Yüksek Yargının Enflasyonla Bitmeyen Mücadelesi: Anayasa Mahkemesinin İptal Kararı ve Aşkın Zararın İspatı Sorunu

Excess damage, regulated under Article 122 of the Turkish Code of Obligations No. 6098, refers to the loss incurred by the creditor due to the late performance of a monetary obligation that cannot be compensated by default interest. Particularly during periods of high inflation, the inadequacy of statutory default interest rates in compensating for the depreciation of currency may result in the violation of the creditor's right to property. Within Turkish judicial practice, there are differences of opinion regarding the proof of excess damage in the context of concrete proof versus abstract proof. This divergence has acquired a new dimension following the Constitutional Court's decision dated July 22, 2025, which annulled the statutory interest provision in Law No. 3095 concerning non-contractual obligations. In this study, the concept of excess damage, its legal nature, and the conditions for claiming it are examined; the ongoing jurisprudential discrepancies among judicial organs concerning the burden of proof are analyzed. Subsequently, the recent annulment decision of the Constitutional Court is evaluated, and solution proposals are presented regarding the regulation to be introduced following the annulment. In this context, it is asserted that the issue cannot be resolved solely through judicial interpretation. Therefore, it is submitted for discussion that the legislature should introduce a dual protection mechanism: implementing a dynamic interest update mechanism within Law No. 3095, and granting judges the discretionary authority to accept abstract proof of damage under Article 122 of the TCO, contingent upon specific time and rate criteria.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 122. maddesinde düzenlenen aşkın zarar, alacaklının para borcunun geç ifa edilmesi nedeniyle uğradığı ve temerrüt faiziyle karşılanamayan zararı ifade eder. Özellikle enflasyonun yüksek seyrettiği dönemlerde, yasal temerrüt faiz oranlarının paranın değer kaybını telafi etmekte yetersiz kalması, alacaklının mülkiyet hakkının ihlali sonucunu doğurabilmektedir. Türk yargı uygulamasında aşkın zararın ispatı hususunda somut ispat ile soyut ispat bağlamında görüş farklılıkları bulunmaktadır. Bu farklılık, Anayasa Mahkemesinin 22.07.2025 tarihli kararıyla 3095 sayılı Kanun'da yer alan yasal faiz kuralını sözleşme dışı borçlar yönünden iptal etmesiyle yeni bir boyut kazanmıştır. Bu çalışmada aşkın zarar kavramı, hukuki niteliği ve talep edebilme şartları incelenmiş; yargı organları arasındaki ispat yüküne dair süregelen içtihat farklıları analiz edilmiştir. Akabinde Anayasa Mahkemesinin güncel iptal kararı değerlendirilerek iptal sonrası getirilecek düzenlemeye yönelik çözüm önerileri sunulmuştur. Bu kapsamda sorunun yalnızca mahkemelerin yorumlarıyla aşılamayacağı belirtilerek, 3095 sayılı Kanun'da dinamik faiz güncellemesini ve TBK m. 122 kapsamında belirli zaman ile oran kriterlerine bağlı olarak hâkime soyut zarar ispatını kabul yetkisi tanıyan ikili bir koruma mekanizmasının yasama organınca getirilmesi gerektiği tartışmaya sunulmuştur.