TARAFLARIN İFA YERİ ANLAŞMASI YAPARAK HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU'NUN YETKİ SÖZLEŞMESİNE İLİŞKİN HÜKÜMLERİNİ DOLANMALARI
Öz
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 17 ile yetki sözleşmesi yapabilecek kişileri sınırlamıştır. Buna göre sadece tacirler ve kamu tüzel kişileri aralarında yetki sözleşmesi yapabileceklerdir. Bu hükmün getirilme amacı, daha güçlü olan tacir ve kamu tüzel kişisinin, zayıf olan tüketicileri mahkemenin yetkisini tayin bağlamında iradesini dayatmasının (empoze etmesinin) önüne geçmektir. Alman medeni usul hukukunda da yetki sözleşmesini yapabilmeye yetkili kişiler tacirler ve kamu hukuku tüzel kişileri ile sınırlandırılmaktadır (Medeni Usul Kanunu; deutsche Zivilprozessordnung; dZPO m. 38/1).
Yetki sözleşmeleri çoğunlukla uygulamada asıl sözleşmenin bir unsuru, şartı olarak düzenlenmektedir. Usul kanunlarında sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin olarak özel bir kesin olmayan yetki düzenlenesi daha mevcuttur. Bu düzenlemeye göre taraflar, ifa yerini kararlaştırarak yetkili mahkemeyi de tayin etmiş olurlar. Sözleşmenin bir tarafı tacir veya kamu tüzel diğer tarafı tüketici ya da her iki tarafı da tüketici olan durumlarda, aslında yetki sözleşmesi yapılabilmesi mümkün değil iken, taraflar ifa yerini diledikleri gibi (ya da bir taraf empoze ederek) kararlaştırdıklarında dolaylı olarak yetkili mahkemeyi de kararlaştırmış olurlar. Dolayısıyla yetki sözleşmesinin sınırlayıcı hükmünü dolanmış, kanuna karşı hile durumu yaratmış olurlar.
Alman kanun koyucu yetki sözleşmesini yapabilecek kişileri sınırlarken, aynı zamanda ifa yerini belirleyerek yetkili mahkemeyi belirleyebilecek kişileri de sınırlamıştır. Ancak HMK'da bu yönde hüküm eksiktir.
Anahtar Kelimeler
yetki sözleşmesi
,
ifa yerinin belirlenmesi
,
ifa yeri mahkemesinin yetkisi
,
kanuna karşı hile
,
genel işlem şartları
,
contract of authority
,
determine the place of performance
,
authority of the place of performance court
,
situation of fraud against the law
,
general terms and conditions
THE PARTIES CIRCUMVENT THE PROVISIONS OF THE CIVIL PROCEDURE LAW REGARDING THE CONTRACT OF AUTHORITY BY MAKING A PLACE OF PERFORMANCE AGREEMENT
Abstract
Article 17 of the Code of Civil Procedure has limited the parties who can make a contract of authority. Only merchants and public law legal entity will be able to conclude a contract of authority between them for prevent the stronger merchant and public legal entity from imposing its will on weak consumers in the context of determining the court's authority. In German civil procedure law regulated same situation (German Civil Procedure Code article 38/1).
Authorization agreements are mostly regulated as element or condition of the main contract in practice. There is another special provision of vague authority regarding the disputes arising from the contract. The parties determine the place of performance and authorised court. One party of the contract is a merchant or a public legal entity and other party is a consumer, or both parties are consumers, while it isn’t possible to conclude an authorization contract, they also indirectly decide for authorised court. Therefore, they circumvent the restrictive provision of the authorization agreement and create a situation of fraud against the law.
While the German legislator limits the persons who can make the contract of authorization. However, there is no provision in this regard in the CCP.
Keywords
contract of authority
,
determine the place of performance
,
authority of the place of performance court
,
situation of fraud against the law
,
general terms and conditions
