1980 Lahey Sözleşmesi Çerçevesinde Uluslararası Çocuk Kaçırmada Çocuğun Üstün Menfaati ve Hızlı İade Arasındaki Çatışma

The primary purpose of the 1980 Hague Convention is to ensure the prompt return of a child to his or her habitual residence in cases of international child abduction and retention and to protect the child's best interests. This study examines the legal dimension of international child abduction cases within the framework of the 1980 Hague Convention, focusing particularly on the balance between the obligation to “return the child” and the principle of “the best interests of the child.” Despite the Convention's aim of swift return, return decisions made without considering their impact on the child's physical, psychological, and social integrity have led to debates in the context of human rights. The study provides a comparative analysis of the provisions regarding exceptions to return and how they are applied in national and international court decisions. In this context, it is emphasized that the best interests of the child should be assessed according to the specific circumstances during the return process, and that priority should be given to the protection of the child rather than a narrow interpretation of the exception provisions. Consequently, it is argued that decisions in cross-border child abduction disputes should be based not only on procedural economy and swift resolution but also on the protection and welfare of the child.

1980 Lahey Sözleşmesi'nin temel amacı, uluslararası çocuk kaçırma ve alıkoyma durumlarında çocuğun mutat meskenine derhal iadesini sağlamak ve çocuğun üstün menfaatini korumaktır. Bu çalışma, uluslararası çocuk kaçırma vakalarının hukuki boyutunu 1980 tarihli Lahey Sözleşmesi çerçevesinde ele almakta; özellikle “çocuğun iadesi” yükümlülüğü ile “çocuğun üstün yararı” ilkesi arasındaki dengeyi incelemektedir. Sözleşme’nin hızlı iade amacına rağmen, iade kararlarının çocuğun fiziksel, psikolojik ve sosyal bütünlüğü üzerindeki etkileri dikkate alınmaksızın verilmesi, insan hakları bağlamında tartışmalara yol açmaktadır. Çalışmada, iade istisnalarına ilişkin hükümler ve bunların ulusal ve uluslararası yargı kararlarında nasıl uygulandığı karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bu çerçevede, iade sürecinde çocuğun yüksek yararının somut koşullara göre değerlendirilmesi, istisna hükümlerinin dar yorumu yerine çocuğun korunmasına öncelik verilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, sınır ötesi çocuk kaçırma uyuşmazlıklarında yalnızca usul ekonomisi ve hızlı çözüm değil, çocuğun korunması ve refahı temelinde karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.