Türk Ticaret Kanunu Uygulamalarında Gemi Alacaklısı Hakkının Bir Unsuru Olarak Hakkın Sahibi
Öz
Gemi alacaklısı hakkı, denizyolu taşımacılığında kanuni rehin hakkı tesis eden haklardan biridir. Gemi alacaklısı hakkını diğer haklardan ayıran en önemli özellikleri; önceliği, takip edilebilirliği ve devredilebilirliğidir. Gemi alacaklısı hakkının unsurlarını ise, mülga ve hâlihazırda yürürlükte olan Türk Ticaret Kanunu’nun ve taraf olunan milletlerarası sözleşmelerin ilgili hükümleri uyarınca belirleneceği üzere, hakkın; konusu, kapsamı, borçluları ve sahipleri teşkil etmektedir. Çalışmada gemi alacaklısı hakkının hukuki niteliği, özelliği ve unsurları ilgili normlar çerçevesinde incelenmekte ve hakkın özelliklerinden biri olan devredilebilirliği, unsurlarından biri olan sahiplerinin belirlenmesi noktasında özellikle eski ve yeni Türk Ticaret Kanunu uygulamaları ile Borçlar Kanunu genel hükümleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Gemi alacaklısı hakkının sahiplerinin belirlenmesinde asıl önemli sorun, bu alacakların sahiplerine bir üçüncü kişi tarafından ödenmesi durumunda, ödemede bulunan bu üçüncü kişinin gemi alacaklısı hakkının sahibi sıfatını haiz olup olmayacağıdır. Çalışmada bu sorun yeni Türk Ticaret Kanunu’nun 1325. maddesi ile getirilen açık hüküm kapsamında değerlendirilmiş ve hükmün soruna çözüm getirip getirmediği tartışılmıştır
Anahtar Kelimeler
Gemi Alacaklısı Hakkı,Türk Ticaret Kanunu,Kanuni Rehin,Milletlerarası Sözleşme
Kaynakça
- Ağsakal, İbrahim: Yük Alacaklısı Hakkı, İstanbul 2011.
- Akipek, Jale: Türk Eşya Hukuku (Ayni Haklar), Ankara 1974.
- Arseven, Haydar: Türk Ticaret Kanunu’na Göre Gemi Alacaklısı Hakkının Doğurduğu Bazı Problemler, II. Ticaret ve Banka Hukuku Haftası (10– 18 Mayıs 1961), Ankara 1962, s. 545-558.
- Atamer, Kerim: Gemi ve Uçak İpoteğinin Hukuksal Temelleri, İstanbul 2012. (Anılış: Gemi ve Uçak İpoteği).
- Atamer, Kerim: Gemi ve Yük Alacaklısının Haklarının Kullanılmasından Yargılama Usulü ve İcra, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu, XIV, Ankara 4-5 Nisan, 1997. (Anılış: Yargılama Usulü ve İcra).
- Atamer, Kerim: Türk Ticaret Kanunu Tasarısına Göre Deniz Hukukunda Cebri İcra, İstanbul 2006. (Anılış: Cebri İcra).
- Aybay, Aydın: Borçlar Hukuku Dersleri, İstanbul 1981
- Barlas, Nuray: Gemi Alacaklısı Hakkı Veren Alacaklar ve Gemi Alacaklısı Hakkının Hukuki Niteliği, İstanbul 2000.
- Baştuğ, İrfan: Borçlar Hukuku – Genel Hükümler, İzmir 1973.
- Çağa, Tahir ve Kender, Rayegan: Deniz Ticareti Hukuku, c.III, Gemi ve Yük Alacaklısı Hakları, Zamanaşımı, Deniz Hukukunda Cebri İcra, İstanbul 2005.