Araştırma Makalesi

Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi

Sayı: 21 11 Şubat 2026
PDF İndir
EN TR

Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi

Öz

Doğal afet ve toplumsal felaket anlarında sağlık personelinin hızlı ve etkili müdahalesi, yaralı bireylerin hayatta kalması ve sağlık durumlarının korunması açısından hayati önem taşımaktadır. Araştırmanın amacı acil hemşirelerinin afet yönetiminde yetkinlikleri ile afete müdahale özyeterlilikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırma, kesitsel tasarıma sahip tanımlayıcı ve ilişki arayıcı niteliktedir. Araştırma Türkiye genelinde acil serviste çalışan 255 hemşire ile yapılmıştır. Veriler hemşire bilgi formu, Afet Hemşireliği Yönetiminde Yetkinlikler Ölçeği ve Afete Müdahale Özyeterlilik Ölçeği kullanılarak çevrim içi anket yoluyla kartopu yöntemi ile toplanmıştır. Veriler SPSS 27.0 programında, betimleyici istatistiksel yöntemler, t testi, Pearson korelasyon analizi, Tek yönlü ANOVA ve Bonferroni çoklu karşılaştırma testi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Önem düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmada hemşirelerin yaş ortalamalarının 31,20±8,16 ve %71,4’nün kadın olduğu görülmüştür. Hemşirelerin afete müdahale özyeterliliklerinin yüksek (71,30±15,69), afet hemşireliği yönetiminde yetkinliklerinin orta düzeyde (7,89±1,57) olduğu bulunmuştur. Acil hemşirelerinin afete müdahale özyeterliliği ile afet yönetimi yetkinlikleri arasında pozitif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı derecede bir ilişki saptanmıştır (r= 0,346, p<0,001). Hemşirelerin afet yönetimi konusunda yetkinliğinin artırılması için tatbikatların düzenlenmesi, simülasyon temelli eğitimlerin planlanması, toplum katılımı ile yapılan etkinliklerin artırılması ve bu konuda araştırmaların yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Araştırmanın yapılabilmesi için Bartın Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Etik Kurulu’ndan etik kurul onayı alınmıştır (16.11.2023 tarihli 2023-SBB-0758 sayılı izin). Ölçeklerin Türkçe geçerlik güvenirlik çalışmasını yapan araştırmacılardan ölçek kullanım izinleri ve çalışmaya katılmayı kabul eden hemşirelerden çevrim içi anket aracılığı ile onamları alınmıştır.

Teşekkür

Bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Ahmad, J., Ahmad, M. M., Su, Z., Rana, I. A., Rehman, A., and Sadia, H. (2022). A systematic analysis of worldwide disasters, epidemics and pandemics associated mortality of 210 countries for 15 years (2001–2015). International Journal of Disaster Risk Reduction, 76, 103001.
  2. Akkaya, G., Akkuş, Y., Parlak, A. G., and Karacan, Y. (2025). Determination of the relationship between competencies in disaster nursing management and perceived stress: The intermediary role of resilience. International Emergency Nursing, 78, 101530.
  3. Al-Ali, N. M., and Ibaid, A. A. (2015). Health-care providers perception of knowledge, skills and preparedness for disaster management in primary health-care centres in Jordan. Eastern Mediterranean Health Journal, 21 (10), 713-721.
  4. Al Harthi, M., Al Thobaity, A., Al Ahmari, W., and Almalki, M. (2020). Challenges For Nurses İn Disaster Management: A Scoping Review. Risk Management and Healthcare Policy, 2627-2634.
  5. Al Thobaity, A., Williams, B., and Plummer, V. (2016). A new scale for disaster nursing core competencies: development and psychometric testing. Australasian Emergency Nursing Journal, 19(1), 11-19.
  6. Amberson, T., Wells, C., and Gossman, S. (2020). Increasing Disaster Preparedness in Emergency Nurses: A Quality İmprovement İnitiative. Journal of Emergency Nursing, 46(5), 654-665. https://doi.org/10.1016/j.jen.2020.05.001
  7. Bandura, A. (1995) Self-Efficacy in Changing Societies, 1-46. Cambridge University Press. www.researchgate.net Bayraktar, N., Totur Dikmen, B. 2018. Afetlerde Hemşirelik. Öztekin SD, editör Turkiye Klinikleri Surgical Nursing-Special Topics, 1-7.
  8. Brewer, C. A., Hutton, A., Hammad, K. S., and Geale, S. K. (2020). A Feasibility Study on Disaster Preparedness in Regional And Rural Emergency Departments in New South Wales: Nurses Self-Assessment of Knowledge, Skills and Preparation for Disaster Management. Australasian Emergency Care, 23(1), 29-36.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Afet Hemşireliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

11 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

13 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

3 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 21

Kaynak Göster

APA
Yücel, M., Çelik, S., Karahan, E., Altıntaş, S., & Uçar, Ö. (2026). Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi, 21. https://doi.org/10.35341/afet.1764202
AMA
1.Yücel M, Çelik S, Karahan E, Altıntaş S, Uçar Ö. Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 2026;(21). doi:10.35341/afet.1764202
Chicago
Yücel, Meryem, Sevim Çelik, Elif Karahan, Sibel Altıntaş, ve Özge Uçar. 2026. “Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi”. Afet ve Risk Dergisi, sy 21. https://doi.org/10.35341/afet.1764202.
EndNote
Yücel M, Çelik S, Karahan E, Altıntaş S, Uçar Ö (01 Şubat 2026) Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi 21
IEEE
[1]M. Yücel, S. Çelik, E. Karahan, S. Altıntaş, ve Ö. Uçar, “Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi”, Afet ve Risk Dergisi, sy 21, Şub. 2026, doi: 10.35341/afet.1764202.
ISNAD
Yücel, Meryem - Çelik, Sevim - Karahan, Elif - Altıntaş, Sibel - Uçar, Özge. “Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi”. Afet ve Risk Dergisi. 21 (01 Şubat 2026). https://doi.org/10.35341/afet.1764202.
JAMA
1.Yücel M, Çelik S, Karahan E, Altıntaş S, Uçar Ö. Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 2026. doi:10.35341/afet.1764202.
MLA
Yücel, Meryem, vd. “Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi”. Afet ve Risk Dergisi, sy 21, Şubat 2026, doi:10.35341/afet.1764202.
Vancouver
1.Meryem Yücel, Sevim Çelik, Elif Karahan, Sibel Altıntaş, Özge Uçar. Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 01 Şubat 2026;(21). doi:10.35341/afet.1764202