Dağlık Alanlarda Gönüllü Agroturizmin Dijital Temsili: Netnografik Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin dağlık bölgelerinde gerçekleşen gönüllü agroturizm faaliyetlerini, WWOOF (World Wide Opportunities on Organic Farms) platformu üzerinden şekillenen ev sahibi ve gönüllü deneyimleri çerçevesinde netnografik bir yaklaşımla incelemektedir. Kitle turizmine alternatif bir model olarak öne çıkan gönüllü agroturizm, tarımsal üretime karşılıksız işgücü desteği sağlayarak kültürel paylaşımı, çevresel farkındalığı ve sürdürülebilir yaşam biçimlerini teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, WWOOF Türkiye platformundaki dağlık alanlarda yer alan 31 çiftliğe ait ev sahibi açıklamaları ve 234 gönüllü değerlendirmesi analiz edilmiştir. Bulgular, ev sahiplerinin temel motivasyonlarının bilgi ve deneyim aktarımı, ekolojik yaşamı teşvik etme ve kendine yeterli topluluklar oluşturma isteği etrafında şekillendiğini göstermektedir. Gönüllü profili incelendiğinde, katılımcıların büyük çoğunluğunun Türkiye’den olduğu ve motivasyonlarının ekolojik pratikleri öğrenme, yabancı gönüllülerle etkileşim kurma ve doğayla yeniden bağ kurma yönünde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Konaklama sürelerinin çoğunlukla kısa dönemli olduğu belirlenmiştir. Dağlık alanların permakültür ve organik tarım gibi sürdürülebilir uygulamaları zorunlu kılan doğası nedeniyle, gönüllülere benzersiz bir öğrenme ortamı sunduğu vurgulanmaktadır. Deneyimlerin dijital temsilleri, yüksek tatmin ve yerele aidiyet hissinden, beklenti ve algı uyumsuzluğu gibi olumsuz deneyimlere kadar geniş bir yelpazede değişmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma gönüllü agroturizmin, Türkiye’nin dağlık bölgelerinde sosyo-ekonomik eşitsizlikleri azaltma, kültürel diyalog geliştirme ve hassas ekosistemleri koruma potansiyeline sahip çok boyutlu bir araç olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Gönüllü Turizm
• Agroturizm
• Kırsal Turizm
• Netnografi
• Dağlık Alan
• Türkiye

Destekleyen Kurum

Araştırma, herhangi bir dış destek almadan yazarların kendi imkanlarıyla gerçekleştirilmiştir.

Etik Beyan

Çalışmada etik kurul iznine gerek yoktur.

Digital Representation of Volunteer Agritourism in Mountainous Regions: A Netnographic Study

Öz

This study examines voluntary agritourism activities in Türkiye’s mountainous regions through a netnographic analysis of host and volunteer experiences within the WWOOF (World Wide Opportunities on Organic Farms) platform. As an alternative model to mass tourism, voluntary agritourism aims to foster cultural exchange, environmental awareness, and sustainable lifestyles by providing unpaid labor support for agricultural production. The research analyzes host descriptions and 234 volunteer reviews from 31 farms located in mountainous areas listed on WWOOF Türkiye. The findings reveal that hosts are primarily motivated by the desire to share knowledge and experience, promote ecological living, and build self-sufficient communities. The volunteer profile indicates that the majority of participants are from Türkiye, driven by motivations such as acquiring ecological practices, engaging with international volunteers, and reconnecting with nature. Accommodation periods are found to be predominantly short-term. Due to the inherent characteristics of mountainous terrains, which necessitate sustainable practices such as permaculture and organic farming, these settings provide volunteers with a unique learning environment. The digital representations of these experiences range widely from expressions of high satisfaction and a sense of belonging to the locality, to reports of expectation and perception mismatches, such as the perception of being free labor. In conclusion, the study demonstrates that voluntary agritourism in Türkiye’s mountainous regions constitutes a multidimensional tool with the potential to reduce socio-economic inequalities, enhance cultural dialogue, and preserve fragile ecosystems.

Anahtar Kelimeler

• Volunteer Tourism
• Agrotourism
• Rural Tourism
• Mountainous Area
• Türkiye
• Netnography

Destekleyen Kurum

The research was conducted by the authors using their own resources, without any external support.

Etik Beyan

No ethics committee approval is required for this study.

