Araştırma Makalesi

2023 Kahramanmaraş Depremlerinden Sağ Kalanlarda Deprem Sonrası Travmanın Yeme Davranışları ve Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi

Sayı: 23 28 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

2023 Kahramanmaraş Depremlerinden Sağ Kalanlarda Deprem Sonrası Travmanın Yeme Davranışları ve Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi

Öz

Bu kesitsel çalışma, depremden sağ kalan yetişkinlerde travma semptomlarının yeme davranışları ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ile ilişkisini ve beden memnuniyetsizliği ile tıkınırcasına yemenin, travma semptomları ile yaşam kalitesinin fiziksel ve mental bileşenleri arasındaki ilişkide aracı rolünü değerlendirmeyi amaçlamıştır. Çalışma, Ocak–Mayıs 2025 tarihleri arasında Malatya’da yaşayan 849 yetişkinle (442 kadın, 407 erkek) çevrimiçi yürütülmüştür. Veriler Post-Travmatik Stres Semptomları Ölçeği, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Anketi-Kısa Formu ve Kısa Form-12 Sağlık Anketi ile değerlendirilmiştir. Kadınların travma semptom puanı erkeklerden anlamlı düzeyde daha yüksekti (53,70±20,60 ve 45,50±21,00; p < .001). Travma semptomları, yaşam kalitesinin fiziksel (r = –.169 ile –.229; p < .001) ve mental bileşeni (r = –.236 ile –.267; p < .001) ile negatif ilişkiliydi. Yeme davranışı alt boyutlarından beden memnuniyetsizliği, travma semptomlarıyla en tutarlı ilişkiyi göstermiştir (r = .262–.383; p < .001); tıkınırcasına yeme ise en güçlü olarak duygusal problemlerle ilişkiliydi (r = .247; p < .001). Regresyon analizinde cinsiyet, gıda güvencesizliği, hekim tanılı sağlık sorunu ve gelirin giderden düşük olması daha yüksek travma semptomlarının anlamlı yordayıcılarıydı (R² = .22; p < .001). Aracılık analizleri, beden memnuniyetsizliği ve tıkınırcasına yemenin travma semptomları ile düşük sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi arasındaki ilişkide kısmi aracı rol oynadığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Malatya Turgut Özal Üniversitesi

Etik Beyan

Malatya Turgut Özal Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu (E-30785963-020-276473) Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak bu çalışmayı onayladı. Çalışmaya dahil edilen tüm katılımcılardan aydınlatılmış onam alındı.

Teşekkür

gönüllülere katkılarından dolayıteşekkür ederiz

Kaynakça

  1. Abe, S., Kim, M., Yoon, J. (2023). Development of nutrient-based nutritional standards for foodservice at shelters during disasters in the Republic of Korea. Nutrition Research and Practice, 17(1), 135–148. https://doi.org/10.4162/nrp.2023.17.1.135
  2. Adam, T. C., Epel, E. S. (2007). Stress, eating and the reward system. Physiology and Behavior, 91(4), 449–458. https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2007.04.011
  3. Algren, M. H., Bak, C. K., Berg-Beckhoff, G., Andersen, P. T. (2015). Health-risk behaviour in deprived neighbourhoods compared with non-deprived neighbourhoods: A systematic literature review of quantitative observational studies. PLOS ONE, 10(10), e0139297. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0139297
  4. Arnsten, A. F. T. (2009). Stress signalling pathways that impair prefrontal cortex structure and function. Nature Reviews Neuroscience, 10(6), 410–422. https://doi.org/10.1038/nrn2648
  5. Arslan, F. (2021). The effect of income uncertainty on consumption expenditures: The case of Türkiye. Artuklu Kaime International Journal of Economics and Administrative Research, 4(1), 34–52. https://dergipark.org.tr/tr/pub/artuklu/issue/62583/889428
  6. Bryant, R. A., Nickerson, A., Creamer, M., O'Donnell, M., Forbes, D., Galatzer-Levy, I., McFarlane, A. C., Silove, D. (2015). Trajectory of post-traumatic stress following traumatic injury: 6-year follow-up. The British Journal of Psychiatry, 206(5), 417–423. https://doi.org/10.1192/bjp.bp.114.145516
  7. Christiansen, D. M., Berke, E. T. (2020). Gender- and sex-based contributors to sex differences in PTSD. Current Psychiatry Reports, 22(4), 19. https://doi.org/10.1007/s11920-020-1140-y
  8. Dakanalis, A., Mentzelou, M., Papadopoulou, S. K., Papandreou, D., Spanoudaki, M., Vasios, G. K., Pavlidou, E., Mantzorou, M., Giaginis, C. (2023). The association of emotional eating with overweight/obesity, depression, anxiety/stress, and dietary patterns: A review of the current clinical evidence. Nutrients, 15(5), 1173. https://doi.org/10.3390/nu15051173

