Araştırma Makalesi

Yeşil Zihinler, Gri Dünyalar: İklim Değişikliği Temsillerinin Sosyo-Bilişsel Analizi

Cilt: 8 Sayı: 1 10 Nisan 2025
PDF İndir
TR EN

Yeşil Zihinler, Gri Dünyalar: İklim Değişikliği Temsillerinin Sosyo-Bilişsel Analizi

Öz

Bu araştırmada, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla çevre dostu davranışlar sergileyen ve sergilemeyen insanların sosyal ve bilişsel süreçleri Sosyal Temsiller Teorisi perspektifiyle incelenmiştir. İç içe karma araştırma modelinin kullanıldığı çalışmaya, kolay örnekleme yoluyla 384 üniversite öğrencisi (Kadın = 231, Erkek = 153) katılmıştır. Veriler, çeşitli istatistiksel analizlere, prototip analizine ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Sonuçlar, katılımcıların iklimsel koşulların değiştiğini fark ettiklerini, iklim değişikliğini yetkin bir şekilde bilmeyen birine tarif edebileceklerini, bu konuda ortalamanın üzerinde bilgi sahibi olduklarını düşündüklerini ve iklim değişikliğiyle ilgili güncel gelişmeleri dikkatle takip ettiklerini göstermektedir. Ayrıca, katılımcılar iklim değişikliği ile ilgili haberlere sıklıkla internet ve televizyon aracılığıyla ulaştıklarını belirtmektedirler. Ancak, çoğu katılımcının iklim değişikliğiyle ilgili bilimsel, felsefi veya sanatsal etkinliklere katılmadıkları ve iklim dostu bir yaşam tarzına geçmedikleri görülmektedir. Prototip analizi ve içerik analizi sonuçlarına göre, çevre dostu davranış sergileyenler ile sergilemeyenlerin iklim değişikliğine ilişkin sosyal temsilleri ve bu konudaki duyguları arasında önemli ölçüde benzerlikler görülmektedir. Her iki grup iklim değişikliğini, bu değişikliğin etkileri (örn., kuraklık, mevsim değişikliği, hastalıklar) ve nedenleri (örn., fosil yakıtlar, sanayileşme, bilinçsizlik) aracılığıyla temsil etmektedir. Bu konudaki çözüm önerilerine ise değinmemektedirler. Ayrıca her iki grup iklim değişikliğinin antropojenik nedenlerini (örn., çevre kirliliği, hava kirliliği, kirlilik) ve iklim değişikliğinin aslında doğrudan gözlenemeyen nedenlerini (örn., sera gazları, karbondioksit, ozon tabakasının delinmesi) vurgulamaktadır. İklim değişikliğinin katılımcılarda uyandırdığı duygular incelendiğinde; çevre dostu davranış sergilediğini bildiren katılımcılar için en sık ifade edilen duygular, kötü, üzüntü, korku, endişe ve kaygı iken; çevre dostu davranış sergilemediğini bildiren katılımcılar en sık kötü, korku, üzüntü, kaygı, endişe duygularını ifade etmişlerdir. Bu sonuçlar, sosyal temsiller literatürü çerçevesinde sosyo-bilişsel düzeyde tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi

Proje Numarası

SLO-2024-11047

Etik Beyan

Araştırmanın etik kurul onayı Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nden alınmıştır (06.02.2024, No: 20627).

Teşekkür

Bu araştırma “İklim Değişikliğine Yönelik Paylaşılan Anlamlar ve Çevre Dostu Davranışlar” (SLO-2024-11047) başlıklı proje kapsamında gerçekleştirilmiştir, proje Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir.

