Dine Hakaret İddialarına Karşı Sanatsal İfade Özgürlüğünün Sınırları: ABD ve Türkiye Karşılaştırması

While freedom of expression protects the right to express all kinds of feelings, thoughts, and information freely, the unquestionable nature of religion can sometimes lead to conflict between these two freedoms. The arts are one of the important areas where this conflict is evident. A concrete evalution based on the multifaceted nature of art, stemming from its fictional essence, could potentially offer partial protection to these art forms within the realm of freedom. In democratic regimes, interference with freedom of expression is considered legitimate only if it poses a threat of concrete harm. This is also the fundamental objection to prohibiting religious insults. This is because such prohibitions aim to protect the feelings of believers, which poses a risk of abstract harm. According to United States (U.S.) Law, speech can not be prohibited simply because it constitutes religious defamation. Therefore, expressions that are offensive, shocking, or disturbing to believers are protected under freedom of speech. Intervention is considered legitimate when there is an imminent threat to public order. According to (European Court of Human Rights) ECtHR Law, the acceptance that freedom of religion also protects believers from having their religious feelings hurt shows that no concrete risk of harm is required for the intervention to be considered justified. The broad discretion that the Court granted to states has led to be avoided detailed scrutiny in disputes concerning religious insults. This situation is suggested to undermine the guarantee of freedom of artistic expression.

İfade özgürlüğü her türlü duygu, düşünce, bilgiyi serbestçe açığa vurma hakkını korurken dinin sorgulanamayan doğası, zaman zaman bu iki özgürlüğün çatışmasına yol açmaktadır. Sanatlar, bu çatışmanın görüldüğü önemli alanlardan biridir. Sanatın kurgusal doğasından kaynaklanan çok anlamlılığı gözetilerek somut bir değerlendirme yapılması, bu tür sanatların kısmen de olsa özgürlük kapsamında korunmasına imkan verebilir. Demokratik rejimlerde ifade özgürlüğüne müdahale, ancak somut zarar tehlikesine yol açması halinde meşru kabul edilir. Dine hakaretin yasaklanmasına yöneltilen temel itiraz da bu sebebe dayanır. Çünkü bu tür yasaklarla soyut zarar tehlikesine yol açan inanç sahiplerinin duygularının korunması amaçlanır. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Hukuku’nda ifadenin dine hakaret oluşturduğu gerekçesiyle yasaklanamayacağı kabul edilmektedir. Bu nedenle inanç sahiplerini, incitici, şok edici, rahatsız edici ifadeler, özgürlük kapsamında korunur. Kamu düzeni bakımından somut zarar tehlikesi oluşması halinde ise müdahale meşru kabul edilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Hukuku’nda ise din özgürlüğünün, inanç sahiplerini dini duygularının incitilmesinden de koruduğunun kabul edilmesi, müdahalenin haklı görülmesi için somut zarar tehlikesinin aranmadığını gösterir. Mahkeme’nin devletlere tanıdığı geniş takdir yetkisi, dine hakaretle ilgili uyuşmazlıklarda detaylı bir denetim yapmaktan kaçınmasına yol açmıştır. Bu durumun ise sanatsal ifade özgürlüğü güvencesini zayıflattığı ileri sürülmektedir.