Araştırma Makalesi

Risk Kültürü mü, Afet Yönetimi mi? Fransa ve Türkiye’de Afete Hazırlığın Kamusal Haklar ve Toplumsal Adalet Temelinde Karşılaştırılması

Sayı: 23 15 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Risk Kültürü mü, Afet Yönetimi mi? Fransa ve Türkiye’de Afete Hazırlığın Kamusal Haklar ve Toplumsal Adalet Temelinde Karşılaştırılması

Öz

Bu çalışma, Fransa’daki ‘risk kültürü’ yaklaşımı ile Türkiye’deki ‘afet yönetimi’ modelini kamusal haklara erişim, toplumsal adalet ve katılım ekseninde karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma, afetlere hazırlığın yalnızca teknik kapasite ve kurumsal düzenlemelerle açıklanamayacağını, aynı zamanda hak temelli bir kamu hizmeti olarak nasıl örgütlendiğinin analiz edilmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu çerçevede temel soru, iki modelden hangisinin kamusal hizmetlere erişimi daha adil, katılımcı ve dirençliliği artırıcı biçimde kurumsallaştırabildiğidir. Araştırmada nitel karşılaştırmalı analiz yöntemi benimsenmiş; veriler Fransa’nın Isère Departmanı ve Grenoble Metropolü’nde yürütülen saha gözlemleri, katılımcı gözlem ve belge çözümlemeleri yoluyla elde edilmiştir. Bulgular, Jellinek’in statü hakları yaklaşımı ile Fraser’ın yeniden dağıtım, tanınma ve temsil boyutlarını içeren toplumsal adalet çerçevesinden türetilen analitik bileşenler üzerinden değerlendirilmiştir. Sonuçlar, Fransa’da risk kültürünün bilgiye erişim ve yerel katılımı kurumsal olarak güçlendirdiğini, ancak uygulamada sosyo-ekonomik eşitsizliklerin kapsayıcılığı sınırlamaya devam ettiğini göstermektedir. Türkiye’de ise afet yönetimi yaklaşımının merkezi ve müdahale odaklı yapısı nedeniyle risk bilgisinin toplumsallaşması, yerel katılım ve hesap verebilirlik mekanizmalarının kurumsallaştırılması bakımından önemli boşluklar bulunduğu ortaya konmaktadır. Çalışma, afet dirençliliğinin kamusal haklara eşit erişim ve anlamlı katılımla doğrudan ilişkili olduğunu vurgulayarak, Türkiye için yerelleşme, şeffaf risk iletişimi ve katılımcı planlama yönünde politika önerileri sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK 2219 Yurt Dışı Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı

Proje Numarası

1059B192201933

Kaynakça

  1. AFAD. (t.y.-a). Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi Projesi (AYDES). https://www.afad.gov.tr/afet-yonetim-ve-karar-destek-sistemi-projesi-aydes21 (Son Erişim Tarihi: 8 Mart 2025)
  2. AFAD. (t.y.-b). Bütünleşik İkaz Alarm Sistemi Projesi (İKAS). https://www.afad.gov.tr/butunlesik-ikaz-alarm-sistemi-projesi-ikas0 (Son Erişim Tarihi: 8 Mart 2025)
  3. AFAD. (t.y.-c). Hakkında. https://www.afad.gov.tr/afadhakkinda (Son Erişim Tarihi: 8 Mart 2025)
  4. AFAD. (t.y.-d). Türkiye Deprem Tehlike Haritaları İnteraktif Web Uygulaması. https://tdth.afad.gov.tr/TDTH/main.xhtml (Son Erişim Tarihi: 19 Ocak 2026)
  5. AFAD. (2019). Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP). T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. https://www.afad.gov.tr/turkiye-afet-mudahale-plani-tamp (Son Erişim Tarihi: 25 Nisan 2025)
  6. AFAD. (2022). Türkiye Ulusal Afet Risk Azaltma Planı (TARAP) 2022–2030. T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. https://www.afad.gov.tr/turkiye-afet-risk-azaltma-plani-tarap (Son Erişim Tarihi: 25 Nisan 2025)
  7. AFAD. (2025). İl Afet Risk Azaltma Planları (İRAP). https://www.afad.gov.tr/il-afet-risk-azaltma-pl (Son Erişim Tarihi: 20 Aralık 2025)
  8. Akbal, A., Taşbaş, S. (2024). Depremde kadın olmak: Osmaniye Düziçi çadır kent örneği. Kent Akademisi, 17(2), 651–666. https://doi.org/10.35674/kent.1425504 (Son Erişim Tarihi: 8 Aralık 2025)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji (Diğer), Afet ve Acil Durum Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

