Adolesanlarda Sağlığı Geliştirme ile Teknolojik Oyun Bağımlılığı Arasındaki İlişki: Kesitsel Araştırma

Yıl 2026, Cilt: 5 Sayı: 1 , 12 - 22 , 25.03.2026

Serap Özdemir , Saliha Özsayar , Berfin Fırat

https://doi.org/10.59398/ahd.1660004

https://izlik.org/JA76WZ32YZ

Öz

Amaç Adolesanlarda sağlığı geliştirme ile teknolojik oyun bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Yöntem Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tiptedir. Nisan- Haziran 2024 tarihleri arasında Güneydoğu Anadolu bölgesinde bir ilde öğrenim gören ve araştırmaya katılmayı kabul eden adolesanlar ile yürütüldü. Örneklem sayısını belirlemek için G*Power programı kullanıldı ve toplam 380 adolesan örneklemi oluşturdu. Veri toplamada; sosyo-demografik özelliklerin yer aldığı anket formu, Adolesan Sağlığı Geliştirme Ölçeği ve Ergenler İçin Oyun Bağımlılığı Ölçeğinin Kısa Formu kullanıldı. Bulgular Adolesanların yaş ortalaması 16.58±1.31 olarak bulundu. Adolesanların sağlığı geliştirme tutumları orta düzeyde iken, oyun bağımlılıkları düşük düzeydeydi. Adolesan sağlığı geliştirme tutumları arttıkça oyun bağımlılıkları azalmaktaydı ancak bu ilişki istatistiksel anlamlı bulunmamıştır. Sosyode- mografik değişkenler sağlığı geliştirme ölçek puanındaki varyasyonu %5 ve teknolojik oyun bağımlılığı ölçek puanındaki varyasyonu %23 oranında açıklamaktaydı. Sonuç Adolesan sağlığı geliştirme tutumları; sağlıklı hissetme, oyun oynarken fiziksel ve psikolojik rahatsızlık hissetmeme, oyun oynama durumunda günlük aktivitelerini aksatmama ve günlük oyun oynama süresi 1-2 saat olma gibi sosyodemografik değişkenlerden etkilenmekteydi. Teknolojik oyun bağımlılığı; erkek, oyun oynama durumu, oyun oynarken fiziksel ve psikolojik ra- hatsızlık hissetme, günlük aktivitelerini aksatma ve günlük oyun oynama süresi 8 saat ve üstü olma gibi sosyodemografik değişkenlerden etkilenmekteydi. Bu sonuçlara göre adolesanların sağlığı geliştirme tutumlarının artırılmasına yönelik planlamalar yapılması önerilirken, oyun bağımlılığına ilişkin teknolojinin kontrollü kullanımının sağlanması ve rahatsızlıklara neden olduğu durumlarda tıbbi yardım sağlanması, ailelerin bu konuda eğitilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

adolesan , davranışsal bağımlılıklar , oyun bağımlılığı , sağlığı geliştirme

Etik Beyan

Araştırmaya başlamadan önce Kilis 7 Aralık Üniversitesi Girişimsel Olmayan Etik Kurulu'ndan etik kurul izni (30.11.2023/20) ve kurum izni alındı.

Destekleyen Kurum

Bu araştırma Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) 2209-A (2023/2) Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı tarafından desteklenmiştir.

Proje Numarası

1919B012316468

Teşekkür

Çalışmaya katkı sağlayan adolesanlara, ailelerine ve TÜBİTAK’a teşekkür ederiz.

Correlation between Health Promotion and Technological Game Addiction in Adolescents: A Cross-Sectional Study

https://izlik.org/JA76WZ32YZ

Öz

Aim This study examines the correlation between health promotion and technological game addiction in adolescents. Method The study adopted a descriptive and correlational approach. It was conducted from April to June 2024, with adolescents from a province in the Southeastern Anatolia region participating. The G*Power program was used to determine the required sample size, and 380 adolescents comprised the sample. A questionnaire encompassing socio-demographic characteristics, the Adolescent Health Promotion Scale, and the Short Form of the Game Addiction Scale for Adolescents was utilized for data collection. Results The mean age of the adolescents was 16.58 ± 1.31 years. The study found that the participants exhibited moderate levels of health promotion attitudes, while their gaming addiction levels were low. The analysis revealed a negative relationship between health promotion attitudes and gaming addiction, although this relationship did not attain statistical significance. The study’s findings indicated that socio-demographic variables accounted for 5% of the variation in health promotion scale scores and 23% in technological game addiction scale scores. Conclusion Attitudes toward adolescent health promotion were influenced by sociodemographic variables such as feeling healthy, not experiencing physical or psychological discomfort while gaming, and not neglecting daily activities while gaming, and having a daily gaming duration of 1-2 hours. Technological gaming addiction was influenced by sociodemographic variables such as being male, gaming status, experiencing physical and psychological discomfort while gaming, disrupting daily activities, and daily gaming duration of 8 hours or more. Based on these results, it is recommended that plans be made to improve adolescents’ attitudes toward health promotion, that the controlled use of technology related to gaming addiction be ensured, that medical assistance be provided in cases where it causes distress, and that families be educated on this issue.

