Preschool Children's Perspectives on Fire: A Qualitative Study

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 3, 871 - 891, 30.11.2025

Emre Arslan , Hilal Yılmaz

https://doi.org/10.35341/afet.1679855

Öz

children mostly focused on the spread of fire and the emergency situation that may occur. Children stated that the fire was usually caused by kitchen utensils and flammable materials. Participants stated that fire can occur in closed areas such as homes and schools as well as in open areas such as forests. Most of the preschool children thought that living beings could be harmed in case of a fire. All of the children stated that the fire department should be called in case of a fire and almost all of them knew the number of the fire department correctly. While preschool children gave opinions under various themes such as extinguishing, evacuation, precautions and calling to stay safe in case of fire, most of the sources of information about fire were family and teachers. It was found that most of the participants had knowledge about the function and operation of the fire escape ladder and the fire alarm button. Finally, it was determined that the majority of the children had seen fires before and these fires were mostly at home, news and school. As a result of the study, suggestions were made to increase the awareness and knowledge levels of students about the concept of fire and for future studies to be conducted by researchers on the concept of fire.

Anahtar Kelimeler

Disaster , Disaster Education , Fire , Preschool Children , Qualitative Study

Okul Öncesi Çocukların Bakış Açısından Yangın: Nitel Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmada; okul öncesi çocukların yangın hakkındaki görüşlerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada, nitel araştırma yaklaşımında kullanılan fenomenoloji yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmanın örneklemini 2024-2025 eğitim öğretim yılının II. döneminde Rize ili Güneysu ilçesinde bulunan bir ilkokulda öğrenim gören toplam 12 okul öncesi çocuğu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından oluşturulan 11 soruluk “Yangın Görüşme Formu” kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, okul öncesi çocukların yangın kavramına yönelik daha çok yanma olayı ve renk metaforlarını oluşturdukları tespit edilmiştir. Çocukların, yangın çıkma hissini genellikle olumsuz duygularla ifade ettikleri belirlenmiştir. Yangın çıkma durumunda çocukların çoğunlukla yangının yayılması ve oluşabilecek acil durum üzerine odaklandıkları ortaya konulmuştur. Çocuklar, yangına genellikle mutfak malzemeleri ve yanıcı maddelerin sebep olduğunu ifade etmiştir. Katılımcılar yangının çoğunlukla ev ve okul gibi kapalı alanların yanı sıra orman gibi açık alanlarda çıkabileceğini belirtmiştir. Okul öncesi çocukların büyük bir kısmı yangın çıkması durumunda canlı varlıkların zarar görebileceğini düşünmüştür. Çocukların tamamı, yangın durumunda itfaiyenin aranması gerektiğini belirtmiş ve tamamına yakını itfaiyenin numarasını doğru bilmiştir. Okul öncesi çocuklar; yangın çıkması durumunda güvende kalmak için söndürme, tahliye, önlem ve çağrı gibi çeşitli temalar altında görüş bildirirken yangın ile ilgili bilgi kaynaklarının büyük bir kısmını aile ve öğretmen oluşturmuştur. Katılımcıların büyük bir kısmının yangın merdiveni ve yangın alarm düğmesinin işlevi ve nasıl çalıştığı hakkında bilgi sahibi olduğu saptanmıştır. Son olarak çocukların büyük çoğunluğunun daha önce yangın gördüğü ve bu yangınları daha çok ev, haberler ve okulda gördükleri tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, öğrencilerin yangın kavramına yönelik farkındalık ve bilgi düzeylerini artırmaya ve gelecekte araştırmacıların yangın kavramına ilişkin yapacakları çalışmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Afet , Afet Eğitimi , Nitel Araştırma , Okul Öncesi Çocuklar , Yangın

Etik Beyan

Araştırma için Artvin Üniversitesi Rektörlüğü Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’nun 13.03.2025 ve E-18457941-050.99-171925 sayılı kararı doğrultusunda etik izin alınmıştır. Araştırmaya katılan çocukların gönüllü katılımı sağlanmış, ebeveynlerinden yazılı onam alınmıştır.

