AYRIMCILIK YASAĞI BAĞLAMINDA ENGELLİ BİREYLERİN HAKLARINA İLİŞKİN AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ KARARLARI
Öz
Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesi “engelli” terimini içermemesine karşın, eşitlik hakkı ve ayrımcılık yasağını düzenleyen
hükümleriyle engelli bireyler için önemli güvenceler sağlamaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin
engelli birey haklarına yönelik yaklaşımı 14. maddedeki düzenleme ve ayrımcılık
yasağını genelleştiren 12. Protokol’le sınırlı değildir. Engelli bireylere
ilişkin uyuşmazlıklarda yaşam hakkı, özgürlük ve güvenlik
hakkı, adil yargılanma hakkı, evlenme hakkı, seçme hakkı, özel
yaşama saygı hakkı, mülkiyet hakkı, eğitim hakkı ve kötü
muamele yasağı gibi haklar da bazen ayrımcılık yasağı bağlamında, bazen de
ayrımcılık yasağından bağımsız olarak değerlendirilmiştir. Mahkemenin Poirrez/Fransa,
Glor/İsviçre, Çam/Türkiye, Guberina/Hırvatistan ve Şahin/Türkiye kararlarında
ise ayrımcılık yasağı ekseninde engelli bireylerin hakları koruma altına alınmıştır. Mahkeme bu içtihadında Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi
gibi spesifik olarak engelli birey haklarını düzenleyen kaynaklara sıkça atıf
yapmış, ulusal ve uluslararası hukuk düzleminde emsal teşkil eden kararlara
imza atmıştır.
Anahtar Kelimeler
Ayrımcılık yasağı,Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi,engelli birey hakları,14. madde
Kaynakça
- AKILLIOĞLU, Tekin: İnsan Hakları: Kavram, Kaynaklar ve Koruma Sistemleri, İmaj Yayınevi, Ankara 2010.
- ARNARDOTTIR, Oddny Mjöll: Equality and Non-Discrimination Under the European Convention on Human Rights, Martinus Nijhof Publishers, Lahey/Londra/New York, 2003.
- ARNARDOTTIR, Oddny Mjöll: “Vulnerability under Article 14 of the European Convention on Human Rights”, Oslo Law Review, C. 4. Sa. 3, Y. 2017, s. 150-171.
- BELL, Marc: “The Right to Equality and Non- Discrimination”, Hervey Tamara/ Kenner Jeff (Der.), Economic and Social Rights under the EU Charter of Fundamental Rights: A Legal Perspective, Hart Publishing, Oxford/Portland/Oregon 2003, s. 91-110. CLEMENTS, Luce / READ, Janet: “Life, Disability and the Pursuit of Human Rights”, Luce Clements/Janet Read (Der.), Disabled People and the Right to Life: The Protection and Violation of Disabled People’s Most Basic Human Rights, Routledge, Londra/New York 2008, s. 1-29.
- CLIFFORD, Jarlath: “The UN Disability Convention and its Impact on European Equality Law”, The Equal Rights Review, C. 6, Y. 2011, s. 11-25.
- ÇAĞLAR, Selda: “Engelli Hakları Sözleşmesinde Ayrımcılık Yasağı ve Türkiye’nin uyum Sorunu”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sa. 96, Y. 2011, s. 149-178.
- ÇAĞLAR, Selda: “Engellilerin Erişebilirlik Hakkı ve Türkiye’de Erişebilirlikleri”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 61, Sa. 2, Y. 2012, s. 541-598. ÇELİK, Elif: “Onuncu Yılında Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin İnsan Hakları Sözleşmesi”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 7 Sa. 1, Y. 2016, s. 219-246.
- DEVROYE, Jennifer: “The Case of D.H. and Others v. the Czech Republic”, Northwestern Journal of International Human Rights, C. 7, Sa. 1, Y. 2009, s. 80-101.
- DIMOPOULOS, Andreas: Issues in Human Rights Protection of Intellectually Disabled Persons, Routledge/Taylor and Francis Group, Londra/New York 2016.
- EMENS, Elizabeth F.: “Disabling Attitudes: U.S. Disability Law and the ADA Amendments Act”, Lennard J. Davis (Der.), The Disability Studies Reader, Routledge, 4. Bası, Londra/New York 2013, s. 42-57.