Anahtar Kelimeler

adolescents , behavioral addictions , game addiction , health promotion

Proje Numarası

1919B012316468

Kaynakça

• World Health Organisation. Adolescents: Health risks and solutions 2019. Erişim adresi: http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/adolescents-health-risks-and-solutions [Erişim Tarihi 20.10.2024].
• Chen MY, Lai LJ, Chen HC, Guete J. Development and validation of the Short-Form Adolescent Health Promotion Scale. BMC Public Health. 2014;14:1-9.
• Persson L, Haraldsson K. Health promotion in Swedish schools: school managers' views. Health Promotion International. 2017;32(2):231-240.
• Anli G, Taş İ. Ergenler İçin Oyun Bağımlılığı Ölçeği Kısa Formu'nun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Electron. Turkish Stud. 2018;13:189-203.
• Kaya A. Adölesanlarda dijital oyun bağımlılığının mutluluk ve yaşamın anlamına etkisi. Bağımlılık Dergisi. 2021;22(3):297-304.
• Çankaya G, Ergin H. Çocukların oynadıkları oyunlara göre empati ve saldırganlık düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Katılımlı III. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Erken Müdahale Kongresinde Sunulan Bildiri, Ankara; 2015.
• Akkaş İ. Küresel bir sorun alanı olarak dijital oyun bağımlılığı üzerine çalışma: Erzincan ili örneği. Modern Leisure Studies. 2020;2(1):11-23.
• Ayas T, Horzum MB. Teknolojinin olumsuz etkileri. Vize Yayıncılık, Ankara; 2017.
• Çakır Y, Turan N. Adölesanlarda Teknolojik Oyun Bağımlılığı İle Karakter Gelişimi Arasındaki İlişki. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2021;13(Ek 1):270-280.
• Eker H, Tas I. The Relationship between Game Addiction, Emotional Autonomy and Emotion Regulation in Adolescents: A Multiple Mediation Model. International Journal of Technology in Education and Science. 2022;6(4):569-584.
• Kuss DJ, Rooij AJV, Shorter GW, Griffiths MD, Mheen DV. Internet addiction in adolescents: Prevalence and risk factors. Computers in Human Behavior. 2013;29:1987-1996.
• Bingöl T, Eker H. Ergenlerde Dijital Oyun Bağımlılığının Boş Zaman Can Sıkıntısı Tarafından Yordanması. Trakya Eğitim Dergisi. 2022;12(1):110-118.
• Amerikan Psikiyatri Birliği. Ruhsal Bozuklukların Tanımsal ve Sayımsal Elkitabı, Beşinci Baskı (DSM-5) Tanı Ölçütleri Başvuru Elkitabı. Köroğlu E, (eds) 1. Baskı. Hekimler Yayın Birliği, Ankara; 2013.
• Viner RM, Ozer EM, Denny S, Marmot M, Resnick M, Fatusi A, et al. Adolescence and the social determinants of health. Lancet. 2012;379(9826):1641-52.
• Özdemir S, Bülbül F. Adölesanlarda Sağlığı Geliştirme ve Yaşamda Anlam Arasındaki İlişki. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2023;10(1):1-8.
• Turan ME. Empathy and Video Game Addiction in Adolescents: Serial Mediation by Psychological Resilience and Life Satisfaction. International Journal of Progressive Education. 2021;17(4):282-296.
• Yayman E, Bilgin O. Relationship between Social Media Addiction, Game Addiction and Family Functions. International Journal of Evaluation and Research in Education. 2020;9(4):979-986.
• Faul F, Erdfelder E, Buchner A, Lang AG. Statistical power analyses using G* Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods. 2009;41(4):1149-1160.
• Chen MY, Wang EK, Yang RJ, Liou YM. Adolescent health promotion scale: development and psychometric testing. Public Health Nursing. 2003;20(2):104-110.
• Temel AB, İz FB, Yildiz S, Yetim D. The reliability and validity of adolescent health promotion scale in the Turkish community. Güncel Pediatri. 2012;9(2):14-22.
• Lemmens JS, Valkenburg PM, Peter J. Development and validation of a game addiction scale for adolescents. Media Psychology. 2009;12(1):77-95.