Rekreasyon Uzmanı Adaylarının Terapatik Rekreasyon Uzmanlık Alanındaki Kişisel-Mesleki ve Kariyer Yetkinliklerinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, rekreasyon uzmanı adaylarının terapötik rekreasyonda kişisel-mesleki yetkinlik algıları ile kariyer yeterlilikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanının evreni Sinop ve Kocaeli Üniversitelerinin Rekreasyon Yönetimi ve Rekreasyon bölümlerinde okuyan 333 öğrenci oluştururken örneklemi de bu bölümlerde öğrenim gören 107 öğrenciye ulaşılmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veriler, Kişisel-Mesleki Yetkinlik Algısı Ölçeği, Kariyer Yetkinlikleri Ölçeği ve araştırmacılar tarafından oluşturulan demografik bilgi anketi kullanılarak toplanmıştır. Veri analizi SPSS yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için Pearson korelasyon analizi ve değişkenlerin yordama düzeylerini değerlendirmek için basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular, Kişisel-Mesleki Yetkinlik Algısı Ölçeği'nin alt boyutları ile Kariyer Yetkinlikleri Ölçeği'nin alt boyutları arasında pozitif, anlamlı, ancak genellikle düşük-orta düzeyde ilişkiler olduğunu göstermiştir. Kişisel-Mesleki Yetkinlik Algısı toplam puanı ile Kariyer Yetkinlikleri toplam puanı arasında pozitif, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = .351; p < .001). Bu da kişisel-mesleki yetkinlik algısındaki varyansın yaklaşık %12'sinin kariyer yetkinlikleri tarafından açıklandığını göstermektedir. Sonuç olarak, adayların kişisel ve mesleki yetkinlik algıları kariyer başarıları ve uyum yetenekleri üzerinde önemli bir rol oynayabilir. Bu nedenle, bu algılar rekreasyon uzmanları için kariyer gelişiminde önemli bir faktör olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Rekreasyon
• terapatik rekreasyon
• kişisel-mesleki yetkinlikler
• kariyer yetkinlikler

Examining the Personal-Professional and Career Competencies of Recreation Specialist Candidates in the Field of Therapeutic Recreation Specialization

Öz

The aim of this study was to examine the relationship between recreation specialist candidates' perceptions of personal-professional competence in therapeutic recreation and their career competencies. The population of the study consisted of 333 students studying in the Recreation Management and Recreation departments of Sinop and Kocaeli Universities, while the sample consisted of 107 students studying in these departments. The study employed a relational survey model, which is a quantitative research method. Data were collected using the Personal-Vocational Competence Perception Scale, the Career Competencies Scale, and a demographic information questionnaire developed by the researchers. Data analysis was conducted using the SPSS software. Pearson correlation analysis was used to examine the relationships between the variables, and simple linear regression analysis was employed to assess the prediction levels of the variables. The results indicated positive, significant, but generally low-to-moderate relationships between the subdimensions of the Personal-Professional Competence Perception Scale and the subdimensions of the Career Competencies Scale. A positive, moderate, and significant relationship was found between the total score of the Personal-Professional Competence Perception and the total score of Career Competencies (r = .351; p < .001). This suggests that approximately 12% of the variance in personal-professional competence perception is explained by career competencies. The findings conclude that candidates' perceptions of personal and professional competence can play an important role in their career success and adaptability. Therefore, these perceptions are considered a significant factor in career development for recreation specialists.

Anahtar Kelimeler

• Recreation
• therapeutic recreation
• personal-professional competence
• career competencies.

Kaynakça

1. Ahmad, B., Latif, S., Bilal, A. R., & Hai, M. (2019). The mediating role of career resilience on the relationship between career competency and career success. Asia-Pacific Journal of Business Administration, 11(3), 209-231. https://doi.org/10.1108/apjba-04-2019-0079.
2. Akkermans, J., Paradnikė, K., Heijden, B. v. d., & Vos, A. D. (2018). The best of both worlds: The role of career adaptability and career competencies in students’ well-being and performance. Frontiers in Psychology, 9. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01678.
3. Alemdağ, S., Öncü, E., & Sakallıoğlu, F. (2014). Sınıf öğretmeni adaylarının beden eğitimi dersine yönelik tutum ve öz-yeterlikleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 45-60. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2014.14.2-5000091527.
4. AlKhemeiri, A., Khalid, K., & Musa, N. (2020). The role of career competencies and proactive personality in early-career employee career adaptability. European Journal of Training and Development, 45(4/5), 285-300. https://doi.org/10.1108/ejtd-05-2020-0081.
5. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2023). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: SPSS uygulamaları (11. baskı). Sakarya: Sakarya Yayıncılık.
6. American Therapeutic Recreation Association (ATRA). (2024). What is Recreational Therapy? https://www.atra-online.com/about-rt Erişim Tarihi: 07.12.2024.
7. Arslan, B. (2019). Terapötik rekreasyon uygulamalarının bireyler üzerindeki etkileri. Ankara: Gazi Kitabevi.
8. Austin, D. R., & Crawford, M. E. (2001). Therapeutic Recreation: An Introduction (3rd ed.). Allyn & Bacon.

