Araştırma Makalesi

Çölyak hastalarında depresyon ve cinsel disfonksiyon sıklığı, hormonal dengenin cinsel disfonksiyonun üzerine etkilerinin belirlenmesi

Cilt: 16 Sayı: 1 24 Nisan 2017
PDF İndir
TR EN

Çölyak hastalarında depresyon ve cinsel disfonksiyon sıklığı, hormonal dengenin cinsel disfonksiyonun üzerine etkilerinin belirlenmesi

Öz

Giriş ve Amaç: Çölyak hastalığı; genetik olarak yatkın bireylerde gluten içeren buğday, arpa, çavdar gibi gıdaların alınmasıyla tetiklenen immün aracılı bir enteropati olup hastalarda intestinal ve ekstraintestinal problemlere yol açar. Bu çalışmada, çölyak hastalarında hem sıkı glutensiz diyetin hem de glutenle tetiklenen kronik inflamasyonun erişkin yaşlarda getirebileceği seksüel ve psikolojik disfonksiyonların saptanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya en az 1 yıllık çölyak hastalığı tanısı olup takipte olan 79 hasta ile (53 kadın 26 erkek) yaş ve cins uyumlu 48 sağlıklı kontrol grubu (29 kadın 19 erkek) dahil edildi. Tüm katılımcılardan Beck Depresyon Anketini ve uygun olan katılımcılardan Kadın Seksüel Fonksiyon İndeks ve Ereksiyon İşlevi Uluslararası Değerlendirme Formunu doldurmaları istendi. Cinsel işlev formunu dolduracak olan katılımcılardan total testesteron, dehidroepiandrosteron, folikül stimüle edici hormon, lüteinize edici hormon, tiroid stimulan hormon, estradiol ve prolaktin ölçümleri için kan örnekleri alındı. Bulgular: Beck Depresyon Anketini doğru ve eksiksiz dolduran hasta grubundaki 70 katılımcının %33’ünde (n=23) kontrol grubundaki ise 38 katılımcının 11’inde (%30) depresif semptomlar tespit edilmiş olup hasta ve kontrol grubundaki depresyon oranları benzerdi. Kontrol grubunun üre, ferritin, hemoglobin ve total kolesterol düzeyleri hasta grubuna göre daha yüksekken (sırasıyla p=0,019 p=0,03 p=0,010 p=0,02) bütün katılımcıların hemoglobin düzeyleri ile Beck Depresyon Skorları arasındaki negatif korelasyon dikkat çekti (p=0,03). Katılımcılardancinsel aktif olan hasta grubundaki 30 kadın ile kontrol grubundaki 12 kadın Kadın Seksüel Fonksiyon İndeksi anketine göre değerlendirildiğinde cinsel disfonksiyon açısından benzer bulundu (sırasıyla %30, %42, p>0,05). Kadınlardaki cinsel disfonksiyon ile hastalık aktivitesi, hormonal denge ve depresyon arasında bir ilişki bulunamadı. Yine hasta (n=15) ve kontrol (n=7) grubundaki cinsel aktif erkek katılımcıların Ereksiyon İşlevi Uluslararası Değerlendirme Formu anketine göre erektil disfonksiyon açısından aralarında istatiksel fark bulunamazken (sırasıyla %53, %28,6 p>0,05) hasta grubundaki total testesteron düzeyi sağlıklı kontrol grubuna göre daha yüksek (p=0,030) estradiol düzeyi ise daha düşük saptandı (p=0,039). Yine hastalık aktivitesi, hormonal denge ve depresyon ile erktil disfonksiyon arasında ilişki bulunamadı.Sonuç: Çölyak hastaları ile kontrol grubundaki depresyon oranları benzer olmakla birlikte hemoglobin düzeylerindeki düşüklüğün hastalıktan bağımsız olarak depresyon skorlarını etkilediği görülmektedir. Cinsel aktif erkek ve kadınlardaki cinsel disfonksiyon oranları her iki grupta da benzer iken çölyaklı erkeklerdeki total testesteron düzeylerindeki yüksekliğin androjen direnci ile ilgisi olabileceği düşünüldü. Sonuç olarak çölyaklı kadın ve erkeklerde cinsel disfonksiyon ve hormonal denge ile ilgili daha çok katılımcı ile yapılacak büyük çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1.Gujral N, Freeman HJ, Thomson ABR. Celiac disease: Prevalence, diagnosis, pathogenesis and treatment. World J Gastroenterol 2012;18:6036-59. 2.Fasano A, Berti I, Gerarduzzi T, et al. Prevalence of celiac disease in at-risk and not-at-risk groups in the United States: a large multicenter study. Arch Intern Med 2003;163:286-92. 3.Sood A, Midha V, Sood N, et al. Increasing incidence of celiac disease in India. Am J Gastroenterol 2001;96:2804-5. 4. Bai JC, Fried M, Corazza GR, et al. World Gastroenterology Organisation Global Guidelines on celiac disease. J Clin Gastroenterol 2013;47:121-6. 5. Addolorato G, Stefanini G F, Capristo E, et al. Anxiety and depression in adult untreated celiac subjects and in patients affected by inflammatory bowel disease: a personality “trait” or a reactive illness? Hepatogastroenterology 1996;43:1513-7. 6. Carta MG, Hardoy MC, Boi MF, et al. Association between panic disorder, major depressive disorder and celiac disease: a possible role of thyroid autoimmunity. J Psychosom Res 2002;53:789-93. 7. Ciacci C, Iavarone A, Mazzacca G, De Rosa A. Depressive symptoms in adult coeliac disease. Scand J Gastroenterol 1998;33:247-50. 8. Hernanz A, Polanco I. Plasma precursor amino acids of central nervous system monoamines in children with coeliac disease. Gut 1991;32:1478-81. 