SRİ LANKA MÜSLÜMANLARININ DİN GÖREVLİSİ YETİŞTİRME USULLERİ: NALEEMİAH İSLAM ENSTİTÜSÜ ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışma, Sri Lanka Müslüman toplumunun azınlık bir topluluk olarak dinî kimliğini koruma ve nesiller arası aktarma stratejilerini, din görevlisi yetiştirme süreçleri özelinde Naleemiah İslam Enstitüsü örneği üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Din sosyolojisinin dinî kurumları kurumsal yapıları, eğitim pratikleri ve toplumsal işlevleri çerçevesinde ele alan araştırma geleneği içerisinde konumlanan çalışma, nitel araştırma yaklaşımına dayalı betimsel-yorumlayıcı bir tek durum (Vaka çalışması) desenine sahiptir. Veriler, araştırmacının 2023 yılında enstitüye yaptığı saha ziyareti sırasında bir öğretim görevlisi ve bir öğrenciyle yaptığı görüşmelere dayanan doğrudan gözlem ile enstitünün resmî yayınları ve akademik literatüre dayanan doküman incelemesi yoluyla dolaylı gözlemin birlikte kullanılmasıyla elde edilmiştir. Çalışma bulguları, 1973 yılında Beruwala'da kurulan Naleemiah İslam Enstitüsü'nün, Güney Asya kökenli Ders-i Nizâmî geleneğini modern sosyal bilimler, dil eğitimi ve bilişim teknolojileriyle bütünleştiren "çift kanatlı" bir müfredat modeli geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Yedi yıllık bütünleşik eğitim sürecini tamamlayan mezunlar, yalnızca camilerde imamlık ve hatiplik gibi klasik görevleri değil; eğitim, kamu yönetimi, sosyal hizmetler ve toplumsal barış inşası gibi alanlarda da etkin roller üstlenmektedir. Çalışma, azınlık konumundaki Müslüman toplulukların dinî eğitim yoluyla kimlik koruma stratejilerinin, geleneksel referans çerçevelerini terk etmeden modern dünyanın taleplerine cevap verebilecek biçimde yeniden inşa edilebileceğini göstermesi bakımından önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Din Sosyolojisi
• Sri Lanka Müslümanları
• Naleemiah İslam Enstitüsü
• Din Görevlisi
• Medrese Eğitimi.

TRAINING METHODS FOR SRI LANKAN MUSLIM RELIGIOUS FUNCTIONARIES: THE CASE OF THE NALEEMIAH ISLAMIC INSTITUTE

Öz

This study aims to examine the strategies of the Sri Lankan Muslim community, as a minority group, for preserving and intergenerationally transmitting their religious identity, specifically focusing on the processes of training religious officials through the case of the Naleemiah Institute of Islamic Studies. Positioned within the research tradition of the sociology of religion, which analyzes religious institutions within the framework of their institutional structures, educational practices, and social functions, this study employs a descriptive-interpretive single-case study design based on a qualitative research approach. The data were obtained through direct observation based on interviews conducted with a lecturer and a student during the researcher's field visit to the institute in 2023, as well as indirect observation via document analysis based on the institute's official publications and academic literature. The study findings reveal that the Naleemiah Institute of Islamic Studies, established in Beruwala in 1973, has developed a "double-winged" curriculum model that integrates the South Asian-originated Dars-i Nizami tradition with modern social sciences, language education, and information technologies. Graduates who complete the seven-year integrated education process undertake not only classical duties such as serving as imams and preachers in mosques, but also active roles in fields such as education, public administration, social services, and social peacebuilding. This study is significant as it demonstrates that the identity preservation strategies of minority Muslim communities through religious education can be reconstructed to respond to the demands of the modern world without abandoning traditional frameworks of reference.

Anahtar Kelimeler

• Sociology of Religion Sri Lankan Muslims
• Naleemiah Institute of Islamic Studies
• training of religious officials
• madrasah education.