9. Aydoğan, M., Karatepe, R., & Yanpar Yelken, T. (2022). Üniversite öğrencilerinin kariyer farkındalıklarıyla 21. yüzyıl becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(3), 1578-1597. https://doi.org/10.17679/inuefd.1132893.
10. Aytaç, S. (2005). Çalışma Yaşamında Kariyer Yönetimi Planlaması Gelişimi ve Sorunları (2. baskı). Ezgi Kitabevi.
11. Bunt, G. C., Muehlbach, B., & Moed, C. O. (2008). The Therapeutic Community: An International Perspective. Daytop Village Inc., Health Services Division.
12. Can, E. (2019). Öğretmenlerin meslekî gelişimleri: Engeller ve öneriler. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(4), 1618-1650.
13. Carter, M. J., Van Andel, G., & Robb, G. (1985). Therapeutic Recreation: A Practical Approach. Mosby College Publishing.
14. Chang, H. T., Feng, C. Y., & Shyu, C. L. (2014). Individual management and counseling as moderators in achieving career competencies and success. Social Behavior and Personality: an International Journal, 42(5), 869-880.
15. Christensen, L. B., Johnson, B. R., & Turner, L. A. (2014). Araştırma Yöntemleri Desen ve Analiz/Research Methods Design and Analysis (Çev. Ed. A. Aypay). Anı Yayıncılık.
16. Cira, Darrell J. & Benjamin, Ellen R. (1998). "Competency-Based Pay: A Concept in Evolution"; Compensation & Benefits Review; V.30/5; Sep/Oct 1998; pp.21-29.
17. Çakırlar, A., & Yaman, Ç. (2022). Pozitif psikoloji bağlamında terapatik rekreasyon ve iyi oluş ilişkisi: Bir literatür taraması. The Online Journal of Recreation and Sports (TOJRAS), 11(4), 47-58. https://doi.org/10.22282/ojrs.2022.108.
18. Çetinkaya, G. (2011). Türkiye’de rekreasyon alanında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi (1985-2010 dönemi). E-Journal of New World Sciences Academy Sports Sciences, 6(1), 13-24.
19. Ekşi, H., Özgenel, M., & Metlilo, E. (2020). The effect of motivation of success of university students on personal-professional competence: Mediation role of lifelong learning tendency. International Journal of Evaluation and Research in Education, 9(3), 583. https://doi.org/10.11591/ijere.v9i3.20664.
20. Görgülü, Z., & Bozgeyikli, H. (2024). Kariyer yetkinlikleri ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 14(2), 239-259. https://doi.org/10.23863/kalem.2023.276.
21. Hirschi, A. (2012). Vocational identity trajectories: Differences in personality and development of well-being. European Journal of Personality, 26(1), 2-12. https://doi.org/10.1002/per.812.
22. Karaküçük, S. (2008). Rekreasyon: Serbest Zamanları Değerlendirme (6. baskı). Ankara: Gazi Kitabevi.
23. Karaküçük, S. (2012). Terapatik rekreasyon. Ankara: Gazi Kitapevi.
24. Kaya, A., Balay, R., & Göçen, A. (2012). The level of teachers’ knowing, application and training need on alternative assessment and evaluation techniques. Journal of Human Sciences, 9(2), 1229-1259.
25. Kazu, H., & Demiralp, D. (2017). Personal-professional competencies perception scale for teacher candidates: Validity and reliability study. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23(3), 425-464. https://doi.org/10.14527/kuey.2017.015.
26. Kement, Ü. (2014). Rekreasyona giriş. A. Yaylı (Yay. Haz.), Rekreasyonun Diğer Alanlar ile İlişkisi (s. 124-125). Detay Yayıncılık.
27. Köklü, N., Büyüköztürk, Ş., & Bökeoğlu, Ö. Ç. (2023). Sosyal Bilimler İçin İstatistik (27. Baskı). Pegem Yayıncılık.
28. Kraus, R. G. (1985). Recreation Program Planning Today. Scott Foresman & Company.
29. Kuzgun, Y. (2000). Meslek danışmanlığı kuramlar ve uygulamalar. Ankara: Nobel Yayıncılık.
30. Lent, R. W., & Brown, S. D. (2013). Social cognitive model of career self-management: Toward a unifying view of adaptive career behavior across the life span. Journal of Counseling Psychology, 60(4), 557.
31. Lertwannawit, A., Serirat, S., & Pholpantin, S. (2009). Career competencies and career success of Thai employees in tourism and hospitality sector. International Business and Economics Research Journal, 8(11), 65-72.
32. National Recreation and Park Association (NRPA). (2024). About. https://www.nrpa.org/about-national-recreation-and-park-association/ Erişim tarihi: 13.12.2024.
33. Ngai, S. S. Y., Wang, L., Cheung, C. K., Mo, J., Ng, Y. H., & Wang, P. (2021). Development and validation of the youth career development competency scale: A study based on Hong Kong youth. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(23), 12494.
