Araştırma Makalesi

Türkiye’deki Dünya Miras Alanlarına Yönelik Afet Risk Ağırlıklarının Delphi ve BWM Yöntemi ile Belirlenmesi

Sayı: 22 26 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye’deki Dünya Miras Alanlarına Yönelik Afet Risk Ağırlıklarının Delphi ve BWM Yöntemi ile Belirlenmesi

Öz

Kültürel miras toplumun temel taşlarından birçok unsuru içinde barından bir terimdir. Bir toplumun kimliği, kültürü ve tarihi ile ilgili bilgileri kültürel miras öğelerine bakarak çözümleyebiliriz. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’nün (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization / UNESCO) dünya mirası olarak kayıt altına aldığı alanların özenle korunması ve gelecek nesillere aktarımı sağlanmalıdır. Ancak miras alanlarının doğa olayları ve canlılar nedeniyle birçok tehlike ile karşı karşıya kaldığı bilinmektedir. Bu tehlikelerin bertaraf edilmesi ya da etkilerinin azaltılması gerekmektedir. Bunun için dünya miras öğelerinin sürdürülebilirliğine etki edecek risk faktörlerinin önem sırasına göre sıralanması ve ivedilikle önlem alınması gerekmektedir. Çalışmada, bu risk faktörleri literatür taranarak ve alanında uzman kişilerin görüşlerine başvurularak belirlenmiştir. İlgili kriterlerin belirlenmesi aşamasında Delphi yöntemi kullanılmıştır. Bir sonraki aşamada ise, belirlenen riskler çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemi olan En iyi- En Kötü Yöntemi’yle (BWM) önem derecesine göre sıralanmıştır. Bu çalışma, Türkiye'deki UNESCO Dünya Mirası Alanlarına yönelik risk oluşturan tehlikelerin ve bu tehlikelere karşı savunmasızlık bileşenlerinin hangi öncelik sırasıyla ele alınması gerektiğini belirleyerek literatüre yeni bir bakış açısı kazandırmaktadır. Ayrıca, kültürel miras alanındaki belirsizlikler ve karar verme süreçlerindeki gecikmeler, çalışmada sunulan karar destek mekanizması ile ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AFAD. (2018/2019). Türkiye deprem tehlike haritası. T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı https://www.afad.gov.tr/turkiye-deprem-tehlike-haritasi (Son Erişim Tarihi: 12 Eylül 2025)
  2. AFAD. (2022a). “Açıklamalı Afet Yönetimin Terimleri Sözlüğü”, T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu (Erişim: 02-Nisan-2024). www.afad.gov.tr (Son Erişim Tarihi: 15 Kasım 2025)
  3. AFAD. (2022b). Afet Haritaları. T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, https://www.afad.gov.tr/afet-haritalari (Son Erişim Tarihi: 18 Kasım 2025)
  4. AFAD. (2025). BHİKPK 2025 Faaliyet Raporu. Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürlüğü. https://www.harita.gov.tr/uploads/folder/BH%C4%B0KPK%202025%20AFAD%20FAAL%C4%B0YETLER%C4%B0.pdf (Son Erişim Tarihi: 12 Kasım 2025)
  5. Asaduzzaman, M., Hameem, Ş. (2021). Granding built heritage through multi criteria. 12(3), 1027–1032.
  6. Aygün Gürsoy, A. (2019). An Assessment of disaster risk management in a world heritage site in Turkey: the case of Bergama [Thesis (M.Arch.) - Graduate School of Natural and Applied Sciences. Conservation of Cultural Heritage in Architecture.]. Middle East Technical University.
  7. Bottero, M., D’Alpaos, C., Oppio, A. (2019). Ranking of adaptive reuse strategies for abandoned industrial heritage in vulnerable contexts: A multiple criteria decision aiding approach. Sustainability (Switzerland), 11(3). https://doi.org/10.3390/su11030785
  8. D’Alpaos, C., Valluzzi, M. R. (2020). Protection of cultural heritage buildings and artistic assets from seismic hazard: A hierarchical approach. Sustainability (Switzerland), 12(4), 1–14. https://doi.org/10.3390/su12041608

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Afet Yardım Mimarisi, Mimarlık (Diğer), Tarihsel Çalışmalar (Diğer), Afet ve Acil Durum Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

1 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

19 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 22

Kaynak Göster

APA
Sekban, F. S., & Canat, A. N. (2026). Türkiye’deki Dünya Miras Alanlarına Yönelik Afet Risk Ağırlıklarının Delphi ve BWM Yöntemi ile Belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi, 22. https://doi.org/10.35341/afet.1755597
AMA
1.Sekban FS, Canat AN. Türkiye’deki Dünya Miras Alanlarına Yönelik Afet Risk Ağırlıklarının Delphi ve BWM Yöntemi ile Belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 2026;(22). doi:10.35341/afet.1755597
Chicago
Sekban, Fatma Sema, ve Ayşe Nuray Canat. 2026. “Türkiye’deki Dünya Miras Alanlarına Yönelik Afet Risk Ağırlıklarının Delphi ve BWM Yöntemi ile Belirlenmesi”. Afet ve Risk Dergisi, sy 22. https://doi.org/10.35341/afet.1755597.
EndNote
Sekban FS, Canat AN (01 Eylül 2026) Türkiye’deki Dünya Miras Alanlarına Yönelik Afet Risk Ağırlıklarının Delphi ve BWM Yöntemi ile Belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi 22
IEEE
[1]F. S. Sekban ve A. N. Canat, “Türkiye’deki Dünya Miras Alanlarına Yönelik Afet Risk Ağırlıklarının Delphi ve BWM Yöntemi ile Belirlenmesi”, Afet ve Risk Dergisi, sy 22, Eyl. 2026, doi: 10.35341/afet.1755597.
ISNAD
Sekban, Fatma Sema - Canat, Ayşe Nuray. “Türkiye’deki Dünya Miras Alanlarına Yönelik Afet Risk Ağırlıklarının Delphi ve BWM Yöntemi ile Belirlenmesi”. Afet ve Risk Dergisi. 22 (01 Eylül 2026). https://doi.org/10.35341/afet.1755597.
JAMA
1.Sekban FS, Canat AN. Türkiye’deki Dünya Miras Alanlarına Yönelik Afet Risk Ağırlıklarının Delphi ve BWM Yöntemi ile Belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 2026. doi:10.35341/afet.1755597.
MLA
Sekban, Fatma Sema, ve Ayşe Nuray Canat. “Türkiye’deki Dünya Miras Alanlarına Yönelik Afet Risk Ağırlıklarının Delphi ve BWM Yöntemi ile Belirlenmesi”. Afet ve Risk Dergisi, sy 22, Eylül 2026, doi:10.35341/afet.1755597.
Vancouver
1.Fatma Sema Sekban, Ayşe Nuray Canat. Türkiye’deki Dünya Miras Alanlarına Yönelik Afet Risk Ağırlıklarının Delphi ve BWM Yöntemi ile Belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 01 Eylül 2026;(22). doi:10.35341/afet.1755597