Kaynakça

1. Adamov, T., Ciolac, R., Iancu, T., Brad, I., Peț, E., Popescu, G., ve Șmuleac, L. (2020). Sustainability of agritourism activity. Initiatives and challenges in Romanian rural rural regions. Sustainability, 12(6), 2502.
2. Ahmadova, S., ve Akova, O. (2016). Türkiye’de organik ekoturizm çiftlikleri üzerine bir araştırma. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), 14-29.
3. Akın, A., Akın, A., Baş, M. ve Karakan, H. İ. (2021). Pandemi döneminde TaTuTa çiftliklerinin uyguladığı stratejiler. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5 (3): 1896-1911.
4. Ar, H. ve Çelik Uğuz, S., (2014), Sürdürülebilir turizm çerçevesinde gönüllü turizmi ve permakültür ilişkisi: Permakültür çiftlik ve köy uygulamaları. VII. Lisansüstü Turizm Öğrencileri Araştırma Kongresi, 04-05 Nisan 2014, Kuşadası, Aydın, 222-232.
5. Armutcu, B., Tan, A., Amponsah, M., Parida, S., ve Ramkissoon, H. (2023). Tourist behaviour: The role of digital marketing and social media. Acta Psychologica, 240, 104025.
6. Arsezen P., 2020. Gönüllü turizm ve sosyal değişim. (Editörler: Zuhal Gök Demir, Mehmet Bayırlı) Gençlik ve Gönüllülük Bağlamında SivilAnT. Nobel Yayınevi.
7. Bailey, A. W., ve Russell, K. C. (2012). Volunteer tourism: Powerful programs or predisposed participants? Journal of Hospitality and Tourism Management, 19(1), 123-132.
8. Bang, H., ve Ross, S. D. (2009). Volunteer motivation and satisfaction. Journal of Venue and Event Management, 1(1), 61-77.

