BORÇLARIN NİSBİLİĞİ İLKESİ VE TÜRK MİRAS HUKUKU ANLAMINDA MİRASBIRAKANIN BORÇLARINDAN DOLAYI MİRASÇILARIN SORUMLULUĞU
Öz
Türk Borçlar Hukukunun temel ilkelerinden birisi borç ilişkisi sonrası ortaya çıkan alacak ve borçların nisbiliği ilkesidir. Buna göre kural olarak alacak borç ilişkisinin kurulmasının ardından ortaya çıkan borç ve alacak, sadece hukuki işlemin taraflarını ilgilendirmektedir. Bir hukuki işlemle, işlemin tarafı olmayan bir üçüncü kişinin borçtan sorumlu olması söz konusu değildir. Türk Medeni Kanunu’nun 5. Maddesi, “Bu Kanun ve Borçlar Kanunu’nun genel nitelikte hükümleri, uygun düştüğü ölçüde tüm özel borç ilişkilerine” uygulanır şeklinde hüküm koymuştur.
Miras hukuku, özel hukukun ve medeni hukukun bir alt dalı olarak Türk Medeni Kanunu içerisinde yer almaktadır. Klasik anlayış çerçevesinde bugüne kadar “Külli Halefiyet İlkesi” uyarınca, mirasbırakanın ölümüyle birlikte açılan miras sonrası tereke, mirasçılara bir bütün halinde geçer. Mirasçılar, ölümle birlikte, mirasbırakanın aktifine sahip olduğu kadar aynı anda pasifine de sahip olmaktadır. Kanun’da malvarlığı dışında özel haller de ayrıca düzenlenerek “tereke borcu” sorumluluğu esası getirilmiştir. Buna göre mirasçılar, mirasbırakanın tüm borçlarından kanunda sayılan haller saklı kalmak kaydıyla, m. 641/I ve 681/I hükümleri çerçevesinde “müteselsilen ve şahsen” sorumludurlar.
Bu düzenlemeler bir bütün halinde düşünüldüğünde mirasçıların, mirasbırakanın borçlarından şahsen ve müteselsilen sorumlu tutulmaları hakkaniyete aykırıdır. Bu çalışma ile, mirasçıların bu anlamda en fazla sorumluluğunun devletin sorumluluğunda olduğu gibi kendilerine kalan terekedeki aktiflerle sınırlı olması gerektiği kanaati sunulmuştur. Bu fikrin temelleri izah edilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Borçların Nisbiliği, Mirasçının Sorumluluğu, Miras, Şahsen ve Müteselsilen Sorumluluk, Külli Halefiyet
Kaynakça
- Aeppli H, OR, Schweizerisches Obligationenrecht Mit Nebengesetzen und Verordnungen, Orell Fissli Verlag AG, Auggabe 199.
- Alkış A, “İslam Miras Hukuku ile Türk Medeni Kanun Miras Sisteminin Varisler Yönüyle Karşılaştırılması”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. 19, S. 1, 2019, s. 60-79.
- Altaş H, Medeni Hukuk, Başlangıç Hükümleri (TMK m. 1-7), Yetkin Basım Yayım ve Dağıtım, Ankara 2014.
- Altındal H, Arslan Y, “Türk Hukukunda Dijital Miras: Karşılaşılan Sorunlar ve Uluslararası Uygulamalar Çerçevesinde Bazı Çözüm Önerileri”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi , 25 (1) , 2021, s. 313-354.
- Aslan M, “Mirasçıların Vergi Borçlarından Sorumluluğu”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 17, S. 3-4, s. 128 – 144.
- Ayan S, “Müteselsil Borçlulukta Rücu Zamanaşımına İlişkin Bazı Sorunlar”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 24, S.4, 2020, s. 3-59. Ayiter N, Miras Hukuku, S Yayınları.
- Berki Ş, “Türk Medeni Kanunu’nda Miras Hukukunun Esasları”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 33, S. 1, 1976, s. 125 – 138 (Erişim Adresi ve Tarihi: http://dergiler.ankara.edu.tr/detail.php?id=38&sayi_id=310&makale_id=2972, 15.11.2020).
- Breitschmid/Eitel/Fankhauser/Geiser/Rumo Jungo, Erbrehct, Auf. 2, Zürich 2012.
- Bucher E, Schweizerisches Obligationenrecht, Allgemeiner Teil, 2. Aufl, Bern 1988.
- Cansel E, / Özel Ç, Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, C. I, B. 2, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2017.