Orman İşletmelerinde ORKOD Kullanımının Orman Topraklarında Oluşturduğu Kümülatif Plastik Yükün Hesaplanması ve Ekolojik Risk Değerlendirmesi

Öz

Bu araştırmada, ormancılık faaliyetlerinde üretim sürecinin izlenebilirliği amacıyla kullanılan ORKOD sisteminin orman ekosistemlerine potansiyel plastik girdisi hesaplanmış ve olası çevresel etkileri literatür temelli bir değerlendirme çerçevesinde analiz edilmiştir. Çalışma alanı olarak İzmir Orman Bölge Müdürlüğü’ne bağlı Demirci Orman İşletme Müdürlüğü seçilmiş; 2026 yılı üretim programında öngörülen 40.000 adet ORKOD kullanımı esas alınmıştır. Hassas terazi ölçümleri sonucunda dip kütük üzerinde kalan birim ORKOD materyalinin ortalama ağırlığı 2,42 gr olarak belirlenmiştir. Buna göre çalışma alanının yıllık toplam plastik girdisi 96,8 kg olarak hesaplanmıştır. İşletme müdürlüğünün 143.187 hektarlık sorumluluk alanı dikkate alındığında, yıllık ortalama plastik yükünün yaklaşık 0,68 gr/ha düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Kullanımın süreklilik arz etmesi durumunda üretim miktarının üç yıllık süreçte kümülatif plastik girdisinin asgari 2,04 gr/ha düzeyine ulaşabileceği öngörülmüştür. Doğrudan sahada mikroplastik analiz yapılmamış olmakla birlikte, mevcut bilimsel literatür ışığında plastik materyalin zamanla fiziksel parçalanma ve çevresel etkileşimler sonucunda mikroplastik formuna dönüşebileceği; bunun da toprak yapısı, mikrobiyal faaliyetler ve ekosistem süreçleri üzerinde potansiyel riskler oluşturabileceği değerlendirilmiştir. Bulgular, ORKOD sisteminin işlevsel katkıları korunmakla birlikte, plastik esaslı bileşenlerin uzun vadeli çevresel etkilerinin sürdürülebilir ormancılık ilkeleri doğrultusunda yeniden ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ekolojik risk
• Mikroplastik
• ORKOD
• Toprak kirliliği

Destekleyen Kurum

Yazarlar bu çalışmanın araştırılması, yazarlığı veya yayınlanması için herhangi bir finansal destek almamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma etik kurul izni veya herhangi bir özel izin gerektirmemektedir.

Calculation of Cumulative Plastic Load and Ecological Risk Assessment in Forest Soils Caused by ORKOD Use in Forest Enterprises

Öz

This study calculated the potential plastic input of the ORKOD system, used for traceability of the production process in forestry activities, into forest ecosystems and analyzed its possible environmental impacts within a literature-based evaluation framework. The study area was selected as the Demirci Forest Management Directorate under the Izmir Forest Regional Directorate; the use of 40,000 ORKOD units projected in the 2026 production program was used as the basis. As a result of precision balance measurements, the average weight of a unit of ORKOD material remaining on the buttstock was determined to be 2.42 g. Accordingly, the total annual plastic input for the study area was calculated to be 96.8 kg. Considering the 143,187-hectare area of responsibility of the management directorate, the average annual plastic load was determined to be approximately 0.68 g/ha. If usage continues, it is projected that the cumulative plastic input from production could reach a minimum level of 2.04 g/ha over a three-year period. Although no direct microplastic analysis was conducted in the field, it was considered, in light of the existing scientific literature, that plastic materials may gradually transform into microplastics through physical fragmentation and environmental interactions over time, potentially posing risks to soil structure, microbial activity, and ecosystem processes. The findings indicate that while the functional contributions of the ORKOD system should be preserved, the long-term environmental impacts of plastic-based components need to be re-evaluated in line with sustainable forestry principles.

Anahtar Kelimeler

• Ecological risk
• Microplastic
• ORKOD
• Soil pollution

Destekleyen Kurum

The authors did not receive any financial support for the research, authorship, or publication of this study.

Etik Beyan

This study does not require ethics committee approval or any special permission.

