Araştırma Makalesi

Ortaokul Öğrencilerinin Deprem Hazırbulunuşluk Düzeyleri ve Cinsiyet Değişkeni: Bayburt İli Örneği

Sayı: 23 15 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Ortaokul Öğrencilerinin Deprem Hazırbulunuşluk Düzeyleri ve Cinsiyet Değişkeni: Bayburt İli Örneği

Öz

Bu çalışma, sismik riski yüksek Bayburt ili merkez ilçelerinde öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin deprem risk algılarını, depreme yönelik tutumlarını ve deprem hazırbulunuşluk düzeylerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Nicel tarama modelinin kullanıldığı araştırmaya toplam 374 ortaokul öğrencisi katılmıştır. Araştırmanın verileri Deprem Bilinç ve Hazırbulunuşluk Anketi aracılığıyla toplanmış ve elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testi ve ANOVA kullanılmıştır. Araştırma bulguları, erkek öğrencilerin deprem hazırbulunuşluk düzeylerinin kız öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeylerine kıyasla istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha yüksek olduğunu göstermiştir (p < .05). Öğrencilerin deprem sırasında sergilenmesi gereken davranışlara ilişkin yanıtları incelendiğinde, asansör kullanmama davranışının %96,8 oranında bilindiği belirlenmiştir. Buna karşılık, cenin/sıra yanı pozisyonuna ilişkin oranın %6,7 düzeyinde kalması, korunmaya yönelik hayati teknikler bakımından eksiklikler bulunduğunu göstermiştir. Ayrıca öğrencilerin okulda gerçekleştirilen deprem tatbikatlarına katılım oranının %15,2 ile düşük düzeyde olduğu saptanmıştır. Bulgular birlikte değerlendirildiğinde, öğrencilerin teorik bilgi düzeylerinin yüksek olmasına rağmen bu bilgilerin deprem anında sergilenmesi gereken pratik davranışlara dönüştürülmesinde yetersizlikler bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda, afet eğitiminde teorik bilgilerin uygulamalarla desteklenmesi, simülasyonlara ve uygulama odaklı yaklaşımlara daha fazla yer verilmesi önerilmektedir. Bu öneri, öğrencilerin mevcut bilgilerini pratik davranışlara dönüştürmelerini desteklemeye ve belirlenen hazırbulunuşluk eksikliklerini gidermeye yöneliktir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı

Proje Numarası

1919B012306740

Etik Beyan

Bu çalışma Bayburt Üniversitesi Etik Kurulu tarafından 06.10.2023 tarihli ve 311 sayılı toplantısında (2023/16) alınan onay kararı ile yürütülmüştür.

Teşekkür

Bu araştırmanın yürütülmesinde sağladıkları maddi destekten dolayı TÜBİTAK’a, ayrıca çalışmanın veri toplama sürecinde sağladıkları katkılardan dolayı Bayburt İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne ve araştırmaya gönüllü olarak katılan tüm öğrencilere teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Adanalı, R., Yıyın, F. T. ve Özenel, N. (2022). Ortaokul öğrencilerinin afet bilinci. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 47, 56–81. https://doi.org/10.32003/igge.1122725
  2. Aksoy, B. ve Sözen, E. (2014). Lise öğrencilerinin coğrafya dersindeki deprem eğitimine ilişkin görüşlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Düzce ili örneği). Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 279–297. https://doi.org/10.12780/UUSBD300
  3. Amri, A., Bird, D. K., Ronan, K., Haynes, K. ve Towers, B. (2017). Disaster risk reduction education in Indonesia: Challenges and recommendations for scaling up. Natural Hazards and Earth System Sciences, 17(4), 595–612. https://doi.org/10.5194/nhess-17-595-2017
  4. Armaş, I. (2006). Earthquake risk perception in Bucharest, Romania. Risk Analysis, 26(5), 1223–1234. https://doi.org/10.1111/j.1539-6924.2006.00810.x
  5. Atabeyli, Ç. E. ve Özer, Y. S. (2023). 1939 Erzincan depreminin mimari bellek üzerinden okunması: Kurma evler örneği. The Journal of Academic Social Science Studies, 16(94), 273–292. https://doi.org/10.29228/jasss.66598
  6. Aydın, F. (2010). İlköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin deprem kavramını algılamaları: Fenomenografik bir analiz. Turkish Studies, 5(3), 801–817. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.1574
  7. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W.H. Freeman.
  8. Başıbüyük, A. ve Pala, Ş. M. (2023). Hayat bilgisi, sosyal bilgiler ve coğrafya dersi öğretim programları kazanımlarının afet eğitimi açısından incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 184–197. https://doi.org/10.17556/erziefd.1063242

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Doğal Afetler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

15 Şubat 2026

Kabul Tarihi

15 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA
İlhan, U., & Camuzcuoğlu, M. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Deprem Hazırbulunuşluk Düzeyleri ve Cinsiyet Değişkeni: Bayburt İli Örneği. Afet ve Risk Dergisi, 23. https://doi.org/10.35341/afet.1889907
AMA
1.İlhan U, Camuzcuoğlu M. Ortaokul Öğrencilerinin Deprem Hazırbulunuşluk Düzeyleri ve Cinsiyet Değişkeni: Bayburt İli Örneği. Afet ve Risk Dergisi. 2026;(23). doi:10.35341/afet.1889907
Chicago
İlhan, Umut, ve Murat Camuzcuoğlu. 2026. “Ortaokul Öğrencilerinin Deprem Hazırbulunuşluk Düzeyleri ve Cinsiyet Değişkeni: Bayburt İli Örneği”. Afet ve Risk Dergisi, sy 23. https://doi.org/10.35341/afet.1889907.
EndNote
İlhan U, Camuzcuoğlu M (01 Ekim 2026) Ortaokul Öğrencilerinin Deprem Hazırbulunuşluk Düzeyleri ve Cinsiyet Değişkeni: Bayburt İli Örneği. Afet ve Risk Dergisi 23
IEEE
[1]U. İlhan ve M. Camuzcuoğlu, “Ortaokul Öğrencilerinin Deprem Hazırbulunuşluk Düzeyleri ve Cinsiyet Değişkeni: Bayburt İli Örneği”, Afet ve Risk Dergisi, sy 23, Eki. 2026, doi: 10.35341/afet.1889907.
ISNAD
İlhan, Umut - Camuzcuoğlu, Murat. “Ortaokul Öğrencilerinin Deprem Hazırbulunuşluk Düzeyleri ve Cinsiyet Değişkeni: Bayburt İli Örneği”. Afet ve Risk Dergisi. 23 (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.35341/afet.1889907.
JAMA
1.İlhan U, Camuzcuoğlu M. Ortaokul Öğrencilerinin Deprem Hazırbulunuşluk Düzeyleri ve Cinsiyet Değişkeni: Bayburt İli Örneği. Afet ve Risk Dergisi. 2026. doi:10.35341/afet.1889907.
MLA
İlhan, Umut, ve Murat Camuzcuoğlu. “Ortaokul Öğrencilerinin Deprem Hazırbulunuşluk Düzeyleri ve Cinsiyet Değişkeni: Bayburt İli Örneği”. Afet ve Risk Dergisi, sy 23, Ekim 2026, doi:10.35341/afet.1889907.
Vancouver
1.Umut İlhan, Murat Camuzcuoğlu. Ortaokul Öğrencilerinin Deprem Hazırbulunuşluk Düzeyleri ve Cinsiyet Değişkeni: Bayburt İli Örneği. Afet ve Risk Dergisi. 01 Ekim 2026;(23). doi:10.35341/afet.1889907