İlk Toplanma Alanlarının Kapasite Yeterliliklerinin ve Erişilebilirliklerinin İncelenmesi: Merkezefendi İlçesi (Denizli) Örneği

Öz

Türkiye'nin jeopolitik konumu dikkate alındığında, meydana gelen afetlerin sıklığında ve şiddetinde gözlemlenen kayda değer artışın ülkenin çeşitli coğrafi bölgelerinde gelecekte de devam edeceği değerlendirilmektedir. Denizli ili, I. derece deprem kuşağında yer alması nedeniyle yüksek afet riski taşıyan iller arasında sayılmaktadır. Bu çalışmada, Denizli ili Merkezefendi ilçesinde yer alan ilk toplanma alanlarının kapasite yeterliliklerinin ve erişilebilirliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 3 aşamalı bir yöntem izlenmiştir. İlk aşamada Denizli ili Merkezefendi ilçesi sınırlarında yer alan toplam 50 mahallede mevcut ilk toplanma alanlarının kapasite yeterlilikleri belirlenmiş; ikinci aşamada ilçe bütününde yer alan mahallelerde ilk toplanma alanlarının erişilebilirlikleri detaylı biçimde incelenmiş; son aşamada ise ilçede yer alan ve nüfus yoğunlukları farklılaşan 3 örnek mahalle (Karahasanlı, Karaman ve Muratdede) seçilmiş ve bu mahalleler kapasite yeterlilikleri ve erişilebilirlikleri açısından karşılaştırılmıştır. Mekânsal ve istatistiksel analizler, ilgili kurum ve kuruluşlardan temin edilen veriler kullanılarak ve Coğrafi Bilgi Sistemleri araçları aracılığıyla yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, seçilen mahallelerden biri olan Karahasanlı mahallesinde ilk toplanma alanlarının kapasite açısından yeterli olduğu ancak yaya erişimi bakımından kısmen yetersiz kaldığı; Karaman ve Muratdede mahallelerinde ise ilk toplanma alanlarının kapasite ve yaya erişimi bakımından yetersiz olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Afet yönetimi
• Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)
• Denizli
• Erişilebilirlik
• İlk toplanma alanları

Destekleyen Kurum

---

Proje Numarası

---

Etik Beyan

---

Teşekkür

Çalışma, Pamukkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Şehir ve Bölge Planlama Anabilim Dalı'nda 2021 - 2025 yılları arasında hazırlanan "Afet Sonrası Toplanma Alanlarının Kapasite Yeterlilikleri ve Erişilebilirliklerinin Değerlendirilmesi: Merkezefendi İlçesi (Denizli) Örneği" başlıklı yüksek lisans tezinden üretilmiştir.

Examination of Capacity Adequacy and Accessibility of First Gathering Areas: The Case of Merkezefendi District (Denizli)

Öz

It is assessed that the notable increase observed in the frequency and intensity of disasters will persist across various geographical regions of the country in the future when considering Turkey's geopolitical position. The province of Denizli is counted among the provinces with high disaster risk due to its location in the first-degree earthquake zone. This study aims to examine the capacity sufficiency and accessibility of primary assembly areas located in the Merkezefendi district of Denizli province. A three-stage methodology is followed in the study. The capacity sufficiencies of the existing primary assembly areas are determined across a total of 50 neighborhoods within the boundaries of the Merkezefendi district of Denizli province in the first stage; secondly, the accessibility of primary assembly areas in the neighborhoods throughout the district is examined in detail; finally, three sample neighborhoods (Karahasanlı, Karaman and Muratdede) are selected within the district, and these neighborhoods are compared in terms of capacity sufficiency and accessibility. The spatial and statistical analyses are conducted through Geographic Information Systems tools using data obtained from relevant institutions and organizations. According to the findings, it is determined that in Karahasanlı neighborhood, one of the selected neighborhoods, the primary assembly areas are sufficient in terms of capacity but partially inadequate with respect to pedestrian access, whereas in Karaman and Muratdede neighborhoods, the primary assembly areas are found to be insufficient both in capacity and pedestrian access.

Anahtar Kelimeler

• Accessibility
• Denizli
• Disaster management
• First gathering areas
• Geographic Information Systems (GIS)

Destekleyen Kurum

---

Proje Numarası

---

Etik Beyan

---

Teşekkür

This study is derived from the master thesis titled 'Assessment of Capacity Adequacy and Accessibility of Post-Disaster Assembly Areas: The Case of Merkezefendi District (Denizli)', which is prepared at the Pamukkale University Graduate School of Natural and Applied Sciences, Department of City and Regional Planning, between 2021 and 2025.