9. Ludvigsson JF, Reutfors J, Osby U, et al. Celiac disease and risk of mood disorders - a general population based cohort study. J Affect Disord 2007;99:117-26. 10. Addolorato G, Di Giuda D, De Rossi G, et al. Regional cerebral hypoperfusion in patients with celiac disease. Am J Med 2004;116:312-7. 11. Kirby M, Danner E. Nutritional deficiencies in children on restricted diets. Pediatr Clin North Am 2009;56:1085-103. 12. Mariani P, Viti MG, Montuori M, et al. The gluten-free diet: a nutritional risk factor for adolescents with celiac disease? J Pediatr Gastroenterol Nutr 1998;27:519-23. 13. Sher KS, Jayanthi V, Probert CS, et al. Infertility, obstetric and gynaecological problems in coeliac sprue. Dig Dis 1994;12:186-90. 14. Farthing MJ, Edwards CR, Rees LH, Dawson AM. Male gonadal function in celiac disease: 1. sexual dyfunction, infertility and semen quality. Gut 1982;23:608-14. 15. Smith D, Gerdes L. Meta-analysis on anxiety and depression in adult celiac disease. Acta Psychiatr Scand 2012;125:183-93. 16. Hallert C, Astrøm J, Sedvall G. Psychic disturbances in adult coeliac disease. Scand J Gastroenterol 1982;17:25-8. 17.Garud S, Leffler D, Dennis M, et al. Interaction between psychiatric and autoimmune disorders in coeliac disease patients in the Northeastern United States. Aliment Pharmacol Ther 2009;29:898-905. 18. Nachman F, del Campo MP, Gonzalez A, et al. Long-term deterioration of quality of life in adult patients with celiac disease is associated with treatment noncompliance. Dig Liver Dis 2010;42:685-91. 19. Pynnönen PA, Isometsä ET, Verkasalo MA, et al. Gluten-free diet may alleviate depressive and behavioral symptoms in adolescents with coeliac disease: a prospective follow-up case-series study. BMC Psychiatry 2005;5:14. 20. Addolorato G, Capristo E, Ghittoni G, et al. Anxiety but not depression decreases in coeliac patients after one-year gluten-free diet: a longitudinal study. Scand J Gastroenterol 2001;36:502-6. 21. Smith DF, Gerdes LU. Meta-analysis on anxiety and depression in adult celiac disease. Acta Psychiatr Scand 2012;125:189-93. 22. van Hees NJ1, Van der Does W, Giltay EJ. Coeliac disease, diet adherence and depressive symptoms. J Psychosom Res 2013;74:155-60. 23. Korkmaz S, Yıldız S, Korucu T, et al. Frequency of anemia in chronic psychiatry patients. Neuropsychiatr Dis Treat 2015;11:2737-41. 24. Lever-van Milligen BA, Vogelzangs N, Smit JH, Penninx BW. Hemoglobin levels in persons with depressive and/or anxiety disorders. J Psychosom Res 2014;76:317-21. 25. Marin L, Manosa M. Sexual function and patient preceptions in inflammatory bowel disease: a case-control survey. J Gastroenterol 2013;48:713-20. 26. Strippoli GF; Collaborative Depression and Sexual Dysfunction (CDS) in Hemodialysis Working Group, Vecchio M, et al. Sexual dysfunction in women with ESRD requiring hemodialysis. Clin J Am Soc Nephrol 2012;7:974-81. 27. Olivera P, Lasa J. Celiac disease and the risk of infertility. International Journal of Celiac Disease 2015;3:84-6. 28. Jameson S. Zinc deficiency in malabsorption states: a cause of infertility? Acta Med Scan Suppl 1976;593:38-49. 29. Cooke WT, Peeney ALP, Hawkins CF. Symptoms, signs and diagnostic features of idiopathic steatorrhea. Q J Med 1953;22:59-77. 30. Morris JS, Adjukiewicz AB, Read AE. Coeliac infertility: an indication for dietary gluten restriction? Lancet 1970;1:213-4. 31. Baker PG, Read AB. Reversible infertility in male coeliac patients. Br Med J 1975;2:316-7. 32. Farthing MJG, Edwards CRW, Rees LH, et al. Male gonadal function in coeliac disease: 2. Sex hormones. Gut 1983;24:127-35. 33. Collin P, Vilska S, Heinonen SP, et al. Infertility and coeliac disease. Gut 1996;39:382-4. 34. Garcia S, Moreno S, Aponte H. Prevalence of sexual dysfunction in female outpatients and personnel at a Colombian hospital: Correlation with hormonal profile. J Sex Med 2008;5:1208-13. 35. Lombardi G, Celso M, Bartelli M, et al. Female sexual dysfunction and hormonal status in multiple sclerosis patients. J Sex Med 2011;8:1138-46. 36. Lombardi G, Mondaini N, Macchiarella A, et al. Female sexual dysfunction and hormonal status in spinal cord injured (SCI) patients. J Androl 2007;28:722-6. 37. Atis G, Dalkilinc A, Altuntas Y, et al. Sexual dysfunction in women with clinical hypothyroidism and subclinical hypothyroidism. J Sex Med 2010;7:2583-90. 38. Ercan CM, Coksuer H, Aydogan U, et al. Sexual dysfunction assessment and hormonal correlations in patients with polycystic ovary syndrome. Int J Impot Res 2013;25:127-32.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Selen Şipal Bu kişi benim
Van Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İç Hastalıkları Kliniği, Van
Türkiye