Kaynakça

1. Ali, Asghar. The Muslims of Sri Lanka: Avenues towards Understanding. Colombo: International Centre for Ethnic Studies, 1997.
2. Creswell, John W. - Cheryl N. Poth. Nitel Araştırma: Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni. çev. Selçuk Beşir Demir. Ankara: Siyasal Kitabevi, 2020.
3. Çebi, Emrin. "Sri Lanka Müslümanlarının Sömürge Eğitimine İtirazları ve Gelişen Eğitim Süreçleri." İNSAMER. 21 Eylül 2018. Erişim 5 Mayıs 2026. https://www.insamer.com/tr/sri-lanka-muslumanlarinin-somurge-egitimine-itirazlari-ve-gelisen-egitim-surecleri_1628.html
4. Dale, Stephen F. Islamic Society on the South Asian Frontier: The Mappilas of Malabar, 1498–1922. Oxford: Clarendon Press, 1980.
5. Jamiah Naleemiah. Undergraduate Guide Academic Year 2024-2025. Beruwala: Faculty of Islamic Studies, 2024.
6. Jamiah Naleemiah. Undergraduates’ Guide Academic Year 2019/2020. Beruwala: Faculty of Islamic Studies, 2019.
7. Jazeel, M. I. M. "Application of Outcome-Based Curriculum in Religious Studies: The Case of Madrasas in Sri Lanka". Journal of Politics and Law 13/3 (Ağustos 2020), 196-208.
8. Mahroof, M. M. M. "Muslims in Sri Lanka: The Long Road to Accommodation". Journal of the Institute of Muslim Minority Affairs 11/1 (1990), 88-99.

9. Mantau, Burhanudin Abdul Karim - Buhungo, Ruwiah Abdullah. "The Culture and Tradition of Educational Practice In Madrasah". Tafkir: Interdisciplinary Journal of Islamic Education 5/2 (Haziran 2024), 202-216.
10. McGilvray, Dennis B. - Raheem, Mirak. Muslim Perspectives on the Sri Lankan Conflict. Washington: East-West Center, 2007.
11. Metcalf, Barbara D. Islamic Revival in British India: Deoband, 1860–1900. Princeton: Princeton University Press, 1982.
12. Ministry of National Integration, Official Languages, Social Progress and Hindu Religious Affairs. Annual Performance Report 2019. Rajagiriya: Ministry of National Integration, Official Languages, Social Progress and Hindu Religious Affairs, 2020.
13. Naleemiah Institute of Islamic Studies. Undergraduates’ Guide Academic Year 2019/2020. Beruwala: Faculty of Islamic Studies, 2019.
14. Rislan, Mohamed - Abdullah, Zuraidah - Ramzy, Mohammad Ismath. "Madrasah Education Management in Sri Lanka: Challenges and Future Directions". Malaysian Online Journal of Educational Management (MOJEM) 13/3 (Temmuz 2025), 62-83.
15. Stake, Robert E. The Art of Case Study Research. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications, 1995.
16. Ushama, Thameem; Zacky, Mohamed Fouz Mohamed; Najmudeen, Mohamed Rishad; Ashath, Mohamed; Hassan, Sulaiman Lebbe Mohamed. “Muslim Religious Leadership Education in the Minority Context: The Role of Naleemiah Institute of Islamic Studies.” Hamdard Islamicus 46, no. 2 (2023): 29–46. DOI: 10.57144/hi.v46i2.697.
17. Yin, Robert K. Case Study Research and Applications: Design and Methods. 6th ed. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications, 2018.
18. Zacky, Mohamed Fouz Mohamed - Careem, Arafath. "Integration of Knowledge Discourse in Sri Lanka: Naleemiah Institute of Islamic Studies and Its Quest for Islamic Religious Education Reform". Centris E-Journal 1 (2024), 35-52.
19. Zuhyle, S.A.C. Mohamed - Ruzaik, Fareena - Hakeem, M.A.M. A Study on the Contemporary Madrasah Education System in Sri Lanka. Colombo: Community Association of Professionals, 2020.