Kaynakça

• Açıl, İ. (2023). İstanbul Avrupa Yakasında yaşamak için tek numara Acil Çağrı Merkezi (112) uygulaması ile hastane öncesi sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması/İstanbul Avrupa Yakasında yaşayan bireylerin hastane öncesi sağlık hizmetlerinden memnuniyetlerinin değerlendirilmesi ve tek numara Acil Çağrı Merkezinin (112) uygulanması. Yüksek Lisans Tezi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Bezmi Alem Vakıf Üniversitesi.
• Adu, M. K., Agyapong, B., & Agyapong, V. I. (2023). Children’s psychological reactions to wildfires: a review of recent literature. Current psychiatry reports, 25(11), 603-616. https://doi.org/10.1007/s11920-023-01451-7
• Ağar, M. ve Aydın, E. (2021). Psikososyal destek psikoeğitim programı: Yangın. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Gazi Mesleki Eğitim Merkezi Matbaası, Ankara.
• Akhter, S. R., Sarkar, R. K., Dutta, M., Khanom, R., Akter, N., Chowdhury, M. R., & Sultan, M. (2015). Issues with families and children in a disaster context: a qualitative perspective from rural Bangladesh. International Journal of Disaster Risk Reduction, 13, 313-323. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2015.07.011
• Akman, A., & Yıldırım, S. (2022). Okulöncesi öğrencilerinde afet yönetimine dair bir gözlem: Iğdır’da bir ilkokul örneği. Anasay, (21), 341-355. https://doi.org/10.33404/anasay.1156639
• Alşan, İ. (2024). Yenilikçi dijital eğitim teknolojileri üzerine bir çalışma: Sanal gerçeklik tabanlı Yangın eğitim simülasyonu tasarımı. Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi.
• Bakar, A. K. (2023). Young children’s fire safety knowledge exhibited in drawings. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 13(5), 1686-1694. http://dx.doi.org/10.6007/IJARBSS/v13-i5/17235
• Bakhtina, V. V., Kuzminykh, Z. O., Bakhtin, A. G., & Yagdarova, O. A. (2018). Development of students’ fire safety behavior in the school education system. In: Gaol, F.L., Hutagalung, F. & Peng C. (ed) Issues and Trends in Interdisciplinary Behavior and Social Science, 1. Baskı. CRC Press, Bali, pp 165-170 https://doi.org/10.1201/9781315148700
• Berger, E., Maybery, D., & Carroll, M. (2020, October). Children’s perspectives on the impact of the Hazelwood mine fire and subsequent smoke event. In Child & Youth Care Forum, 49, 707-724. Springer US. https://doi.org/10.1007/s10566-020-09551-8
• Bilal, F. (2012). Yangın ve çocuk. https://www.yalitim.net/yayin/454/yangin-ve-cocuk_13331.html
• Buldu, B. (2023). Yangının gelişim evreleri ve yangının yayılmasında ısı transferinin etkisi. SSD Journal, 8(37), 1-10. http://dx.doi.org/10.31567/ssd.889
• Çelebioğlu, Ö. Ü. A., Taştepe, Ö., & Yıldırım, M. (2023). Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Konut Yangını Risk Faktörlerinin ve Yangınlara İlişkin Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi, 6(4), 1269-1282. https://doi.org/10.35341/afet.1295681
• Çepni, S. (2021). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş. Celepler Matbaası, Trabzon.
• Ciottone, G. R., Biddinger, P. D., Darling, R. G., Fares, S., Keim, M. E., Molloy, M. S., & Suner, S. (Eds.). (2015). Ciottone's disaster medicine. Elsevier Health Sciences.
• Creswell, J. W. (2023). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (Çev. Ed: Bütün, M. & Demir, S.B.). Siyasal Kitabevi, Ankara.
• Delaliarte, M., Linaugo, J. D., & Madrigal, D. V. (2024). Fire Safety Awareness and Practices of Science, Technology, Engineering, and Mathematics Students in a Philippine Public Secondary School. Formatif: Jurnal Ilmiah Pendidikan MIPA, 14(1). 175-188. http://dx.doi.org/10.30998/formatif.v14i1.22350
