Hamiline Yazılı Pay Senedi ve Çıkarılması Aşamasında Merkezi Kayıt Kuruluşu’na Bildirim Yükümlülüğünün (TTK m. 486/2) Etkileri

Hamiline yazılı pay senetlerinin yalnızca zilyetliğin geçirilmesi yoluyla gerçekleşen yüksek tedavül kabiliyeti ve pay sahiplerinin kimliklerinin bilinmemesi olguları, uzunca bir süredir BM ve OECD gibi uluslararası kuruluşların gündeminde önemli bir yer tutan kara para aklama, terörizmin finanse edilmesi konularında bir risk faktörü olarak belirlenmesine yol açmıştır. Bu çerçevede, Mali Eylem Görev Gücü’nün 24 sayılı Tavsiye kararı ile üye ülkelere hukuk sistemlerinde hamiline yazılı pay senedi kullanımının sınırlandırılması ve kaldırılması önerilmiştir. Öneriler doğrultusunda birçok hukuk sisteminde bu senetlerin kullanımı sınırlandırılmış veya ortadan kaldırılmıştır. Türk hukukunda ise tercih edilen yöntem, hamiline yazılı pay senetlerinin Merkezi Kayıt Kuruluşu nezdinde kayıt altına alınması olmuştur. Çalışmamız kapsamında, hamiline yazılı pay senedi çıkarılırken Merkezi Kayıt Kuruluşu’na bildirim yapılmasına ilişkin düzenleme, hamiline yazılı pay senedinin temel dinamikleri ve anonim şirkette üstlendiği rol bağlamında incelenmiş; bildirim yükümlülüğünün temel esasları ve etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu yapılırken düzenlemenin eksik yönlerine de işaret edilmiş ve yükümlülüğe aykırılığa bağlanan hukuki yaptırımın norm yapma tekniğine uygunluğu ele alınarak olası kötüye kullanımları engellemeye yönelik önerilerde bulunulmuştur.

The high circulation capability of bearer shares, which is realized only through the transfer of possession, and the fact that the identities of the shareholders are not known, have led to the identification of bearer shares as a risk factor in money laundering and financing of terrorism, which have been on the agenda of international organizations such as the UN and OECD for a long time. In this framework, the MEGG Recommendation No. 24 suggested that member countries limit and abolish the use of bearer shares in their legal systems. In line with the recommendations, the use of bearer shares has been restricted or eliminated in many legal systems. In Turkish law, the preferred method is to register bearer share certificates with the Central Securities Depository. Within the scope of our study, the regulation regarding the notification to the Central Securities Depository when issuing bearer shares by the company is analyzed in the context of the basic dynamics of the joint stock company and the role played by the bearer share in the joint stock company, and the basic principles of the notification obligation are tried to be determined. In doing so, the shortcomings of the regulation are also pointed out, and suggestions are made for possible abuses by addressing the conformity of the legal sanction attached to the violation of the obligation with the norm-making technique.