Derleme

Afet Yönetimi ve Kitlesel Ölüm Olaylarında Adli Antropolojinin Rolü

Cilt: 8 Sayı: 3 30 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

Afet Yönetimi ve Kitlesel Ölüm Olaylarında Adli Antropolojinin Rolü

Öz

Afetler, bireyleri, toplulukları ve kurumları fiziksel, sosyal, psikolojik ve kültürel açıdan çok boyutlu biçimde etkileyen; doğa kaynaklı, teknolojik ya da insan kaynaklı yıkıcı olaylardır. Bu tür felaketlerin ardından yürütülen müdahale ve iyileştirme süreçlerinin başarısı, yalnızca hayatta kalanlara yönelik hizmetlerle sınırlı kalmayıp; yaşamını yitiren bireylerin etik, bilimsel ve kültürel değerlere uygun biçimde ele alınmasını da zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda adli antropoloji, özellikle kitlesel ölüm olaylarında insan kalıntılarının belgelenmesi, kimliklendirilmesi ve adli süreçlere delil sağlanması gibi işlevleriyle afet yönetiminde merkezi bir rol üstlenmektedir. Bu çalışmada, adli antropolojinin afet yönetimi süreçlerine katkısı; hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamaları ekseninde çok boyutlu biçimde ele alınmakta; Felaket Kurbanlarını Kimliklendirme sürecindeki uygulamalar, Interpol felaket kurbanlarını kimliklenirme (DVI) protokolü ve Felaket Morg Operasyonları Müdahale Ekibi (DMORT) gibi uluslararası modeller çerçevesinde değerlendirilmektedir. Ayrıca, yalnızca doğal değil; toplumsal, yönetsel ve yapısal ihmallerle şekillenen afet dinamiklerini analiz eden Afet Adli Araştırmaları (FORIN) yaklaşımı doğrultusunda, adli antropolojinin afetlerin neden-sonuç ilişkilerinin anlaşılmasındaki rolüne dikkat çekilmektedir. Çalışma, adli antropolojinin afet sonrası kolektif yas süreçlerinden toplumsal hafızanın inşasına, kültürel ritüellerin gözetilmesinden insan haklarına saygılı müdahale pratiklerine kadar uzanan çok katmanlı katkılarını tartışmakta; bu katkıların disiplinlerarası iş birlikleri, ulusal müdahale planlarına entegrasyon ve toplum temelli bilgiyle desteklenmesi gerektiğini savunmaktadır. Sonuç olarak, insan onurunu merkeze alan, kültürel duyarlılığa sahip ve etik ilkelere dayalı bütüncül bir müdahale anlayışının geliştirilmesinde adli antropolojinin kurumsal ve stratejik bir bileşen olarak değerlendirilmesinin önemi vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aitken, P. (2012). Considerations in Mass Casualty and Disaster Management. In: M. Blaivas (ed), Emergency Medicine - An International Perspective. Rijeka. IntechOpen, pp 145-182
  2. Alcántara-Ayala, I., Burton, I., Lavell, A., Oliver-Smith, A., Brenes, A., & Dickinson, T. (2023). Forensic investigations of disasters: Past achievements and new directions. Jàmbá: Journal of Disaster Risk Studies, 15(1), 1-11. https://doi.org/10.4102/jamba.v15i1.1490
  3. Anderson, M., Leditschke, J., Bassed, R., Cordner, S. M., & Drummer, O. H. (2017). Mortuary operations following mass fatality natural disasters: a review. Forensic science, medicine, and pathology, 13(1), 67-77. https://doi.org/10.1007/s12024-016-9836-3
  4. Arcaya, M., Raker, E. J., & Waters, M. C. (2020). The social consequences of disasters: Individual and community change. Annual Review of Sociology, 46(1), 671-691. https://doi.org/10.1146/annurev-soc-121919-054827
  5. Başoǧlu, M., Şalcioǧlu, E. and Livanou, M. (2002), Traumatic stress responses in earthquake survivors in Turkey. J. Traum. Stress, 15: 269-276. https://doi.org/10.1023/A:1016241826589
  6. Blau, S., & Briggs, C. A. (2011). The role of forensic anthropology in Disaster Victim Identification (DVI). Forensic science international, 205(1-3), 29-35. https://doi:10.1016/j.forsciint.2010.07.038
  7. Bosher, L., Chmutina, K., & van Niekerk, D. (2021). Stop going around in circles: towards a reconceptualisation of disaster risk management phases. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 30(4/5), 525-537. https://doi:10.1108/DPM-03-2021-0071
  8. Budimlija, Z. M., Prinz, M. K., Zelson-Mundorff, A., Wiersema, J., Bartelink, E., MacKinnon, G., ... & Shaler, R. C. (2003). World Trade Center human identification project: experiences with individual body identification cases. Croatian medical journal, 44(3), 259-263.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

28 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

19 Nisan 2025

Kabul Tarihi

17 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Gülhan, Ö. (2025). Afet Yönetimi ve Kitlesel Ölüm Olaylarında Adli Antropolojinin Rolü. Afet ve Risk Dergisi, 8(3), 892-910. https://doi.org/10.35341/afet.1680104
AMA
1.Gülhan Ö. Afet Yönetimi ve Kitlesel Ölüm Olaylarında Adli Antropolojinin Rolü. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8(3):892-910. doi:10.35341/afet.1680104
Chicago
Gülhan, Öznur. 2025. “Afet Yönetimi ve Kitlesel Ölüm Olaylarında Adli Antropolojinin Rolü”. Afet ve Risk Dergisi 8 (3): 892-910. https://doi.org/10.35341/afet.1680104.
EndNote
Gülhan Ö (01 Kasım 2025) Afet Yönetimi ve Kitlesel Ölüm Olaylarında Adli Antropolojinin Rolü. Afet ve Risk Dergisi 8 3 892–910.
IEEE
[1]Ö. Gülhan, “Afet Yönetimi ve Kitlesel Ölüm Olaylarında Adli Antropolojinin Rolü”, Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 3, ss. 892–910, Kas. 2025, doi: 10.35341/afet.1680104.
ISNAD
Gülhan, Öznur. “Afet Yönetimi ve Kitlesel Ölüm Olaylarında Adli Antropolojinin Rolü”. Afet ve Risk Dergisi 8/3 (01 Kasım 2025): 892-910. https://doi.org/10.35341/afet.1680104.
JAMA
1.Gülhan Ö. Afet Yönetimi ve Kitlesel Ölüm Olaylarında Adli Antropolojinin Rolü. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8:892–910.
MLA
Gülhan, Öznur. “Afet Yönetimi ve Kitlesel Ölüm Olaylarında Adli Antropolojinin Rolü”. Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 3, Kasım 2025, ss. 892-10, doi:10.35341/afet.1680104.
Vancouver
1.Öznur Gülhan. Afet Yönetimi ve Kitlesel Ölüm Olaylarında Adli Antropolojinin Rolü. Afet ve Risk Dergisi. 01 Kasım 2025;8(3):892-910. doi:10.35341/afet.1680104