• Dinç, V. (2024). Yazma güçlüğü olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin bilimsel dayanaklı uygulamalar hakkında görüşlerinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 14(2), 1125-1145. https://doi.org/10.24315/tred.1421683
• Doğan, F., & Kırkıncıoğlu, M. (2020). Okul öncesi çocuklarda (4-6 yaş) deprem, yangın ve tahliye konusunda durum tespitinin yapılması. İsg Akademik, 2(2), 145-159.
• Ducy, E. M., & Stough, L. M. (2021). Psychological effects of the 2017 California wildfires on children and youth with disabilities. Research in developmental disabilities, 114, 103981. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2021.103981
• Ekiz, D. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık, Ankara.
• Ellithy, A., Hawke, L. D., Ward, A., & Henderson, J. (2022). The study of developmental risk factors for early fire involvement. Child Psychiatry & Human Development, 53(2), 307-316. https://doi.org/10.1007/s10578-021-01122-9
• Erdoğan, H. (2009). Ortaöğretim coğrafya derslerinde doğal afetler konularının coğrafi bilgi sistemleri uygulamaları ile öğretimi. Yüksek Lisans Tezi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Marmara Üniversitesi. Erdur-Baker, Ö. ve Serim-Yıldız, B. (2014). Çocuk ve ergenler. Afetler, krizler, travmalar ve psikolojik yardım içinde (Erdur-Baker, Ö. ve Doğan, T., Ed.), Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği Yayınları, Ankara.
• Fleer, M., & Hedegaard, M. (2010). Early learning and development: Cultural-historical concepts in play. Cambridge University Press.
• Fothergill, A. (2017). Children, youth, and disaster. In Oxford research encyclopedia of natural hazard science. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780199389407.013.23
• Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (2003). How to design and evaluate research in education, Fifth Edition. New York: McGraw-Hill.
• Gelman, S. A., & Kalish, C. W. (2008). Conceptual development.In Child and Adolescent Development An Advanced Course, W. Damon & R. M. Lerner (Eds.), John Willey & Sons Inc, p. 298. Heard, J. P., Latenser, B. A., & Liao, J. (2013). Burn prevention in Zambia: A targeted epidemiological approach. Journal of Burn Care & Research, 34(1), 65-73. https://doi.org/10.1097/BCR.0b013e318268614c
• Istre, G. R., & Mallonee, S. (2000). Smoke alarms and prevention of house-fire—related deaths and injuries. Western journal of medicine, 173(2), 92. doi: 10.1136/ewjm.173.2.92
• Istre, G. R., McCoy, M., Carlin, D. K., & McClain, J. (2002). Residential fire related deaths and injuries among children: fireplay, smoke alarms, and prevention. Injury Prevention, 8(2), 128-132. https://doi.org/10.1136/ip.8.2.128
• Karagöz, Y. (2021). Bilimsel araştırma yöntemleri ve yayın etiği. Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.
• Karakuş, O. (2010). Ankara’da çıkan yangınların kundaklama açısından değerlendirilmesi. Doktora Tezi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara Üniversitesi.
• Künzli, N., Avol, E., Wu, J., Gauderman, W. J., Rappaport, E., Millstein, J., ... & Peters, J. M. (2006). Health effects of the 2003 Southern California wildfires on children. American journal of respiratory and critical care medicine, 174(11), 1221-1228. https://doi.org/10.1164/rccm.200604-519OC
• İlçe, A. C. (2024). Fire Safety in Kindergartens. Academic Studies in Engineering, 121.
• Lai, B. S., Esnard, A. M., Lowe, S. R., & Peek, L. (2016). Schools and disasters: Safety and mental health assessment and interventions for children. Current Psychiatry Reports, 18, 1-9. https://doi.org/10.1007/s11920-016-0743-9
