TANIKLARA YEMİN VERİLMESİNE İLİŞKİN CEZA MUHAKEMESİ KANUNU HÜKÜMLERİNİN ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRMESİ
Öz
Ceza muhakemesinde tanıklara dinlenmeden önce yemin verilmesi zorunluluğu kabul edilmiştir. Çalışmada tanıkların yemin etme zorunluluğu ve istisnalarına ilişkin CMK hükümleri doktrin ve kaynak Alman CMK hükümleri dikkate alınarak incelenmiştir. Tanıklara yemin verilmesine ilişkin olarak özellikle, yemin vermeye yetkili merci, yeminin şekli ve yemin verme usulü, suç ortağı şüpheli veya sanığın yeminsiz dinlenmesi ve tanıklıktan çekinme hakkına sahip olanlara yeminden çekinme hakkının bildirilmesine ilişkin kanundaki düzenlemeler tartışılmıştır. Tanıkların yemin etme zorunluluğu ile bağlantısı nedeniyle md. 49 uyarınca tanıklıktan çekinme konusunda yemin verilmesi ve md. 60 uyarınca yeminden çekinmenin hukuki sonuçları da çalışmada ele alınmıştır. Yasal bir sebep olmaksızın yeminden çekinmenin sonuçları olarak giderlere hükmedilmesi ve yemin edilinceye kadar disiplin hapsi uygulanmasına ilişkin kanundaki düzenlemeler de eleştirel bir bakışla tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Ceza muhakemesinde tanık, tanıklara yemin verilmesi, yemin etme zorunluluğu, yeminden çekinme hakkı, suç ortağı şüpheli veya sanığın yeminsiz dinlenmesi, yeminden sebepsiz çekinme
Kaynakça
- ARSLAN, Mehmet: “Sanığın İddia Tanığını Sınama Hakkı – Özellikle Tehlike Altındaki Gizli Tanık Meselesi”, D.E.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Durmuş TEZCAN’a Armağan, C. 21, Özel Sayı, 2019, s. 813-860.
- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 6. Madde Rehberi, Adil Yargılanma Hakkı (Ceza Hukuku Yönü), 2014, https://www.echr.coe.int/Documents/Guide_Art_6_criminal_TUR.pdf (Erişim Tarihi, 08.07.2020)
- BİRTEK, Fatih: Ceza Muhakemesinde Delil ve İspat, Ankara 2015.
- CENTEL, Nur/ZAFER, Hamide: Ceza Muhakemesi Hukuku, 15. Bası, İstanbul 2018.
- DEMİRBAŞ, Timur: Soruşturma Evresinde Şüphelinin İfadesinin Alınması, İzmir 1996.
- GÜNGÖR, Devrim: “Ceza Muhakemesinde Tanık Beyanının Delil Değeri Üzerine Bazı Tespit ve Değerlendirmeler”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 6, Sayı: 2, Yıl 2015, s. 307-317
- EREM, Faruk: Diyalektik Açısından Ceza Yargılaması Hukuku, 6. Baskı, Ankara 1986.
- ERKAN, Vehbi Umut/YÜCER, İpek: “Ayırt Etme Gücü”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (AÜHFD), 60 (3) 2011, s. 485-522.
- FEYZİOĞLU, Metin: Ceza Muhakemesi Hukukunda Tanıklık, Ankara 1996
- GÖKCEN, Ahmet/BALCI, Murat/ALŞAHİN, M. Emin/ÇAKIR, Kerim: Ceza Muhakemesi Hukuku, 4. Baskı, Ankara 2020.