklarını belirlemede AHP (Analytical Hierarchy Process) yöntemi ve illerin hazırlık düzeyinin karşılaştırılması için TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) yöntemiyle sıralama yapılmıştır. Çalışma sonuçlarında afet yönetim merkezlerinin risk yönetimi performansının değerlendirilmesinde en önemli kriter riski belirleme, hazırlık düzeyi en yüksek il olarak Mardin ili belirlenmiştir. Çalışmanın bölgenin sürdürülebilir kalkınmasını tehlikeye atan afet potansiyeli olan kırılganlıkların belirlenmesinde, afetlere karşı dirençliliğin artırılması ve afet hazırlık planları için bir araç olması hedeflenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Bu çalışma TUBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı 2022 yılı 2.dönem başvurusunda 1919B012219064’nolu proje olarak kabul almıştır.
Teşekkür
Bu destekten dolayı TÜBİTAK’a teşekkür ediyoruz. Ayrıca proje ortakları olarak anket formlarının doldurtulmasında yardımlarından dolayı Ece ÖZSOY ve Selahattin ÖZKAN’a da teşekkür ederiz.
Kaynakça
- AFAD. (2022). AFAD Tarihçesi.T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. https://www.afad.gov.tr/afad-hakkinda
- Aman, D. D., & Aytac, G. (2022). Multi-criteria decision making for city-scale infrastructure of post-earthquake assembly areas: Case study of Istanbul. International Journal of Disaster Risk Reduction, 67, 102668. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2021.102668 (Son Erişim: 13.11.2021)
- Baohua, J., Lihui, Z., Jinxu, L., Zhenyuan, H., & Liang, Z. (2011, May). AHP-based assessment of emergency response agencies. In 2011 IEEE 3rd International Conference on Communication Software and Networks (pp. 82-85). IEEE. DOI: 10.1109/ICCSN.2011.6014680
- Cardona O.D. (2010) Indicators of Disaster Risk and Risk Management- Program for Latin America and the Caribbean: Summary Report – Updated 2009, Inter-American Development Bank, Infrastructure and Environment Sector, Washington. http://dx.doi.org/10.18235/0010537
- Cardona, O. D. (2006). A system of indicators for disaster risk management in the Americas. Measuring vulnerability to natural hazards—Towards disaster resilient societies
- Cardona, O. D., & Carreño, M. L. (2011). Updating the indicators of disaster risk and risk management for the Americas. IDRiM Journal, 1(1), 27-47. DOI 10.5595/idrim.2011.0014
- Cardona, O.D. (2005). Indicators of disaster risk and risk management: Summary report. Inter-American Development Bank. http://dx.doi.org/10.18235/0010537 (Son Erişim: Temmuz 2005)
- Carreño, M. L., Cardona, O. D., & Barbat, A. H. (2007). A disaster risk management performance index. Natural hazards, 41(1), 1-20. DOI 10.1007/s11069-006-9008-y
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İnsan Kaynakları ve Endüstriyel İlişkiler (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
31 Mart 2025
Yayımlanma Tarihi
10 Nisan 2025
Gönderilme Tarihi
2 Nisan 2024
Kabul Tarihi
1 Aralık 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1
APA
Gül, M., & Özbey, S. (2025). Afet Yönetim Merkezlerinin Risk Yönetimi Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Örneği. Afet ve Risk Dergisi, 8(1), 1-16. https://doi.org/10.35341/afet.1462662
AMA
1.Gül M, Özbey S. Afet Yönetim Merkezlerinin Risk Yönetimi Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Örneği. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8(1):1-16. doi:10.35341/afet.1462662
Chicago
Gül, Mervegül, ve Sümeyye Özbey. 2025. “Afet Yönetim Merkezlerinin Risk Yönetimi Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Örneği”. Afet ve Risk Dergisi 8 (1): 1-16. https://doi.org/10.35341/afet.1462662.
EndNote
Gül M, Özbey S (01 Nisan 2025) Afet Yönetim Merkezlerinin Risk Yönetimi Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Örneği. Afet ve Risk Dergisi 8 1 1–16.
IEEE
[1]M. Gül ve S. Özbey, “Afet Yönetim Merkezlerinin Risk Yönetimi Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Örneği”, Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 1, ss. 1–16, Nis. 2025, doi: 10.35341/afet.1462662.
ISNAD
Gül, Mervegül - Özbey, Sümeyye. “Afet Yönetim Merkezlerinin Risk Yönetimi Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Örneği”. Afet ve Risk Dergisi 8/1 (01 Nisan 2025): 1-16. https://doi.org/10.35341/afet.1462662.
JAMA
1.Gül M, Özbey S. Afet Yönetim Merkezlerinin Risk Yönetimi Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Örneği. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8:1–16.
MLA
Gül, Mervegül, ve Sümeyye Özbey. “Afet Yönetim Merkezlerinin Risk Yönetimi Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Örneği”. Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 1, Nisan 2025, ss. 1-16, doi:10.35341/afet.1462662.
Vancouver
1.Mervegül Gül, Sümeyye Özbey. Afet Yönetim Merkezlerinin Risk Yönetimi Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Örneği. Afet ve Risk Dergisi. 01 Nisan 2025;8(1):1-16. doi:10.35341/afet.1462662