Kaynakça

1. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2011). Türkiye afet müdahale planı. https://www.afad.gov.tr/turkiye-afet-mudahale-plani. (Son Erişim: 10.09.2025)
2. Aşıkkutlu, S.H., Aşık, Y., Yücedağ, C., Kaya, G. L. (2021). Olası deprem durumunda mahalle ölçeğinde Burdur kenti acil toplanma alanlarının yeterliliğinin saptanması, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 442-456. https://doi.org/10.30798/makuiibf.835883.
3. Balamir, M. (2007). Kentsel risk yönetimi ve planlama. Ankara Üniversitesi Yayınları.
4. Balta, M. Ö. (2013). Kentsel risklerin planlama temelinde analizi ve dirençli kent planlama yaklaşımı [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi.
5. Bektaş, Y., Sakarya, A. (2020). Entegre bir afet yönetimi ve acil durum toplanma alanının değerlendirilmesi: İstanbul Kadıköy örneği. ICONARP Uluslararası Mimarlık ve Planlama Dergisi, 8 (2), 745–770. https://doi.org/10.15320/ICONARP.2020.135.
6. Çetin, M., Kaya, A. Y., Elmastas, N., Adiguzel, F., Siyavus, A. E., Kocan, N. (2024). Assessment of emergency gathering points and temporary shelter areas for disaster resilience in Elazıg, Turkey. Natural Hazards, 120(2), 1925-1949. https://doi.org/10.1007/s11069-023-06271-9.
7. Çınar, K.A., Akgün, Y., Maral, H., (2018). Afet sonrası acil toplanma ve geçici barınma alanlarının planlanmasındaki faktörlerin incelenmesi: İzmir-Karşıyaka örneği. TMMOB Şehir Plancıları Odası Planlama Dergisi, 28(2), 179-200. https://doi.org/10.14744/planlama.2018.07088.
8. Denizli Büyükşehir Belediyesi (2025). Afet toplanma alanları. https://acikveri.denizli.bel.tr/dataset/denizli-afet-toplanma-alanlari/resource/4fcdbab1-d0c7-4d28-b5d4-03b57f971792. (Son Erişim: 15.09.2025)