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı (Diğer), Afet Hemşireliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

14 Kasım 2025

Kabul Tarihi

14 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA
Alataş, H., Arslan, N., Yaman, S., & Bektaş, S. (2026). 2023 Kahramanmaraş Depremlerinden Sağ Kalanlarda Deprem Sonrası Travmanın Yeme Davranışları ve Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi. Afet ve Risk Dergisi, 23. https://doi.org/10.35341/afet.1824043
AMA
1.Alataş H, Arslan N, Yaman S, Bektaş S. 2023 Kahramanmaraş Depremlerinden Sağ Kalanlarda Deprem Sonrası Travmanın Yeme Davranışları ve Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi. Afet ve Risk Dergisi. 2026;(23). doi:10.35341/afet.1824043
Chicago
Alataş, Hacer, Nurgül Arslan, Sevginur Yaman, ve Sümeyra Bektaş. 2026. “2023 Kahramanmaraş Depremlerinden Sağ Kalanlarda Deprem Sonrası Travmanın Yeme Davranışları ve Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi”. Afet ve Risk Dergisi, sy 23. https://doi.org/10.35341/afet.1824043.
EndNote
Alataş H, Arslan N, Yaman S, Bektaş S (01 Ekim 2026) 2023 Kahramanmaraş Depremlerinden Sağ Kalanlarda Deprem Sonrası Travmanın Yeme Davranışları ve Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi. Afet ve Risk Dergisi 23
IEEE
[1]H. Alataş, N. Arslan, S. Yaman, ve S. Bektaş, “2023 Kahramanmaraş Depremlerinden Sağ Kalanlarda Deprem Sonrası Travmanın Yeme Davranışları ve Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi”, Afet ve Risk Dergisi, sy 23, Eki. 2026, doi: 10.35341/afet.1824043.
ISNAD
Alataş, Hacer - Arslan, Nurgül - Yaman, Sevginur - Bektaş, Sümeyra. “2023 Kahramanmaraş Depremlerinden Sağ Kalanlarda Deprem Sonrası Travmanın Yeme Davranışları ve Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi”. Afet ve Risk Dergisi. 23 (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.35341/afet.1824043.
JAMA
1.Alataş H, Arslan N, Yaman S, Bektaş S. 2023 Kahramanmaraş Depremlerinden Sağ Kalanlarda Deprem Sonrası Travmanın Yeme Davranışları ve Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi. Afet ve Risk Dergisi. 2026. doi:10.35341/afet.1824043.
MLA
Alataş, Hacer, vd. “2023 Kahramanmaraş Depremlerinden Sağ Kalanlarda Deprem Sonrası Travmanın Yeme Davranışları ve Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi”. Afet ve Risk Dergisi, sy 23, Ekim 2026, doi:10.35341/afet.1824043.
Vancouver
1.Hacer Alataş, Nurgül Arslan, Sevginur Yaman, Sümeyra Bektaş. 2023 Kahramanmaraş Depremlerinden Sağ Kalanlarda Deprem Sonrası Travmanın Yeme Davranışları ve Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkisi. Afet ve Risk Dergisi. 01 Ekim 2026;(23). doi:10.35341/afet.1824043