Şiddetsiz İletişim Eğitiminin Geliştirilmesine Yönelik İlk Aşama: Hemşirelik Öğrencilerinin İletişim Deneyimleri Üzerine Nitel Bir Çalışma

Öz

ÖZET Amaç Araştırmada şiddetsiz iletişim eğitiminin yapılandırılmasında yararlanılmak üzere hemşirelik öğrencilerinin aile içinde, sosyal çevrede ve kişisel ilişkilerinde yaşadıkları iletişim deneyimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem Araştırma, fenomenolojik desenle yürütülen nitel bir çalışmadır. 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bir devlet üniversitesinin hemşirelik bölümü birinci sınıf öğrencileri arasından amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 14 öğrenciyle bireysel görüşmeler yapılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış, içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular Öğrencilerin aile içi, sosyal çevre ve kişisel ilişkilerde yaşadıkları iletişim deneyimlerine ve karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşler içerik analizi sonucunda beş ana tema altında toplanmıştır: Aile ile ilişki ve iletişim, Sosyal çevre ile iletişim, İletişim kurma tercihleri, Sorun çözümü karşısındaki tutum, İletişimde yaşanan sorunlarla baş etme stratejileri. Bulgular, öğrencilerin hem destekleyici hem de sorunlu iletişim deneyimlerine sahip olduklarını ve bu süreçlerde farklı baş etme yöntemleri geliştirdiklerini göstermiştir. Sonuçlar Şiddetsiz İletişim temelli eğitim programları, öğrencilerin iletişim engellerini aşmalarında ve hasta merkezli bakım uygulamalarını güçlendirmelerinde dönüştürücü bir rol oynama potansiyeline sahiptir. Bu nedenle, hemşirelik öğrencilerinin iletişim becerilerinin geliştirilmesine yönelik girişimler, yalnızca davranışsal yeterliliklere dar bir çerçevede odaklanmakla sınırlı kalmamalı; empati, duygu düzenleme ve Şiddetsiz İletişim yaklaşımının temel ilkelerini mesleki formasyonun ayrılmaz bileşenleri olarak bilinçli biçimde bütünleştirmelidir.

Anahtar Kelimeler

• İletişim,
• Şiddetsiz iletişim,
• İhtiyaçların belirlenmesi,
• Hemşirelik eğitimi,
• Hemşirelik öğrencisi,
• Nitel araştırma

Etik Beyan

Araştırmanın etik boyutunda Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygunluk esas alınmıştır. Etik kurul izni, bir vakıf üniversitesinin Etik Kurulu’ndan (Tarih:10.08.2023 Sayı: 28980) alınmıştır. Bireysel görüşme yapılan öğrencilerden, görüşmeye başlamadan yazılı onamları alınmıştır. Ayrıca görüşmelerin kayıt altına alınacağı açıklanarak sözlü ve yazılı izinleri alınmıştır. Araştırma süresince gizlilik ve anonimlik ilkelerine özen gösterilmiş, öğrenciler kimlik bilgileri yerine kodlarla (Ö1, Ö2, …) ifade edilmiştir. Araştırmanın yürütüldüğü kurum¬dan öncesinde kurum izni (Tarih: 07.03.2024, Sayı: 935409) alınmıştır

Teşekkür

Görüşme sürecinde paylaştıkları deneyimler ve düşünceler, araştırmanın şekillenmesine ve bulguların derinleşmesine önemli ölçüde katkı sağlamıştır. Bu bağlamda çalışmaya bireysel görüşmelere katılarak katkı sunan tüm öğrencilere teşekkür ederim.

First Phase of Developing a Nonviolent Communication Training Program: A Qualitative Study of Nursing Students’ Communication Experiences

Öz

ABSTRACT Aim This study aimed to identify nursing students’ communication experiences within family, social, and personal relationships to inform the development and structuring of a Nonviolent Communication training program. Method This is a qualitative study conducted using a phenomenological design. Individual interviews were conducted with 14 first-year students selected through purposive sampling from a state university during the 2024-2025 academic year. Data were collected using a semi- structured interview form and analyzed using content analysis. Results Students’ views on their communication experiences and the problems they encountered in their family, social, and personal relationships were grouped under five main themes as a result of the content analysis: relationships and communication with family, communication with the social environment, communication preferences, attitudes toward problem solving, and strategies for coping with communication problems. The findings indicated that students had both supportive and problematic communication experiences and developed different coping strategies during these processes. Conclusion Nonviolent Communication–based training programs have the potential to play a transformative role in enabling students to overcome communication barriers and enhance patient-centered care practices. There¬fore, efforts to develop nursing students’ communication skills should move beyond a narrow focus on behavioral competencies and deliberately integrate empathy, emotion regulation, and the core principles of the Nonviolent Communication approach as essential components of professional formation.