9. Denizli Büyükşehir Belediyesi (2025). Merkezefendi ilçesi toplanma alanları veri tabanı, https://acikveri.denizli.bel.tr/dataset/denizli-afet-toplanma-alanlari/resource/4fcdbab1-d0c7-4d28-b5d4-03b57f971792. (Son Erişim: 15.09.2025)
10. Denizli İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü. (2021). Denizli ili afet ve acil durum toplanma alanları listesi. https://denizli.afad.gov.tr/toplanma-alanlari. (Son Erişim: 17.09.2025)
11. Denizli İl Jandarma Genel Komutanlığı (2022). Sözlü görüşmeler ve veri temini, Denizli merkez ilçeler toplanma alanları.
12. Denizli Valiliği İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, İRAP il afet risk azaltma planı. https://www2.denizli.bel.tr/userfiles/file/Il-Afet-Risk-Azaltma-Plani.pdf. (Son Erişim: 20.09.2025)
13. Dursun, B., (2021). Afet Toplanma alanlarının türlerine ve yer seçim kriterlerine göre uygunluğunun değerlendirilmesi: İstanbul, Esenler örneği [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi.
14. El-Anwar, O., Yeğenağa, D., El-Rayes, K. (2009). Optimization of temporary housing planning after disasters. Automation in Construction, 18(8), 983-993. doi: 10.1016/j.autcon.2009.05.003.
15. Erdem, U., Erdin H. E., Özcan, N. S., (2017) Afet ve acil durumlarda erişilebilirlik, 4. Uluslararası Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı, Eskişehir.
16. Erden, T., Coşkun, M. Z., İpbüker, C. (2003). CBS’de ağ analizi ve ulaşım problemleri. Harita Dergisi, 70(129), 17-32.
17. Erdin, H. E., Çelik, H. N., Erdem, R. (2018). Afet sonrası ilk toplanma alanları için alan standartlarının belirlenmesi (AFAD UDAP Proje No: 2017-01). T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
18. Erdinç, F. (2018). Afetlere karşı kentlerin dirençliliği: İstanbul örneği [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi.
19. Gerdan, S., Şen, H. (2019). Afet ve acil durum toplanma alanlarının çok kriterli karar analizi ile değerlendirilmesi: Kocaeli ili Başiskele ilçesi örneği. İdealkent, 10(28), 1128-1157. https://doi.org/10.21923/jesd.683679
20. Geurs, K. T., Van Wee, B. (2004). Accessibility evaluation of land-use and transport strategies: review and research directions. Journal of Transport geography, 12(2), 127-140. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2003.10.005
21. Japonya Uluslararası İş birliği Ajansı (JICA), İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB). (2002). İstanbul Büyükşehir Belediyesi İstanbul ili sismik mikro-bölgeleme dahil afet önleme/azaltma temel planı çalışması. İstanbul. (Son Erişim: 19.09.2025)
22. Kalkan, M. (2022). Uşak kentinde belirlenen afet ve acil durum toplanma alanlarının yeterliklerinin değerlendirilmesi, Resilience, 6(2), 269-285. https://doi.org/10.32569/resilience.1195076
23. Kar, B., Hodgson, M. E. (2008). A GIS-based model to determine site suitability of emergency evacuation shelters. Transactions in GIS, 12(2), 227-248. https://doi.org/10.1111/j.1467-9671.2008.01097.x
24. Kara, M. (2011). Denizli'nin ekonomik ve sosyal dönüşümü. Denizli Ticaret Odası Yayınları.
25. Kesik, O., Kaya, Ş., Yılmaz, M. (2016). Coğrafi bilgi sistemleri ve ağ analizi. Nobel Yayın Dağıtım. Kuru, N. G. (2019). İstanbul’da afet sonrası toplanma ve barınma alanlarının erişilebilirliği [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi.
26. Kuzu Kılıç, Z. (2024). Desimetrik nüfus yoğunluğuna göre acil toplanma alanlarının dağılışının incelenmesi: Afyonkarahisar örneği [Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi.
27. Neufert, E. (2019). Neufert yapı tasarımı. Nobel Yayın Dağıtım.
28. Özkılıç, E.N., (2020). İstanbul'da deprem sonrası toplanma alanlarının kapasitelerinin ve erişilebilirliklerinin CBS yardımıyla analizi ve değerlendirilmesi [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi.
29. Palazca, A. (2020). Afet sonrası toplanma alanlarının analizi: Denizli örneği [Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi.
30. Partigöç, N. S. (2023). Afet sonrası toplanma alanlarına yönelik kapasite yeterliliğinin değerlendirilmesi: Merkezefendi ilçesi (Denizli) örneği, Afet ve Risk Dergisi, 6(1), 128-147. https://doi.org/10.35341/afet.1171055
31. Partigöç, N.S., Dinçer, C. (2025). Afet tecrübesi üzerinden toplanma alanlarının işlevselliğinin irdelenmesi: Hatay ili örneği. PLANARCH-Design and Planning Research, 9(1), 187-201. https://doi.org/10.54864/planarch.1476607
32. Sohn, J. (2006). Evaluating the significance of highway network links under the flood damage: An accessibility approach. Transportation research part A: policy and practice, 40(6), 491-506. https://doi.org/10.1016/j.tra.2005.08.006
33. Song, X., Zhang, Q., Sekimoto, Y., Shibasaki, R. (2014). Prediction of human emergency behavior and their mobility following large-scale disaster. KDD’14, August 24–27, 2014, New York, NY, USA. doi: 10.1145/2623330.2623628
34. Şanlı, F., Kara, M. (2019). Denizli'de göç ve kentleşme dinamikleri. Denizli Ticaret Odası Yayınları.
35. Tarabanis, K., Tsionas, I. (1999). Using network analysis for emergency planning in case of an earthquake. International Journal of Geographical Information Science, 13(6), 567-583. https://doi.org/10.1111/1467-9671.00015
36. Taş, D. (2023). Sakınım planlamasının bir bileşeni olarak acil toplanma alanlarının incelenmesi: Konyaaltı (Antalya) örneği [Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi.
37. Türkiye Ulusal Deprem Konseyi (2002). Deprem zararlarını azaltma ulusal stratejisi. https://deprem.afad.gov.tr/assets/udsep/UDSEP2023.pdf. (Son Erişim: 05.10.2025)
38. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (2025). Karayolları genel müdürlüğü, https://www.kgm.gov.tr/Sayfalar/KGM/SiteTr/Trafik/HizSinirlari.aspx?fbclid=IwZX. (Son Erişim: 07.10.2025)
39. Yomralıoğlu, T. (2000). Coğrafi bilgi sistemleri: temel kavramlar ve uygulamalar. Akademi Kitabevi.