• LeCompte, M.D. & Goetz, J.P. (1982). Problems of reliability and validity in ethnographic research. Review of Educational Research, 52(1), 31-60. https://doi.org/10.3102/00346543052001031
• Lee, S.-Y., & Gim, S.-N. (2020). A study on elementary school students recognition of forest fire disaster. Journal of the Society of Disaster Information, 16(4), 691–700. https://doi.org/10.15683/KOSDI.2020.12.31.691
• Liu, J. C., Pereira, G., Uhl, S. A., Bravo, M. A., & Bell, M. L. (2015). A systematic review of the physical health impacts from non-occupational exposure to wildfire smoke. Environmental research, 136, 120-132. https://doi.org/10.1016/j.envres.2014.10.015
• Lodico, M. G., Spaulding, D. T., & Voegtle, K. (2010). Methods in educational research: From theory to practice. John Wiley & Sons.
• Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
• Min, S., Kim, D., & Lee, C. K. (2019). Association between spatial accessibility to fire protection services and unintentional residential fire injuries or deaths: a cross-sectional study in Dallas, Texas. BMJ open, 9(5), e023780. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2018-023780
• Musigapong, P., & Phanprasit, W. (2013). Knowledge, attitudes and practices relating to fire prevention among students in the elementary schools of Muang Nakhon Ratchasima, Thailand. Journal of Educational and Social Research, 3(7), 288-291. https://doi.org/10.5901/ichss-2013-vol-03 Patlar, A. (2016). Pamuklu kumaş üretimde yangın risklerinin değerlendirilmesi. İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanlık Tezi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Ankara.
• Peek, L., Abramson, D.M., Cox, R.S., Fothergill, A., Tobin, J. (2018). Children and disasters. In: Rodríguez, H., Donner, W., Trainor, J. (Eds.) Handbook of Disaster Research. Handbooks of Sociology and Social Research. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-63254-4_13
• Petal, M., & Izadkhah, Y. O. (2008, May). Concept note: formal and informal education for disaster risk reduction. In Proceedings of the International Conference on School Safety, Islamabad, Pakistan (Vol. 1416).
• Rashid, M., Ronan, K. R., & Towers, B. (2016) (Eds). Children as change agents in reducing risks of disasters. In Education in times of environmental crises (pp. 233-246). Routledge.
• Rasmani, U. E. E., Wahyuningsih, S., & Widiastuti, K. (2020). Penyuluhan self readiness terhadap bencana kebakaran pada anak usia dini. Jurnal Pendidikan Dan Pembelajaran Anak Usia Dini, 6(1). https://doi.org/10.24903/jw.v6i1.556
• Ribeiro, A. S., & Silva, I. (2019). Drawing on fire: children’s knowledge and needs after a wildfire disaster in Portugal. Children’s Geographies, 18(6), 726–738. https://doi.org/10.1080/14733285.2019.1699646
• Roberts, P., & Priest, H. (2006). Reliability and validity in research. Nursing Standard, 20(44), 41- 46. https://link.gale.com/apps/doc/A149022548/HRCA?u=anon~43ac2361&sid=googleScholar&xid=b6973b88
• Sadeghloo, T., & Mikhak, H. (2022). Analyzing the impacts and experiences of children in disaster. International Journal of Disaster Risk Reduction, 76, 103000. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2022.103000
• Scholer, S. J., Hickson, G. B., Mitchel Jr, E. F., & Ray, W. A. (1998). Predictors of mortality from fires in young children. Pediatrics, 101(5), e12-e12. https://doi.org/10.1542/peds.101.5.e12
• Sidorkin V. A., Chistyakova A. A., Volodchenkova V. V., Chistyakov A. A., Volodchenkov R. B. (2020). Volunteer activity as a means of instilling fire safety skills to preschool children. Applied psychology and pedagogy. (2), 107-118. DOI: https://doi.org/10.12737/2500-0543-2020-107-118