Mesut Sezikli
KOCAELİ DERİNCE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ, GASTROENTEROLOJİ

Gökhan Dindar Bu kişi benim
KOCAELİ DERİNCE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ, GASTROENTEROLOJİ
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

24 Nisan 2017

Gönderilme Tarihi

23 Mayıs 2017

Kabul Tarihi

15 Şubat 2017

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 16 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Şipal, S., Sezikli, M., & Dindar, G. (2017). Çölyak hastalarında depresyon ve cinsel disfonksiyon sıklığı, hormonal dengenin cinsel disfonksiyonun üzerine etkilerinin belirlenmesi. Akademik Gastroenteroloji Dergisi, 16(1), 18-25. https://doi.org/10.17941/agd.315578
AMA
1.Şipal S, Sezikli M, Dindar G. Çölyak hastalarında depresyon ve cinsel disfonksiyon sıklığı, hormonal dengenin cinsel disfonksiyonun üzerine etkilerinin belirlenmesi. Akademik Gastroenteroloji Dergisi. 2017;16(1):18-25. doi:10.17941/agd.315578
Chicago
Şipal, Selen, Mesut Sezikli, ve Gökhan Dindar. 2017. “Çölyak hastalarında depresyon ve cinsel disfonksiyon sıklığı, hormonal dengenin cinsel disfonksiyonun üzerine etkilerinin belirlenmesi”. Akademik Gastroenteroloji Dergisi 16 (1): 18-25. https://doi.org/10.17941/agd.315578.
EndNote
Şipal S, Sezikli M, Dindar G (01 Nisan 2017) Çölyak hastalarında depresyon ve cinsel disfonksiyon sıklığı, hormonal dengenin cinsel disfonksiyonun üzerine etkilerinin belirlenmesi. Akademik Gastroenteroloji Dergisi 16 1 18–25.
IEEE
[1]S. Şipal, M. Sezikli, ve G. Dindar, “Çölyak hastalarında depresyon ve cinsel disfonksiyon sıklığı, hormonal dengenin cinsel disfonksiyonun üzerine etkilerinin belirlenmesi”, Akademik Gastroenteroloji Dergisi, c. 16, sy 1, ss. 18–25, Nis. 2017, doi: 10.17941/agd.315578.
ISNAD
Şipal, Selen - Sezikli, Mesut - Dindar, Gökhan. “Çölyak hastalarında depresyon ve cinsel disfonksiyon sıklığı, hormonal dengenin cinsel disfonksiyonun üzerine etkilerinin belirlenmesi”. Akademik Gastroenteroloji Dergisi 16/1 (01 Nisan 2017): 18-25. https://doi.org/10.17941/agd.315578.
JAMA
1.Şipal S, Sezikli M, Dindar G. Çölyak hastalarında depresyon ve cinsel disfonksiyon sıklığı, hormonal dengenin cinsel disfonksiyonun üzerine etkilerinin belirlenmesi. Akademik Gastroenteroloji Dergisi. 2017;16:18–25.
MLA
Şipal, Selen, vd. “Çölyak hastalarında depresyon ve cinsel disfonksiyon sıklığı, hormonal dengenin cinsel disfonksiyonun üzerine etkilerinin belirlenmesi”. Akademik Gastroenteroloji Dergisi, c. 16, sy 1, Nisan 2017, ss. 18-25, doi:10.17941/agd.315578.
Vancouver
1.Selen Şipal, Mesut Sezikli, Gökhan Dindar. Çölyak hastalarında depresyon ve cinsel disfonksiyon sıklığı, hormonal dengenin cinsel disfonksiyonun üzerine etkilerinin belirlenmesi. Akademik Gastroenteroloji Dergisi. 01 Nisan 2017;16(1):18-25. doi:10.17941/agd.315578