Simsarlık Sözleşmesinde Denklik Prensibi: Genel Esasları ve Anonim/Limited Şirketlerin Taraf Olduğu Sözleşmelere Özgü Bazı Görünümleri

Brokerage agreement is concluded for the purpose of mediating the formation of a definite contract. However, at the end of the brokerage process, a different contract than originally intended may be concluded. This divergence can relate to the content or the parties of the contract. In such situations, which are frequently encountered in practice, the question arises as to whether the broker is entitled to a fee. In both legal doctrine and judicial decisions, this question is answered based on the resulting economic outcome. Within this framework, even if the final contract differs from the one initially contemplated, the broker is deemed entitled to fee if the concluded contract ultimately provides the client with the originally intended economic benefit. This approach, known as the congruence principle, is recognized in both Turkish, Swiss and German legal systems. Accordingly, this study focuses on the congruence principle and, in particular, on some special aspects of it. First, the general framework of the principle will be will be presented. Then, through concrete examples derived from Swiss and German judicial practice, some aspects of the principle in contracts involving joint-stock and limited liability companies will be examined in detail

Simsarlık sözleşmesi, belirli bir sözleşmenin kurulmasına aracılık edilmesi amacıyla akdedilir. Ancak simsarlık süreci sonunda başlangıçta arzu edilene nazaran farklı bir sözleşme de kurulabilir. Bu farklılaşma sözleşmenin içeriğinde veya taraflarında yaşanabilir. Uygulamada sıklıkla rastlanılan bu durumda simsarın ücrete hak kazanıp kazanamayacağı sorusu ortaya çıkmaktadır. Doktrinde ve yargı kararlarında bu soruya ortaya çıkan ekonomik sonuçtan hareketle yanıt verildiği görülmektedir. Bu bağlamda, başlangıçta kurulması arzu edilen sözleşmeden farklı olsa bile, nihai olarak kurulan sözleşme, müvekkile en başta güttüğü ekonomik faydayı sağlamakta ise, simsarın ücrete hak kazanacağı kabul edilmektedir. Denklik prensibi olarak anılan bu yaklaşım, gerek Türk-İsviçre gerekse de Alman hukukunda kabul görmektedir. İşte bu çalışmanın konusunu da denklik prensibi ve bilhassa onun bazı özel görünümleri oluşturmaktadır. Çalışmada ilk olarak, denklik prensibinin genel esasları ortaya konulacaktır. Arkasından ise, İsviçre ve Alman yargı uygulamasına yansıyan somut örneklerden hareketle prensibin anonim ve limited şirketler hukuku kökenli bazı görünümleri detaylı olarak irdelenecektir.