Tanzimat’ın başarısız girişimi: ilk Orman Müdürlüğünün kuruluşu ve kapatılma süreci

Tanzimat Fermanı ile Osmanlı Devleti’nde yeni bir devir başlamış ve Tanzimat ruhuna uygun kurumsal ve hukuki düzenlemeler yapılmıştır. Bu bağlamda 1840 yılında orman layihası çıkarılmış ve ilk Orman Müdürlüğü kurulmuştur. Tüfenkhane eski müdürü Ahmed Şükrü Bey ilk orman müdürü olarak atanmıştır. Ardından taşraya da orman müdürü ve memurları gönderilmiştir. Orman Müdürlüğü kısa süre içerisinde ciddi başarılar elde etmiştir. Ancak zaman içerisinde kereste, odun ve odun kömür fiyatlarının artması büyük bir memnuniyetsizliğe sebep olmuştur. Sorunu çözmek için komisyon kurulmuş ve orman bölgelerinde tahkikat yapılmıştır. Yapılan araştırmalarda taşra orman memurlarının üreticiden dağ hakkı ve kum hakkı gibi usulsüz ücret talep ettikleri anlaşılmıştır. Tahkikat sonrasında orman memurlarının görevine son verilmiş ve ormanların yönetimi taşra yöneticilerine devredilmiştir. Ancak diğer etmenleri dikkate alınmadan tüm sorumluluğun orman memurlarına yüklenmesi üzerinde tartışılması gereken bir konudur. Tanzimat’ın başarısız girişiminden yaklaşık 15 yıl sonra farklı bir yol izlenerek Fransa’dan uzman davet edilerek ormancılık eğitimi, mevzuat çalışması ve saha araştırmaları yapılmıştır. Ardından 1867 yılında kurumsallaşma çalışmalarına yeniden başlanmıştır. Bu tarihten sonra orman teşkilatı, Orman İdaresi Müdürlüğü, Orman Umum Müdürlüğü ve Orman Genel Müdürlüğü isimleriyle faaliyetine kesintisiz devam etmiştir. Ülkemizde ormanlar, devlet ve halkın karşı karşıya geldiği sorunlu alanlardır. Bu sebeple ülkemizde orman konusunda düzenleme yapmak kolay bir iş değildir. Yanlış ve erken adımlar halkın devletine küstüğü ve kolayca unutmadığı sonuçlar doğurmaktadır.