Kaynakça

  1. Altman, I. ve Rogoff, B. (1987). World views in psychology: Trait, interactionist, organismic, and transitional approaches. D. Stokols ve I. Altman (Ed.), Handbook of environmental psychology içinde (ss. 7-40). Wiley.
  2. Balarabe, U. B. ve Hamza, Y. G. (2020). Climate change: Media coverage and perspectives of climate change in Kano, Nigeria. Journal of Energy Research and Reviews, 6(2), 11-19. https://doi.org/10.9734/jenrr/2020/v6i230163
  3. Batel, S. ve Devine-Wright, P. (2015). Towards a better understanding of people’s responses to renewable energy technologies: Insights from Social Representations Theory. Public Understanding of Science, 24, 311-325. https://doi.org/10.1177/0963662513514165
  4. Bauer, M. W. ve Gaskell, G. (2008). Social representations theory: A progressive research programme for social psychology. Journal for the Theory of Social Behaviour, 38(4), 335-353. https://doi.org/10.1111/j.1468-5914.2008.00374.x
  5. Bilgin, N. (2014). Sosyal bilimlerde içerik analizi: Teknikler ve örnek çalışmalar (3. Baskı). Siyasal Kitabevi.
  6. Cabecinhas, R., Lázaro, A. ve Carvalho, A. (2008). Media uses and social representations of climate change. Carvalho, A. (Ed.), Communicating climate change: Discourses, mediations and perceptions içinde (ss. 170-189). Universidade do Minho.
  7. Callaghan, P., Moloney, G. ve Blair, D. (2012). Contagion in the representational field of water recycling: Informing new environment practice through social representation theory. Journal of Community and Applied Social Psychology, 22, 20-37. https://doi.org/10.1002/casp.1101
  8. Castro, P. (2006). Applying social psychology to the study of environmental concern and environmental worldviews: Contributions from the social representations approach. Journal of Community and Applied Social Psychology, 16, 247-266. https://doi.org/10.1002/casp.864

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

8 Nisan 2025

Yayımlanma Tarihi

10 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

1 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

27 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Karasu, M., Altürk, K., & Polat, Z. (2025). Yeşil Zihinler, Gri Dünyalar: İklim Değişikliği Temsillerinin Sosyo-Bilişsel Analizi. Afet ve Risk Dergisi, 8(1), 231-254. https://doi.org/10.35341/afet.1526083
AMA
1.Karasu M, Altürk K, Polat Z. Yeşil Zihinler, Gri Dünyalar: İklim Değişikliği Temsillerinin Sosyo-Bilişsel Analizi. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8(1):231-254. doi:10.35341/afet.1526083
Chicago
Karasu, Mehmet, Kumsal Altürk, ve Zeynep Polat. 2025. “Yeşil Zihinler, Gri Dünyalar: İklim Değişikliği Temsillerinin Sosyo-Bilişsel Analizi”. Afet ve Risk Dergisi 8 (1): 231-54. https://doi.org/10.35341/afet.1526083.
EndNote
Karasu M, Altürk K, Polat Z (01 Nisan 2025) Yeşil Zihinler, Gri Dünyalar: İklim Değişikliği Temsillerinin Sosyo-Bilişsel Analizi. Afet ve Risk Dergisi 8 1 231–254.
IEEE
[1]M. Karasu, K. Altürk, ve Z. Polat, “Yeşil Zihinler, Gri Dünyalar: İklim Değişikliği Temsillerinin Sosyo-Bilişsel Analizi”, Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 1, ss. 231–254, Nis. 2025, doi: 10.35341/afet.1526083.
ISNAD
Karasu, Mehmet - Altürk, Kumsal - Polat, Zeynep. “Yeşil Zihinler, Gri Dünyalar: İklim Değişikliği Temsillerinin Sosyo-Bilişsel Analizi”. Afet ve Risk Dergisi 8/1 (01 Nisan 2025): 231-254. https://doi.org/10.35341/afet.1526083.
JAMA
1.Karasu M, Altürk K, Polat Z. Yeşil Zihinler, Gri Dünyalar: İklim Değişikliği Temsillerinin Sosyo-Bilişsel Analizi. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8:231–254.
MLA
Karasu, Mehmet, vd. “Yeşil Zihinler, Gri Dünyalar: İklim Değişikliği Temsillerinin Sosyo-Bilişsel Analizi”. Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 1, Nisan 2025, ss. 231-54, doi:10.35341/afet.1526083.
Vancouver
1.Mehmet Karasu, Kumsal Altürk, Zeynep Polat. Yeşil Zihinler, Gri Dünyalar: İklim Değişikliği Temsillerinin Sosyo-Bilişsel Analizi. Afet ve Risk Dergisi. 01 Nisan 2025;8(1):231-54. doi:10.35341/afet.1526083

Cited By