İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Açısından Osmanlı Devletine Bakış

Bu çalışmada amacımız, insan haklarını teorik olarak açıklamak değil, sadece bu hakkın içine giren, bir başka deyişle insan hakları olgusunu ortaya çıkaran bazı temel hakların Osmanlı Devleti’ndeki durumunu incelemektir. Bu kapsamda incelenecek olan haklar can güvenliği, mülkiyet hakkı, namus ve şerefi n korunması, din ve ibadet özgürlüğü, konut dokunulmazlığı, gibi en temel haklar olup; siyasi haklar, çalışma hakkı gibi haklar konumuz dışında tutulmuştur. Çalışmamızda insan hakkı terimi yerine zaman zaman temel hak ve özgürlük ibaresini de kullanmayı tercih ettik. Osmanlılar, görünüş itibariyle bir İslam devleti olmakla beraber, kendisinden önce kurulmuş olan tüm Türk Devletlerinin insani gelenekleri ve örfl erinide yoğurarak insan haklarına yeni bir bakış açısı getirmiştir.19. yüzyılın 2. yarısından itibaren Avrupa’dan etkilenen bazı düşüncelerle bu bakış açısı daha da geliştirilmiştir. Bu nedenle, Osmanlı Devletinde insan hakları kavramını ve gelişimini değerlendirirken, hem eski Türklerde insani değerlere yaklaşım, hem de İslam Hukukunda insan hakları araştırılmış, daha sonra Tanzimat sonrası dönemde yapılan kanunlaştırma hareketleri incelenmiştir

The aim of this study is not to discuss human rights theoretically, but to observe the use of basic rights that help the concept of human rights to emerge. In this context, the basic rights such as life safety, right of possession, protection of honor, freedom of religion and pray and inviolability of domicile are discussed. Political rights and rights to labor are beyond the scoop of this article. In this article the term “basic rights and freedom” is often replaced the term human rights. Ottomans, apparently an Islamic state, has kept its heritage of former Turkish states on humanist traditions and brought a new point of view to the concept of human rights. This point of view was further developed after the second half of the 19. century with the addition of new opinions brought from Europe. Hence, to evaluate the human rights in the Ottoman Empire, in this article both the approach the humanist values and the concept of human rights in Islamic law were explained and the legal reforms after the Tanzimat are analyzed.