Araştırma Makalesi

Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklıklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nde İcra Bağışıklığı

Cilt: 30 Sayı: 4 28 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklıklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nde İcra Bağışıklığı

Öz

Bu çalışma, 2004 tarihli Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklıklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin (BM Sözleşmesi) icra bağışıklığına ilişkin hükümlerini incelemektedir. Sözleşme’nin 19(c) maddesinde düzenlenen ticari amaçlarla kullanım istisnası, ilk bakışta yabancı devlet mallarının icra tedbirlerine konu edilebileceği sınırlı bir bağışıklık rejiminin benimsendiği izlenimini doğurmaktadır. Bununla birlikte çalışma, bu istisnaya ilişkin üç kümülatif şartın (malın; ticari amaçlarla kullanılması, forum devletinin ülkesinde bulunması ve davanın tarafı olan birimle bağlantılı olması) alacaklıların hareket alanını daralttığını, ispat yüküne ilişkin iç hukuk kural ve uygulamalarının yabancı devlet lehine işlediğini ve Sözleşme’nin 21. maddesinde yer alan çeşitli mal kategorilerine tanınan mutlak bağışıklık korumasının haczedilebilecek malların kapsamını oldukça daralttığını ortaya koymaktadır. Bu yönüyle, Sözleşme’nin teoride benimsediği sınırlı icra bağışıklığı yaklaşımının, yine Sözleşme düzenlemeleri ve iç hukuk uygulamaları çerçevesinde önemli ölçüde daraltıldığı ve icra bağışıklığının fiilen mutlak bağışıklığa yakın bir nitelik kazandığı sonucuna ulaşılmaktadır. Çalışma, bu bulgular ışığında, BM Sözleşmesi bakımından icra bağışıklığının “bağışıklığın son kalesi” olma niteliğini koruduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Devlet bağışıklığı, Yargı bağışıklığı, İcra bağışıklığı, Ticari amaçla kullanım, Devlet malı

Kaynakça

  1. Acer, Yücel/Kaya, İbrahim, Uluslararası Hukuk Temel Ders Kitabı, 14. Baskı, Seçkin Yayınları, Ankara 2024.
  2. Advisory Committee on International Law of the Netherlands, Confiscation of Foreign State Property: Advisory Report No. 48, The Hague, 20 December 2024 (https://www.adviescommissievolkenrecht.nl/english/advisory-reports, Erişim Tarihi: 28.7.26).
  3. Akkaya, Damla, Uluslararası Andlaşmalarda Şartların Esaslı Değişimi: Rebus Sic Stantibus İlkesi, Seçkin Yayınları, Ankara 2021.
  4. Akkutay, Berat Lale, “Devletin Jus Cogens Normlara Aykırı Fiillerinden Dolayı Hukuki Yargı Bağışıklığı”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2014, S. 113, s. 99-125.
  5. Aksar, Yusuf, Teoride ve Uygulamada Uluslararası Hukuk – I, Genişletilmiş ve Güncellenmiş 8. Baskı, Seçkin Yayınları, Ankara 2025.
  6. Altuğ, Yılmaz, Devletler Hususi Hukukunda Yargı Yetkisi, 2. Basım, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul 1979. Argentini, Marco, Sovereign Wealth Funds and State Immunity, PhD Thesis, Alma Mater Studiorum – University of Bologna, 2023 (https://amsdottorato.unibo.it/id/eprint/10984/1/Marco%20Argentini%2C%20Sovereign%20Wealth%20Funds%20and%20State%20Immunity%20%28PhD%20Thesis%202023%29.pdf, Erişim Tarihi: 28.7.26).
  7. Atılgan, Cansu, Uluslararası Hukukta Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması ve Türkiye, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2011.
  8. Aybay, Rona, “Yargıtay İçtihatlarına Göre Yabancı Devletin Yargı Bağışıklığı”, TBB Dergisi, 2007, C. 20, S. 72, s. 109-120. (Yargı Bağışıklığı)
  9. Aybay, Rona, Tarih ve Hukuk Açısından Konsolosluk, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2009. (Konsolosluk) Bank of Canada, “What Is a Central Bank?”, 2024 (https://www.bankofcanada.ca/2024/12/what-is-a-central-bank, Erişim Tarihi: 18.7.2026).
  10. Bankas, Ernest K., The State Immunity Controversy in International Law: Private Suits Against Sovereign States in Domestic Courts, 2nd Edition, Springer, Berlin/Heidelberg 2022.

Kaynak Göster

APA
Akkaya, D. (2026). Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklıklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nde İcra Bağışıklığı. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 30(4), 2197-2265. https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.2012848
AMA
1.Akkaya D. Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklıklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nde İcra Bağışıklığı. HBV-HFD. 2026;30(4):2197-2265. doi:10.34246/ahbvuhfd.2012848
Chicago
Akkaya, Damla. 2026. “Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklıklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nde İcra Bağışıklığı”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 30 (4): 2197-2265. https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.2012848.
EndNote
Akkaya D (01 Ekim 2026) Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklıklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nde İcra Bağışıklığı. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 30 4 2197–2265.
IEEE
[1]D. Akkaya, “Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklıklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nde İcra Bağışıklığı”, HBV-HFD, c. 30, sy 4, ss. 2197–2265, Eki. 2026, doi: 10.34246/ahbvuhfd.2012848.
ISNAD
Akkaya, Damla. “Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklıklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nde İcra Bağışıklığı”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 30/4 (01 Ekim 2026): 2197-2265. https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.2012848.
JAMA
1.Akkaya D. Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklıklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nde İcra Bağışıklığı. HBV-HFD. 2026;30:2197–2265.
MLA
Akkaya, Damla. “Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklıklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nde İcra Bağışıklığı”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 30, sy 4, Ekim 2026, ss. 2197-65, doi:10.34246/ahbvuhfd.2012848.
Vancouver
1.Damla Akkaya. Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklıklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nde İcra Bağışıklığı. HBV-HFD. 01 Ekim 2026;30(4):2197-265. doi:10.34246/ahbvuhfd.2012848