Anahtar Kelimeler

• Communication,
• Nonviolent communication,
• Needs assessment,
• Nursing education,
• Nursing student,
• Qualitative research

Etik Beyan

The ethical dimension of the research was based on compliance with the principles of the Helsinki Declaration. Ethical committee approval was obtained from the Ethics Committee of a foundation university (Date: 10.08.2023, Number: 28980). Written consent was obtained from the students who were interviewed individually before the interviews began. Furthermore, verbal and written consent was obtained by explaining that the interviews would be recorded. Confidentiality and anonymity principles were carefully observed throughout the research; students were referred to using codes (Ö1, Ö2, ...) instead of their identifying information. Prior institutional permission was obtained from the institution where the research was conducted (Date: 07.03.2024, Number: 935409).

Teşekkür

The experiences and thoughts shared by the students during the interview process significantly contributed to shaping the research and deepening the findings. In this context, I would like to thank all the students who contributed to the study by participating in individual interviews.

Kaynakça

1. Karaman MA, Yıldız E. Hemşirelik öğrencilerinde iletişim becerileri düzeylerinin belirlenmesi. Gümüşhane Univ Sağlık Bilimleri Derg. 2021; 10(2): 234-242.
2. Arslan GG, Bulut H. Hemşirelik öğrencilerinin iletişim becerilerinin incelenmesi: Kesitsel bir çalışma. Anadolu Hemşirelik Sağlık Bilimleri Derg. 2020; 23(3): 361-367.
3. Ulrich B. Communication skills–important for all nurses. Nephrology Nursing Journal: Journal of the American Nephrology Nurses’ Association. 2024; 51(4): 309.
4. Höglander J, Holmström IK, Lövenmark A, Van Dulmen S, Eide H, Sundler AJ. Registered nurse-patient communication research: An integrative review for future directions in nursing research. J Adv Nurs. 2023; 79(2): 539–562.
5. Demir Y, Yılmaz D. Hemşirelerin iletişim becerilerinin hasta memnuniyetine etkisi. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Derg. 2022; 14(1): 40-46.
6. Chichirez CM, Purcărea VL. Interpersonal communication in healthcare. J Med Life. 2018; 11(2): 119–122.
7. World Health Organization (WHO). Patients safety: Global action plan 2021–2030. WHO; 2020 Avaliable from; https://www.who.int/teams/in¬tegrated-health-services/patient-safety/policy/ global-patient-safety-action-plan (Accessed 15 September 2025).
8. Lee S, Son YJ. Communication challenges among nursing students: A qualitative systematic review. Nurse Educ Today. 2022; 115: 105428.