Kaynakça

1. Akça, M. O., & Ok, S. S. (2021). Toprak ekosistemi üzerine mikroplastiklerin etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 9(2), 79–91.
2. Browne, M. A., Crump, P., Niven, S. J., Teuten, E., Tonkin, A., Galloway, T., & Thompson, R. (2011). Accumulation of microplastic on shorelines worldwide: Sources and sinks. Environmental Science & Technology, 45(21), 9175–9179.
3. Cao, D., Wang, X., Luo, X., Liu, G., & Zheng, H. (2017). Effects of polystyrene microplastics on the fitness of earthworms in an agricultural soil. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 61(3), 012148.
4. Chen, Y., Li, Y., Liang, X., Lu, S., Ren, J., Zhang, Y., Han, Z., & Sun, K. (2024). Effects of microplastics on soil carbon pool and terrestrial plant performance. Carbon Research, 3(1), 37.
5. Cheng, Q. G., Feng, S. S., Wang, H. D., & Wang, Y. (2023). A review of the occurrence and degradation of biodegradable microplastics in soil environments. Science of the Total Environment, 904, 166855.
6. Cózar, A., Echevarría, F., González-Gordillo, J. I., Irigoien, X., Úbeda, B., Hernández-León, S., Palma, A. T., Navarro, S., García-de-Lomas, J., Ruiz, A., Fernández-de-Puelles, M. L., & Duarte, C. M. (2014). Plastic debris in the open ocean. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(28), 10239–10244.
7. Das, J., & Alam, A. K. M. R. (2024). Effects of microplastics polluted soil on the growth of Solanum lycopersicum L. Environmental Systems Research, 13(36), 2-15.
8. De Almeida, M. P., Gaylarde, C. C., Baptista Neto, J. A., Delgado, J. D. F., Lima, L. D. S., Neves, C. V., Pompermayer, L. L. D. O., Vieira, K., & da Fonseca, E. M. (2023). The prevalence of microplastics on the earth and resulting increased imbalances in biogeochemical cycling. Water, Emerging Contaminants & Nanoplastics, 2(7), 3-21.