• Shokouhi, M., Nasiriani, K., Cheraghi, Z., Ardalan, A., Khankeh, H., Fallahzadeh, H., & Khorasani-Zavareh, D. (2019). Preventive measures for fire-related injuries and their risk factors in residential buildings: a systematic review. Journal of injury and violence research, 11(1), 1. doi: 10.5249/jivr.v11i1.1057
• Smith, J., Dhinsa, A., Rajabali, F., Zheng, A., Bruin, S., & Pike, I. (2018). The epidemiology of residential fires among children and youth in Canada. https://dx.doi.org/10.14288/1.0397478
• Söküt Açar, T., Inalpulat, M., Ayman Oz, N., Genc, L., Arslan, H., & Bobek Bagran, A. (2018). A journey to children's perceptions on forest fire through drawings in Canakkale Province, Turkey: Exploring the needs for alternative educative approaches. Applied Environmental Education & Communication, 18(4), 285-299. https://doi.org/10.1080/1533015X.2018.1468287
• Suriyanti, S., Ab, I. A. I., & Sulastri, S. (2020). Student Knowledge of Fire Disasters in Senior High School: The Case Study at Man 1 Aceh Besar. International Journal of Multicultural and Multireligious Understanding, 7(2), 337-346. http://dx.doi.org/10.18415/ijmmu.v7i2.1499
• Şahin, B.Ç. (2008). Pazarlama iletişim medyası olarak web ortamında içerik analizi yapmanın güçlükleri ve olası çözüm önerileri. Yönetim Dergisi, 19(61), 52-71.
• Şahin, M. (2025). 5-6 yaş grubu çocukların orman yangını ile ilgili algıları. TEBD, 23(1), 592-612. https://doi.org/10.37217/tebd.1594692
• Şimşek, Z. (2018). Yangın güvenliğinin mimari proje derslerinde sorgulanmasında yangın korunumu içerikli derslerin etkisinin değerlendirilmesi. Journal of International Social Research, 11(58). http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2018.2553
• Uçar Keş, A. (2024). Kamu personelinin yangın ve yangına müdahale bilgisinin değerlendirilmesi Kırklareli örneği. Yüksek Lisans Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırklareli Üniversitesi.
• URL 1, https://www.bbc.com/turkce/articles/c6269p3lkqxo (Son Erişim: 10.04.2025)
• URL 2, https://www.nfpa.org/~/media/Files/Codes%20and%20standards/Glossary%20of%20terms/glossary_of_terms_2021(Son Erişim: 13.02.2025)
• URL 3, https://www.nfpa.org/downloadable-resources/safety-tip-sheets/children-and-fire-safety-tip-sheet (Son Erişim: 20.02.2025)
• URL 4, https://akinanaokulu.meb.k12.tr/icerikler/yangin-ve-deprem-tahliye-tatbikati_13895844.html (Son Erişim: 13.04.2025)
• Warda, L., Tenenbein, M., & Moffatt, M. E. (1999). House fire injury prevention update. Part II. A review of the effectiveness of preventive interventions. Injury Prevention, 5(3), 217-225. https://doi.org/10.1136/ip.5.3.217
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Şeçkin Akademik ve Mesleki Yayınlar, Ankara.
• Yıldız, Z. (2021). Konutlardaki Mutfak Yangınları Üzerine Bir Değerlendirme. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (21), 621-628. https://doi.org/10.31590/ejosat.788253
• Yılmaz, H., & Arslan, E. (2023). Okul öncesi dönemdeki çocukların gözünden deprem. İçinde: M. Bulut ve Z. Karacagil (ed.) Sosyal bilimlerde güncel araştırmalar, 1. Baskı. Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara, s. 1257-1265
• Yildiz, A., Dickinson, J., Priego‐Hernández, J., & Teeuw, R. (2023). Children's disaster knowledge, risk perceptions, and preparedness: A cross‐country comparison in Nepal and Turkey. Risk Analysis, 43(4), 747-761. https://doi.org/10.1111/risa.13937
• Zara, A. (2011) (Ed.). Krizler ve travmalar. Yaşadıkça psikolojik sorunlar ve başa çıkma yolları içinde, İmge Kitapevi, Ankara.