Araştırma Makalesi

Türkiye’de İklim Değişikliği ile Tüketici Enflasyonu İlişkisi; VAR ve Nedensellik Analizi

Cilt: 8 Sayı: 3 30 Kasım 2025
PDF İndir
EN TR

Türkiye’de İklim Değişikliği ile Tüketici Enflasyonu İlişkisi; VAR ve Nedensellik Analizi

Öz

İklim değişikliğinin sanayi devrimi ile birlikte başladığı kabul edilmekle birlikte olumsuz etkileri son on yıllarda gittikçe artmıştır. Küresel bir sorun olan iklim değişikliği tüm ülkeleri etkilerken iklim değişikliğinin ortaya koyduğu ekonomik etkiler ise ülke özelinde incelenmektedir. Çalışmanın amacı, sadece bir çevre sorunu değil aynı zamanda ekonomik bir sorun olan iklim değişikliğinin Türkiye’de tüketici enflasyonuna etkisini ortaya koyabilmektir. Analiz 1981-2023 dönemini kapsayan yıllık verilerden oluşmaktadır. Çalışmada yöntem olarak kullanılan Varyans Ayrıştırması, Etki-Tepki ve Granger Nedensellik Testi sonuçlarına göre sera gazı emisyonları ve sıcaklık değişimleri tüketici enflasyonunda meydana gelen değişimin nedenidir. Aynı zamanda sera gazı emisyonlarından sıcaklık değişimlerine doğru da tek yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre sera gazı emisyonlarının Türkiye’de tüketici enflasyonunu doğrudan ve dolaylı yoldan en çok etkileyen etmen olduğu tespit edilmiştir. İklim değişikliğinin küresel bir sorun olması nedeniyle sadece tek bir ülkenin çabalarıyla bu sorunu çözmek mümkün değildir. Bu nedenle vakit çok geç olmadan bu sorunun çözümüne yönelik küresel olarak acil tedbirler alınmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ağırkaya, M. B. (2023). İklim değişikliği ekonomik büyüme ve gıda fiyatları döngüsü: Türkiye örneği. Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 301-330. https://doi.org/0.31679/adamakademi.1179375
  2. Ahmed, Z., Asghar, M. M., Malik, M. N. & Nawaz, K. (2020). Moving towards a sustainable environment: The dynamic linkage between natural resources, human capital, urbanization, economic growth, and ecological footprint in China. Resource Policy, 67, 101677. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2020.101677
  3. AlShafeey, M. & Saleh, M. A. S. (2024). Assessing inflation and greenhouse gas emissions interplay via neural network analysis: a comparative study of energy use in the USA, EU, and China. Environmental Sciences Europe, 36(73), 1-18. https://doi.org/10.1186/s12302-024-00905-w
  4. Atukeren, E. (2011). Granger-nedensellik sınamalarına yeni yaklaşımlar. Atatürk Üniversitesi, İİBF Dergisi, 10. Ekonometri ve İstatistik Sempozyumu Özel Sayısı, 137-153.
  5. Başkaya, Y. S., Gürgür, T. ve Öğünç, F. (2008). Küresel Isınma, Küreselleşme ve Gıda Krizi-Türkiye’de İşlenmiş Gıda Fiyatları Üzerine Ampirik Bir Çalışma. Central Bank Review, 1-32.
  6. Batten, S. (2018). Climate change and the macro-economy: A Critical Review. Bank of England Staff Working Paper, 706, 1-48.
  7. Bayraç, H. N. & Doğan, E. (2016). Türkiye’de iklim değişikliğinin tarım sektörü üzerine etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 11(1), 23-48.
  8. Beirne, J., Dafermos, Y., Kriwoluzky, A., Renzhi, N., Volz, U. & Wittich, J. (2024). Weather-related disasters and inflation in the euro area. Journal of Banking and Finance, 169. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2024.107298

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

30 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

15 Ocak 2025

Kabul Tarihi

23 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Özkurt, İ. C. (2025). Türkiye’de İklim Değişikliği ile Tüketici Enflasyonu İlişkisi; VAR ve Nedensellik Analizi. Afet ve Risk Dergisi, 8(3), 1099-1115. https://doi.org/10.35341/afet.1620453
AMA
1.Özkurt İC. Türkiye’de İklim Değişikliği ile Tüketici Enflasyonu İlişkisi; VAR ve Nedensellik Analizi. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8(3):1099-1115. doi:10.35341/afet.1620453
Chicago
Özkurt, İsmail Cem. 2025. “Türkiye’de İklim Değişikliği ile Tüketici Enflasyonu İlişkisi; VAR ve Nedensellik Analizi”. Afet ve Risk Dergisi 8 (3): 1099-1115. https://doi.org/10.35341/afet.1620453.
EndNote
Özkurt İC (01 Kasım 2025) Türkiye’de İklim Değişikliği ile Tüketici Enflasyonu İlişkisi; VAR ve Nedensellik Analizi. Afet ve Risk Dergisi 8 3 1099–1115.
IEEE
[1]İ. C. Özkurt, “Türkiye’de İklim Değişikliği ile Tüketici Enflasyonu İlişkisi; VAR ve Nedensellik Analizi”, Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 3, ss. 1099–1115, Kas. 2025, doi: 10.35341/afet.1620453.
ISNAD
Özkurt, İsmail Cem. “Türkiye’de İklim Değişikliği ile Tüketici Enflasyonu İlişkisi; VAR ve Nedensellik Analizi”. Afet ve Risk Dergisi 8/3 (01 Kasım 2025): 1099-1115. https://doi.org/10.35341/afet.1620453.
JAMA
1.Özkurt İC. Türkiye’de İklim Değişikliği ile Tüketici Enflasyonu İlişkisi; VAR ve Nedensellik Analizi. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8:1099–1115.
MLA
Özkurt, İsmail Cem. “Türkiye’de İklim Değişikliği ile Tüketici Enflasyonu İlişkisi; VAR ve Nedensellik Analizi”. Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 3, Kasım 2025, ss. 1099-15, doi:10.35341/afet.1620453.
Vancouver
1.İsmail Cem Özkurt. Türkiye’de İklim Değişikliği ile Tüketici Enflasyonu İlişkisi; VAR ve Nedensellik Analizi. Afet ve Risk Dergisi. 01 Kasım 2025;8(3):1099-115. doi:10.35341/afet.1620453