9. Bramhall E. Effective communication skills in nursing practice. Nurs Stand. 2014; 29(14): 53– 59.
10. Kourkouta L, Papathanasiou IV. Communication in nursing practice. Materia Socio-Medica. 2014; 26(1): 65–67.
11. Kaya H, Turan N. Hemşirelik öğrencilerinin iletişim dersine yönelik tutumları: Karma yöntem çalışması. Anadolu Hemşirelik Sağlık Bilimleri Derg. 2023; 26(1): 55-63.
12. Taylan S, Özkan İ. Hemşirelik eğitiminde iletişim dersinin önemi ve öğrenci görüşleri. Hemşirelikte Eğitim Araştırma Dergisi. 2022; 19(3): 245- 251.
13. Sensenig JA. Learning through practice: Enhancing students’ communication skills in community-based nursing. Nurs. 2022; 52(4): 46–50.
14. Yıldırım A, Altay B. Hemşirelik lisans programlarında iletişim becerileri dersinin incelenmesi: Türkiye örneği. Gümüşhane Univ Sağlık Bilimleri Derg. 2021;10(4):1208-1215.
15. Bordelon KA, Phillips J, Cobb SC. Using role-play to enhance nursing students’ communication¬skills. J NursEduc. 2020;59(2):97-100.
16. Stevens N, McNiesh S, Goyal D. Utilizing an SBAR workshop with baccalaureate nursing students to improve communication skills. Nurs Educ Perspect. 2020; 41(2): 117–118.
17. Stevens A, Hernandez J, Johnsen K, Dickerson R, Raij A, Harrison C, et al. The use of virtual patients to teach communication skills in nursing education: A systematic review. Nurse Educ Today. 2020; 94: 104559.
18. Yılmaz M, Korkut Y. Hemşirelik öğrencilerinin iletişim dersinde yaşadıkları güçlükler: Nitel bir araştırma. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi. 2020; 28(2): 180-187.
19. Mansour M, Mattukoyya R. Development of assertive communication skills in nursing preceptorship programmes: A qualitative insight from newly qualified nurses. Nurs Manag. 2019; 26(4): 29–35.
20. Rosenberg MB. Nonviolent communication: A language of life. 3rd ed. Puddle Dancer Press; 2015.
21. Littlejohn SW, Domenici K. Communication, conflict, and the management of difference. 3rd ed. Wavel and Press; 2021.
22. Creswell JW. Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. 4th ed. SAGE Publications; 2018.
23. Patton, M.Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. 3. Baskıdan Çeviri. Bütün, M & Demir, S. B. (Edt.), Ankara: Pegem Akademi.
24. Arıkan R. Anket yöntemi üzerinde bir değerlendirme. Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2018; 1(1): 97-159.
25. Büyüköztürk Ş, Kılıç Çakmak E, Akgün ÖE, Karadeniz Ş, Demirel. Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi; 2019. 129-142.
26. Rosenberg MB. Hayatı zenginleştiren eğitim: Eğitim dünyasında şiddetsiz iletişim. Çevir: Bediz Gürel. Şiddetsiz İletişim Kitaplığı; 2021.
27. Çiriş Yıldız C, Kahveci Ceylan B. Hemşirelik öğrencilerinin algıladıkları sosyal desteğin profesyonel benlik gelişimine etkisi. Sağlık Bilimleri Univ Hemşirelik Derg. 2024; 6(1): 15-22.
28. Eroğlu İH, Öner H. The mediating roles of emotional expression and self-esteem in the relationship between social problem-solving and the psychological well-being of nursing students. Celal Bayar Univ Sağlık Bilimleri Enstitüsü Derg. 2023; 10(3): 222-231.
29. Sert H, Ölçer Demirkıran S, Arslan Göz P, Beler H. Bir nitel araştırma yöntemi: Görüşme. J Soc, Humanit Adm Sci. 2023; 9(71): 4071-4075.
30. Polat A. Nitel araştırmalarda yarı-yapılandırılmış görüşme soruları: Soru form ve türleri, nitelikler ve sıralama. Anadolu Univ Sosyal Bilimler Derg. 2022; 22(Özel Sayı 2): 161-182.
31. Öztürk E, Can Z, Çam H, Karasu F. Hemşirelik araştırmalarında nitel çalışmaların önemi. Gümüşhane Univ Sağlık Bilimleri Derg. 2021; 9(4): 396-401.
32. Hendekci A. Hemşirelik öğrencilerinin iletişim becerileri ve ilişkili bazı değişkenler. Samsun Sağlık Bilimleri Derg. 2020; 5(1): 36-41.
33. Elo S, Kyngäs H. The qualitative content analysis process. J Adv Nurs. 2008; 62(1): 107–115.
34. Kağıtçıbaşı Ç. Family, self, and human development across cultures: Theory and applications. 2nd ed. Routledge; 2007.
35. Miller-Day M, Lee C. Communicating with family about breast cancer: Experiences of survivors and family members. Health Commun. 2001; 13(2): 193–214.
36. Öz F. Sağlıkta iletişim. Akademisyen Kitabevi Yayınları; 2020.
37. Han S, Park J. The effect of empathy on nursing students’ communication competence. Int J Environ Res Public Health. 2019; 16(23): 4750.
38. Çiftçi EK, Bayık Temel A. Hemşirelik öğrencilerinin empatik eğilimleri ile iletişim becerileri arasındaki ilişki. Dokuz Eyl Univ Hemşirelik Fak Derg. 2020; 13(1): 50-57.
39. Hertel-Waszak A, Will N, Hecker T. Nonviolent communication training in medical education: Effects on empathy, communication skills, and conflict resolution. BMC Med Educ. 2021; 21(1): 1–9.