16 Şubat 2026

Kabul Tarihi

28 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA
Uğurlu, Ö. (2026). Risk Kültürü mü, Afet Yönetimi mi? Fransa ve Türkiye’de Afete Hazırlığın Kamusal Haklar ve Toplumsal Adalet Temelinde Karşılaştırılması. Afet ve Risk Dergisi, 23. https://doi.org/10.35341/afet.1890770
AMA
1.Uğurlu Ö. Risk Kültürü mü, Afet Yönetimi mi? Fransa ve Türkiye’de Afete Hazırlığın Kamusal Haklar ve Toplumsal Adalet Temelinde Karşılaştırılması. Afet ve Risk Dergisi. 2026;(23). doi:10.35341/afet.1890770
Chicago
Uğurlu, Örgen. 2026. “Risk Kültürü mü, Afet Yönetimi mi? Fransa ve Türkiye’de Afete Hazırlığın Kamusal Haklar ve Toplumsal Adalet Temelinde Karşılaştırılması”. Afet ve Risk Dergisi, sy 23. https://doi.org/10.35341/afet.1890770.
EndNote
Uğurlu Ö (01 Ekim 2026) Risk Kültürü mü, Afet Yönetimi mi? Fransa ve Türkiye’de Afete Hazırlığın Kamusal Haklar ve Toplumsal Adalet Temelinde Karşılaştırılması. Afet ve Risk Dergisi 23
IEEE
[1]Ö. Uğurlu, “Risk Kültürü mü, Afet Yönetimi mi? Fransa ve Türkiye’de Afete Hazırlığın Kamusal Haklar ve Toplumsal Adalet Temelinde Karşılaştırılması”, Afet ve Risk Dergisi, sy 23, Eki. 2026, doi: 10.35341/afet.1890770.
ISNAD
Uğurlu, Örgen. “Risk Kültürü mü, Afet Yönetimi mi? Fransa ve Türkiye’de Afete Hazırlığın Kamusal Haklar ve Toplumsal Adalet Temelinde Karşılaştırılması”. Afet ve Risk Dergisi. 23 (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.35341/afet.1890770.
JAMA
1.Uğurlu Ö. Risk Kültürü mü, Afet Yönetimi mi? Fransa ve Türkiye’de Afete Hazırlığın Kamusal Haklar ve Toplumsal Adalet Temelinde Karşılaştırılması. Afet ve Risk Dergisi. 2026. doi:10.35341/afet.1890770.
MLA
Uğurlu, Örgen. “Risk Kültürü mü, Afet Yönetimi mi? Fransa ve Türkiye’de Afete Hazırlığın Kamusal Haklar ve Toplumsal Adalet Temelinde Karşılaştırılması”. Afet ve Risk Dergisi, sy 23, Ekim 2026, doi:10.35341/afet.1890770.
Vancouver
1.Örgen Uğurlu. Risk Kültürü mü, Afet Yönetimi mi? Fransa ve Türkiye’de Afete Hazırlığın Kamusal Haklar ve Toplumsal Adalet Temelinde Karşılaştırılması. Afet ve Risk Dergisi. 01 Ekim 2026;(23). doi:10.35341/afet.1890770