Araştırma Makalesi

İnsan Onuruna Dayalı Deprem Sonrası Barınma: Maslow Temelli Bir Değerlendirme Modeli

Sayı: 23 3 Kasım 2026
PDF İndir
EN TR

İnsan Onuruna Dayalı Deprem Sonrası Barınma: Maslow Temelli Bir Değerlendirme Modeli

Öz

Deprem sonrası barınma pratikleri genellikle fiziksel hayatta kalma, iklimsel korunma ve temel güvenlik ölçütlerine odaklanmakta; ancak afetzedelerin uzun vadeli iyileşme süreçlerinde kritik rol oynayan psikososyal ve sosyo-kültürel ihtiyaçları uluslararası standartlarda ikincil planda kalmaktadır. Bu çalışma, söz konusu kavramsal ve uygulamalı eksikliği gidermek amacıyla deprem sonrası geçici barınma standartlarını Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi kuramı çerçevesinde bütüncül bir perspektifle yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, önde gelen uluslararası insani yardım kuruluşları (IFRC, UNHCR, The Sphere Project) tarafından yayımlanan temel kılavuz belgeler ve standartlar, PRISMA yaklaşımı temel alınarak kapsamlı ve sistematik bir literatür taramasından geçirilmiştir. Nitel içerik ve tematik analiz sonucunda elde edilen 68 barınma kriteri, kavramsal örtüşmeler giderilerek 32 özgün tasarım ve planlama parametresine indirgenmiş; ardından sekiz ana tema altında kümelendirilerek Maslow’un beş basamaklı ihtiyaç düzeyleriyle eşleştirilmiştir. Analiz bulguları, mevcut standartlardaki kriterlerin %66’sının fizyolojik ve güvenlik düzeylerinde yoğunlaştığını, buna karşın mahremiyet, kültürel kimlik, toplumsal aidiyet, saygı ve kendini gerçekleştirme basamaklarındaki insan onurunu merkeze alan parametrelerin oldukça sınırlı kaldığını göstermektedir. Bu doğrultuda çalışmada "İnsan Onuruna Dayalı Çok Katmanlı Barınma Değerlendirme Modeli" geliştirilmiştir. Model, karar vericiler, plancılar ve uygulayıcılar için barınakları yalnızca geçici bir depolama alanı olmaktan çıkarıp, bireysel refahı destekleyen ve toplumsal dayanıklılığı inşa eden onurlu yaşam çevrelerine dönüştürecek esnek ve uygulanabilir bir karar destek aracı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Araştırma kapsamında herhangi bir kişiyle ve/veya kurumla çıkar çatışması/ilişkisi bulunmamaktadır. Bu makale, Ayşan Ilgın Polat tarafından Akdeniz Üniversitesi İç Mimarlık Anabilim Dalı’nda, Dr. Öğr. Üyesi Özgü ÖZTURAN danışmanlığında yürütülen “Deprem Sonrası Kullanılan Geçici Barınma Ünitelerindeki Gereksinimlerin Sınıflandırılması ve Tasarıma Etkisi” başlıklı yüksek lisans tezine dayanmaktadır.

Kaynakça

  1. Aksoy, C. G., Chupilkin, M., Koczan, Z., Plekhanov, A. (2024). Unearthing the economic and social consequences of earthquakes (EBRD Working Paper No. 293). European Bank for Reconstruction and Development. https://doi.org/10.2139/ssrn.4810773
  2. Aldrich, D. P., Meyer, M. A. (2015). Social capital and community resilience. American Behavioral Scientist, 59(2), 254–269. https://doi.org/10.1177/0002764214550299
  3. Australian Red Cross. (2014). Preferred sheltering practices for emergency sheltering in Australia: The application of international humanitarian best practice. https://www.redcross.org.au/globalassets/cms/emergency-services/sheltering-resources/preferred-sheltering-practices-handbook.pdf (Son Erişim Tarihi: 10 Ekim 2026)
  4. Bıçakçı, A. B., Ergüney Okumuş, E. (2023). Depremin psikolojik etkileri ve yardım çalışanları. Avrasya Dosyası Dergisi, 14(1), 218–248.
  5. Chen, Z., Chen, X., Li, Q., Chen, J. (2013). The temporal hierarchy of shelters: A hierarchical location model for earthquake-shelter planning. International Journal of Geographical Information Science, 27(8), 1612–1630. https://doi.org/10.1080/13658816.2013.763944
  6. Corsellis, T., Vitale, A. (2005). Transitional settlement: Displaced populations. Oxfam GB.
  7. Çoban, G. S. (2021). Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi kendini gerçekleştirme basamağında gizil yetenekler. European Journal of Educational and Social Sciences, 6(1), 111–118.
  8. Da Silva, J. (2007). Quality and standards in post-disaster shelter. The Structural Engineer, 85(14).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Afet Yardım Mimarisi, Mimarlık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

3 Kasım 2026

Gönderilme Tarihi

14 Kasım 2025

Kabul Tarihi

5 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA
Polat, A. I., & Özturan, Ö. (2026). İnsan Onuruna Dayalı Deprem Sonrası Barınma: Maslow Temelli Bir Değerlendirme Modeli. Afet ve Risk Dergisi, 23. https://doi.org/10.35341/afet.1823811
AMA
1.Polat AI, Özturan Ö. İnsan Onuruna Dayalı Deprem Sonrası Barınma: Maslow Temelli Bir Değerlendirme Modeli. Afet ve Risk Dergisi. 2026;(23). doi:10.35341/afet.1823811
Chicago
Polat, Ayşan Ilgın, ve Özgü Özturan. 2026. “İnsan Onuruna Dayalı Deprem Sonrası Barınma: Maslow Temelli Bir Değerlendirme Modeli”. Afet ve Risk Dergisi, sy 23. https://doi.org/10.35341/afet.1823811.
EndNote
Polat AI, Özturan Ö (03 Kasım 2026) İnsan Onuruna Dayalı Deprem Sonrası Barınma: Maslow Temelli Bir Değerlendirme Modeli. Afet ve Risk Dergisi 23
IEEE
[1]A. I. Polat ve Ö. Özturan, “İnsan Onuruna Dayalı Deprem Sonrası Barınma: Maslow Temelli Bir Değerlendirme Modeli”, Afet ve Risk Dergisi, sy 23, Kas. 2026, doi: 10.35341/afet.1823811.
ISNAD
Polat, Ayşan Ilgın - Özturan, Özgü. “İnsan Onuruna Dayalı Deprem Sonrası Barınma: Maslow Temelli Bir Değerlendirme Modeli”. Afet ve Risk Dergisi. 23 (03 Kasım 2026). https://doi.org/10.35341/afet.1823811.
JAMA
1.Polat AI, Özturan Ö. İnsan Onuruna Dayalı Deprem Sonrası Barınma: Maslow Temelli Bir Değerlendirme Modeli. Afet ve Risk Dergisi. 2026. doi:10.35341/afet.1823811.
MLA
Polat, Ayşan Ilgın, ve Özgü Özturan. “İnsan Onuruna Dayalı Deprem Sonrası Barınma: Maslow Temelli Bir Değerlendirme Modeli”. Afet ve Risk Dergisi, sy 23, Kasım 2026, doi:10.35341/afet.1823811.
Vancouver
1.Ayşan Ilgın Polat, Özgü Özturan. İnsan Onuruna Dayalı Deprem Sonrası Barınma: Maslow Temelli Bir Değerlendirme Modeli. Afet ve Risk Dergisi. 03 Kasım 2026;(23). doi:10.35341/afet.1823811