9. Bartl, M., Kannan, V. K., ve Stockinger, H. (2016). A review and analysis of literature on netnography research. International Journal of Technology Marketing, 11(2), 165–196. https://doi.org/10.1504/IJTMKT.2016.075687.
10. Benson, A. ve Siebert, N. (2009). Volunteer tourism: Motivations of German participants in South Africa. Annals of Leisure Research, 12 (3-4): 295-314.
11. Björnsson, T., ve Einarsdóttir, J. (2025). Volunteer tourism in rural France: Examining power dynamics, labour practices, and community interactions. Journal of Rural Studies, 117, 103674.
12. Bozkurt, A. D., ve Tekeoğlu, A. N. T. (2024). Turkey’s tourism strategies: Building spiritual and cultural experiences through anchoring. Turisztikai és Vidékfejlesztési Tanulmányok, 9(4).
13. Braun, V., ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
14. Brightsmith, D. J., Stronza, A., ve Holle, K. (2008). Ecotourism, conservation biology, and volunteer tourism: A mutually beneficial triumvirate. Biological Conservation, 141(11), 2832-2842.
15. Chen, C. F., ve Chen, P. C. (2013). Another look at the heritage tourism experience. Public Choice, 148(3-4), 569-594.
16. Choenkwan, S., Promkhambut, A., Hayao, F., ve Rambo, A. T. (2016). Does agrotourism benefit rural farmers? A case study in Phu Ruea District, Northeast Thailand. Rural Research and Development, 36(2), 162-172.
17. Cicik, Ş. ve Akdağ, G. (2021). Çiftlik turizmi uygulamalarının permakültür gönüllülerinin motivasyonlarına etkisi. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 5 (2): 359-387.
18. Ciolac, R., Iancu, T., Brad, I., Popescu, G., Marin, D., ve Adamov, T. (2020). Agritourism activity A “smart chance” for mountain rural environment’s sustainability. Sustainability, 12(15), 6237.
19. Çelik Uğuz, S. C., ve Topbaş, F. (2016). Turizmde kadın istihdamı ve ücret ayrımcılığı: Karşılaştırmalı bir analiz. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 27(1), 67–78.
20. Doğan, O., ve Mutlu, E. E. (2025). Volunteer perceptions of organic farms in accordance with GSTC criteria: A case study of WWOOF Türkiye. Journal of Multidisciplinary Academic Tourism, 10(3), 251-262.
21. Ercan, F. (2020). Turizm pazarlamasında yapay zekâ teknolojilerinin kullanımı ve uygulama örnekleri. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 23(2), 394-410.
22. Grimm, K. E., ve Needham, M. D. (2012). Moving beyond the “I” in motivation: Attributes and perceptions of conservation volunteer tourists. Journal of Travel Research, 51(4), 488-501.
23. Hall, D., Roberts, L., ve Mitchell, M. (2003). New directions in rural tourism. Ashgate Publishing Ltd.
24. Hatırnaz, B., ve Konaklıoğlu, E. (2022). Neden gönüllülük? Nedenler ve uyumsuzluklar bağlamında turizm açısından bir araştırma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 33(2), 53-64.
25. Hussain, T., Wang, D., ve Li, B. (2024). Exploring the impact of social media on tourist behavior in rural mountain tourism during the COVID-19 pandemic: The role of perceived risk and community participation. Acta Psychologica, 242, 104113.
26. Karim, R., Durrani, S. A., ve Hussain, A. (2012). Review of issues related to tourism policies regarding environmental management and customary practices of tourism in Gilgit-Baltistan, Pakistan. Journal of Environmental Science and Engineering. B, 1(9B), 1087.
27. Kim, S., ve Kim, S. H. (2025). The impacts of the dual path of awe on volunteer tourism. Journal of Hospitality and Tourism Management, 63, 393-405.
28. Kozinets, R. V. (1997). " I want to believe": A netnography of the X-Philes' subculture of consumption. Advances In Consumer Research, 24(1).
29. Kozinets, R. V., Dolbec, P.-Y., Earley, A. (2014). Netnographic analysis: Understanding culture through social media data. Sage handbook of qualitative data analysis, 262-275. doi:10.4135/9781446282243.n18
30. Küster, I., ve Vila, N. (2024). A netnographic study to understand the determinants of experiential tourism destinations. Humanities and Social Sciences Communications, 11(1), 1-9.
31. Leco, F., Pérez, A., Hernández, J. M., ve Campón, A. M. (2013). Rural tourists and their attitudes and motivations towards the practice of environmental activities such as agrotourism. International Journal of Environmental Research, 7(1), 255-264.
32. Oğlakcı, B., Uzun, A. (2024). Seçim coğrafyasına yeni bir yaklaşım olarak sosyal medya veri madenciliği. Coğrafi Bilimler Dergisi, 22(1), 137-156. doi:10.33688/aucbd.1407317
33. Panpakdee, C., ve Khanbut, K. (2025). Definitions of resilience in organic rice farming in northeastern Thailand: adaptation, diversification, resourcefulness, and adequate financial resources. Discover Sustainability, 6(1), 377.
34. Partalidou, M., ve De Matteis, L. (2024). Sustainable agritourism: an opportunity for agrifood systems transformation in the Mediterranean. Rome, FAO.
35. Ramkissoon, H. (2021). Social bonding and public trust/distrust in COVID-19 vaccines. Sustainability, 13(18), 10248.
36. Saepudin, P., Putra, F. K. K., Hernowo, A., Maemunah, I., ve Dianawati, N. (2022). Community-based agritourism: A qualitative research of the impacts, opportunities, and constraints in a tourist village. Journal of Environmental Management ve Tourism, 13(8), 2320-2332.
37. Salcedo, L., ve Quevedo, L. (2021). Volunteering tourism and sustainable development: A case study of an andean indigenous project: Quilla Pacari, Chimborazo. Open Journal of Ecology, 11(9), 596-609.
38. Şahbudak, E. ve Şimşek, O. (2017). Alternatif bir ekolojik yaşam modeli: TaTuTa (Ekolojik çiftliklerde tarım turizmi ve gönüllü bilgi, tecrübe takası) projesi, Journal of Current Researches on Social Sciences, 7 (3): 313-332.
39. Şekerli, S. (2018). Tarım turizmi (Tatuta) projesi kapsamında faaliyet gösteren ekolojik çiftliklerde bir araştırma: İzmir ili örneği. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi.
40. Tarınç, A. (2020). Gönüllü turizm. İksad Yayınevi.
41. Tavakoli, R., ve Wijesinghe, S. N. (2019). Tourism management perspectives. Tourism Management, 29, 48-55
42. Terry, W. (2014). Solving labor problems and building capacity in sustainable agriculture through volunteer tourism. Annals of Tourism Research, 49, 94-107.
43. Tran, T. N., ve Tran, T. H. T. (2025). Sustainability outcomes of volunteer tourism in rural communities: empowerment and the role of volunteer tourism organizations. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 8(5), 1740-1760.
44. Turtureanu, A. G., Crețu, C. M., Pripoaie, R., Marinescu, E. Ș., Sîrbu, C. G., ve Talaghir, L. G. (2025). Sustainable Development Through Agritourism and Rural Tourism: Research Trends and Future Perspectives in the Pandemic and Post-Pandemic Period. Sustainability, 17(9), 3998.
45. United Nations World Tourism Organization. (2024). UNWTO Tourism Data Dashboard: Global and regional tourism statistics 2024. UNWTO. [URL: https://www.unwto.org/tourism-data] (Erişim 14 Eylül 2025).
46. Wearing, S. (2001). Volunteer tourism: Experiences that make a difference. Cabi.
47. Zengin, E. ve Savgın, C. (2016). Türkiye çiftlik turizminin neresinde?, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19 (35): 475-493.
48. WWOOF. (24.07.2025). WWOOF Temel Bilgiler. [URL: https://wwoof.tr/tr/how-it-works] (Erişim 8 Ekim 2025).