34. Öztürk, A., Akdeniz, H., Deryahanoglu, G., & Yılmaz, O. (2022). Career Stress in the COVID-19 Process: Research on Generations Y and Z. International Journal of Curriculum and Instruction, 14(3), 2856-2867.
35. Pan, J., Guan, Y., Wu, J., Han, L., Zhu, F., Fu, X., … & Yu, J. (2018). The interplay of proactive personality and internship quality in Chinese university graduates' job search success: The role of career adaptability. Journal of Vocational Behavior, 109, 14-26. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2018.09.003.
36. Porter, H., Hawkins, B., & Kemeny, B. (2020a). ATRA’s competencies in practice: Results from the 2019 ATRA Delphi & Competencies Study. American Therapeutic Recreation Association. https://cdn.ymaws.com/www.atra-online.com/resource/resmgr/ATRA_Competencies_Updated_7..pdf.
37. Porter, H., Hawkins, B., & Kemeny, B. (2020b). Recreational therapy competencies: The ATRA Delphi Study. [Special issue ATRA Annual]. Therapeutic Recreation Journal, 54(4), 391-401. https://doi.org/10.18666/TRJ-2020-V54-I4-10237.
38. Presti, A. L., Capone, V., Aversano, A., & Akkermans, J. (2021). Career competencies and career success: On the roles of employability activities and academic satisfaction during the school-to-work transition. Journal of Career Development, 49(1), 107-125. https://doi.org/10.1177/0894845321992536.
39. Rafiei, R. M. (2013). The study of the relationship among career success, career competencies, and knowledge management. European Online Journal of Natural and Social Sciences, 2(3), 815-824.
40. Rockwood, K. (2021). “The Hard Facts About Soft Skills”, HR Magazine, https://www.shrm.org/hr-today/news/hr-magazine/summer2021/pages/why-soft-skillsar e-important.aspx.
41. Savickas, M. L. (2013). Career construction theory and practice. In S. D. Brown & R. W. Lent (Eds.), Career development and counseling: Putting theory and research to work (2nd ed., pp. 144-180). John Wiley & Sons.
42. Snead, S. L. (2003). Therapeutic recreation. In M. Jenkins & J. M. Pigram (Eds.), Encyclopedia of Leisure and Outdoor Recreation (pp. 499-502).
43. Stambulova, N. (1994). Developmental sports career investigations in Russia: A post-perestroika analysis. The Sport Psychologist, 8, 221-237.
44. Super, D. E. (1980). A life-span, life-space approach to career development. Journal of Vocational Behavior, 16(3), 282-298. https://doi.org/10.1016/0001-8791(80)90056-1.
45. Super, D. E., & Hall, D. T. (1978). Career development: Exploration and planning. Annual Review of Psychology, 29, 333-372. https://doi.org/10.1146/annurev.ps.29.020178.002001.
46. Sylvester, C., Voelkle, J. E., & Ellis, G. D. (2001). Therapeutic Recreation Programming: Theory and Practice. Venture Publishing.
47. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2015). Çok Değişkenli İstatistiklerin Kullanımı/Using Multivariate Statistics. (Çev. Ed. M. Baloğlu) Ankara: Nobel.
48. Turhan, B., & Burgaz, B. (2014). Üniversite öğrencilerinin kişisel ve mesleki yetkinliklerinin düzeyine ilişkin görüşleri. Yükseköğretim Dergisi, 4(3), 124-134.
49. Türk Dil Kurumu. (2024). Kariyer. https://sozluk.gov.tr/ Erişim tarihi: 24 Aralık 2024.
50. Türk Dil Kurumu. (2024). Yetkinlik. https://sozluk.gov.tr/ Erişim tarihi: 24 Aralık 2024.
51. Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi. (2010). http://tyyc.yok.gov.tr/ Erişim Tarihi: 24 Aralık 2024.
52. Tütüncü, Ö. (2008). Rekreasyon yönetimine yönelik üniversite düzeyinde bir müfredat geliştirme önerisi. Anatolia Turizm Araştırmaları Dergisi, 19(12), 93-103.
53. Ural, A., & Kılıç, İ. (2021). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi (6. baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
54. Wang, Y. F. (2013). Constructing career competency model of hospitality industry employees for career success. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 25(7), 994-1016.
55. Wijenayake, R. W. A. V. A., Fernando, P. M. R. N., Nilesh, S., Diddeniya, M. D. G. M. S., Weligodapola, M., & Shamila, P. (2021). Impact of lifelong-learning mindset on career success of professionals in the field of accounting. Asian Journal of Economics, Business and Accounting, 54-74. https://doi.org/10.9734/ajeba/2021/v21i1730491
56. Yazıcı, E. (2020). T.C. Mesleki Yeterlilik Kurumu ulusal yeterlilik çerçeveleri bağlamında doğrulama uygulamalarının incelenmesi [Uzman yardımcısı raporu]. Mesleki Yeterlilik Kurumu. Ankara.
57. Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2014). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri (4. baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.