9. Dhevagi, P., Keerthi Sahasa, R. G., Poornima, R., & Ramya, A. (2024). Unveiling the effect of microplastics on agricultural crops–A review. International Journal of Phytoremediation, 26(6), 793–815.
10. Guo, J. J., Huang, X. P., Xiang, L., Wang, Y. Z., Li, Y. W., Li, H., Cai, Q. Y., Mo, C. H., & Wong, M. H. (2020). Source, migration and toxicology of microplastics in soil. Environment International, 137, 105263.
11. Ingraffia, R., Amato, G., Bagarello, V., Carollo, F. G., Giambalvo, D., Iovino, M., Lehmann, A., Rillig, M. C., & Frenda, A. S. (2022). Polyester microplastic fibers affect soil physical properties and erosion as a function of soil type. Soil Discussions, 8(1), 421-435.
12. Jia, L., Liu, L., Zhang, Y., Fu, W., Liu, X., Wang, Q., Tanveer, M., & Huang, L. (2023). Microplastic stress in plants: Effects on plant growth and their remediations. Frontiers in Plant Science, 14, 1226484. Jiang, X., Chen, H., Liao, Y., Ye, Z., Li, M., & Klobučar, G. (2019). Ecotoxicity and genotoxicity of polystyrene microplastics on higher plant Vicia faba. Environmental Pollution, 250, 831–838.
13. Kaya, F. (2005). Ana hatlarıyla plastikler ve katkı maddeleri. Birsen Yayınevi.
14. Kubowicz, S., & Booth, A. M. (2017). Biodegradability of plastics: Challenges and misconceptions. Environmental Science & Technology, 51, 12058–12060.
15. Kumar, R., Ivy, N., Bhattacharya, S., Dey, A., & Sharma, P. (2022). Coupled effects of microplastics and heavy metals on plants: Uptake, bioaccumulation, and environmental health perspectives. Science of the Total Environment, 836, 155619.
16. Li, W., Zhao, J., Zhang, Z., Ren, Z., Li, X., Zhang, R., & Ma, X. (2024). Uptake and effect of carboxyl-modified polystyrene microplastics on cotton plants. Journal of Hazardous Materials, 466, 133581.
17. Liu, H., Yang, X., Liu, G., Liang, C., Xue, S., Chen, H., Ritsema, C., J., & Geissen, V. (2017). Response of soil dissolved organic matter to microplastic addition in Chinese loess soil. Chemosphere, 185, 907–917.
18. Mészáros, E., Bodor, A., Kovács, E., Papp, S., Kovács, K., Perei, K., & Feigl, G. (2023). Impacts of plastics on plant development: Recent advances and future research directions. Plants, 12(18), 3282.
19. Mondal, N. K., Kundu, S., Debnath, P., Mondal, A., & Sen, K. (2022). Effects of polyethylene terephthalate microplastic on germination, biochemistry and phytotoxicity of Cicer arietinum L. and cytotoxicity study on Allium cepa L. Environmental Toxicology and Pharmacology, 94, 103908.
20. Monkul, M. M., & Özhan, H. O. (2021). Microplastic contamination in soils: A review from geotechnical engineering view. Polymers, 13(23), 4129.
21. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2022). Global plastics outlook: Policy scenarios to 2060. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/aa1edf33-en (Erişim tarihi: 8 Ocak 2026).
22. Orman Genel Müdürlüğü (OGM). (2025a). İzmir Orman Bölge Müdürlüğü. https://www.ogm.gov.tr/izmirobm/kurulusumuz/genel-bilgiler (Erişim tarihi: 8 Ocak 2026).
23. Orman Genel Müdürlüğü (OGM). (2025b). İzmir Orman Bölge Müdürlüğü Demirci Orman İşletme Müdürlüğü. https://www.ogm.gov.tr/izmirobm/kurulusumuz/demirci-orman-isletme-mudurlugu (Erişim tarihi: 10 Ocak 2026).
24. Orman Genel Müdürlüğü (OGM). (2025c). Yenilikçi barkod sistemi ORKOD uygulamasıyla orman ürünleri takip edilecek. https://www.ogm.gov.tr/mersinobm/haberler/yenilikci-barkod-sistemi-orkod-uygulamasiyla-orman-urunleri-takip-edilecek (Erişim tarihi: 20 Ocak 2026).
25. Özkan Dağlıoğlu, Y., & Öztürk, B. Y. (2024). Topraktaki mikro ve nanoplastiklerin kaynakları ve ekotoksikolojik etkiler. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 17(1), 60–78.
26. Qiu, Y., Zhou, S., Zhang, C., Zhou, Y., & Qin, W. (2022). Soil microplastic characteristics and the effects on soil properties and biota: A systematic review and meta-analysis. Environmental Pollution, 313, 120183.
27. Resmî Gazete (2024). Ormancılık faaliyetlerinde kullanılacak damga veya damga yerine geçecek işaretlere ait yönetmelik (Sayı: 32620). https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/08/20240802-17.htm (Erişim tarihi: 15 Ocak 2026).
28. Rillig M. C. (2012). Microplastic in terrestrial ecosystems and the soil? Environmental Science Technology, 46(12), 6453–6454.
29. Rillig M. C. (2018). Microplastic disguising as soil carbon storage. Environmental Science Technology, 52(11), 6079–6080.
30. Rillig, M. C., & Lehmann, A. (2020). Microplastic in terrestrial ecosystems. Science, 368(6498), 1430–1431.
31. Taşlı, İ. (1992). Demirci’nin coğrafyası [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi].
32. Withana, P. A., Yuan, X., Im, D., Choi, Y., Bank, M. S., Lin, C. S. K., & Ok, Y. S. (2025). Biodegradable plastics in soils: Sources, degradation, and effects. Environmental Science: Processes & Impacts, 27(11), 3321–3343.
33. Yang, L., Zhang, Y., Kang, S., Wang, Z., & Wu, C. (2021). Microplastics in soil: A review on methods, occurrence, sources, and potential risk. Science of the Total Environment, 780, 146546.
34. Zeb, A., Liu, W., Ali,N., Shi, R., Wang, Q., Wang, J., Li, J., Yin, C., Liu, J., Yu, M., & Liu, J. (2023). Microplastic pollution in terrestrial ecosystems: Global implications and sustainable solutions. Journal of Hazardous Materials, 461, 132636.