Okul Yöneticilerinin Yönetim Becerileri ile Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılıkları Arasındaki İlişki

Yıl 2025, Sayı: 19, 54 - 71, 30.12.2025

Mehmet Emin Alptekin , Onur Balı

https://doi.org/10.46628/ahu.1697196

https://izlik.org/JA63PT55RK

Öz

Bu araştırmanın amacı ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre, okul yöneticilerinin yönetim becerileri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılığı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın evrenini Ağrı ilinde devlet okullarında çalışan lise öğretmenleri oluşturmakta iken, örneklemi ise uygun örnekleme ile belirlenen 536 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada verileri elde edebilmek için kişisel bilgileri içeren “Demografik Bilgi Formu” ile öğretmenlerin algılarına göre okul yöneticilerin yönetim beceri düzeyini ortaya koymak amacıyla Quast ve Hazucha (1992) tarafından geliştirilen ve Şekerci ve Aypay (2006) tarafından Türkçe’ye uyarlanan “Yönetim Becerileri Ölçeği” kullanılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyi için de Penley ve Gould (1988) tarafından geliştirilen, Ergün ve Çelik (2019) tarafından Türkçe’ye uyarlanan “Örgütsel Bağlılık Ölçeği” kullanılmıştır. Veri analizinde, betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin yöneticilerine yönelik yönetim becerileri algıları ile zoraki bağlılıkları arasında negatif yönde, düşük düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğu; ahlaki bağlılıkları ile arasında ise pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğu rapor edilmiştir. Ayrıca yönetim becerileri algısının öğretmenlerin zoraki bağlılıklarındaki değişimin %6’sını açıkladığı, ahlaki bağlılıklarındaki değişimin ise %22’sini açıkladığı rapor edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Okul yöneticisi , Yönetim becerileri , Öğretmen , Örgütsel Bağlılık

Etik Beyan

Bu çalışma birinci yazarın, ikinci yazar danışmanlığında hazırladığı yüksek lisans tezinden üretilmiştir.

The Relationship Between School Administrators' Management Skills and Teachers' Organizational Commitment

https://izlik.org/JA63PT55RK

Öz

The purpose of this study is to examine the relationship between the management skills of school administrators and the organizational commitment of teachers according to the perceptions of teachers working in secondary schools. The population of the study consists of high school teachers working in public schools in Ağrı province, while the sample consists of 536 teachers selected by convenience sampling. In order to gather the data, the "Demographic Information Form" containing personal information; "Management Skills Scale" developed by Quast and Hazucha (1992) and adapted into Turkish by Şekerci and Aypay (2006) in order to reveal the level of management skills of school administrators according to the perceptions of teacherswere used. The "Organizational Commitment Scale", developed by Penley and Gould (1988) and adapted into Turkish by Ergün and Çelik (2019), was used to measure the organizational commitment level of teachers. Descriptive statistics, independent sample t-test, one-way ANOVA, correlation analysis and regression analysis were used in the data analysis. According to the results of the study. It was determined that there was a negative, low level and significant correlation between the teachers' perceptions of their principals' management skills and their alienative commitment, while there was a positive, moderate level and significant correlation between their moral commitment. It was also determined that the perception of management skills explained 6% of the variance in teachers' alienative commitment and 22% of the variance in their moral commitment.

Anahtar Kelimeler

School administrator , Management Skills , Teacher , Organizational Commitment

Kaynakça

• Abdurrezzak, S., & Üstüner, M. (2020). Algılanan müdür yönetim tarzı ve içsel motivasyonun öğretmenlerin örgütsel bağlılığına etkisi. Trakya Eğitim Dergisi, 10(1), 151–168. https://doi.org/10.24315/tred.604753
• Akan, D., & Kılıç, M. E. (2019). Öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri ile okul etkililiği arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ekev Akademi Dergisi, (80), 123–136.
• Allen, N. J., & Meyer, J. P. (1990). The measurement and antecedents of affective, continuance and normative commitment to the organization. Journal of Occupational Psychology, 63(1), 1–18.
• Arıkboğa, F. Ş. (2013). Yönetim becerileri. Der Yayınları.
• Arslan, S. (2022). Okul müdürlerinin iletişim yeterlikleri ve yönetim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 16, 1–18. https://doi.org/10.51293/socrates.176
• Balay, R. (2000). Özel ve resmî liselerde yönetici ve öğretmenlerin örgütsel bağlılığı (Ankara ili örneği) (Tez No. 094662) [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Balay, R., Kaya, A., & Karadaş, H. (2017). Pozitif okul yönetiminin öğretmenlerin örgütsel bağlılığına etkisi. Eğitim Yansımaları, 1(1), 1–12.
• Balı, O., & Dönmez, B. (2018). Eğitim bilimleri anabilim dalı doktora öğrencilerinin karşılaştıkları problemler ve çözüm önerileri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 284–309. https://doi.org/10.17679/inuefd.399079
• Bush, T. (2008). Leadership and management development in education. Sage Publications.
• Celep, C. (2014). Eğitim örgütlerinde örgütsel adanma (2. basım). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Çeliker, S. (2021). Öğretmenlerin örgütsel bağlılık algıları ile etkili okul arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 680808) [Yüksek lisans tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Çoban, B. (2019). Öğretmenlerin okul yöneticilerinin yönetim becerileri ile algı yönetimine ilişkin görüşleri arasındaki ilişki (Tez No. 550874) [Yüksek lisans tezi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Çöl, G., & Gül, H. (2010). Kişisel özelliklerin örgütsel bağlılık üzerine etkisi ve kamu üniversitelerinde bir uygulama. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(1), 291–306.
• Demirtaş, H., Özer, N., Demirbilek, N., & Balı, O. (2017). Relationship between the perceived principal support, trust in principal and organizational commitment. International Online Journal of Educational Sciences, 9(4), 1075–1092.
• Dervişoğlu, Ç. (2017). Okul yöneticilerinin algılanan yönetim becerileri ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişki: Beyoğlu ilçesi örneği (Tez No. 488637) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• DeVellis, R. F. (2003). Scale development: Theory and applications (2nd ed.). Sage Publications.
• Doğan, E. Ş. (2013). Örgüt kültürü ve örgütsel bağlılık. Türkmen Kitabevi.
• Eren, E. (2017). Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi (16. basım). Beta Yayınları.
• Ergün, H., & Çelik, K. (2019). Örgütsel bağlılık ölçeği Türkçe uyarlaması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (34), 113–121. https://doi.org/10.30794/pausbed.409781
• Erkutlu, H. V. (2018). Örgütsel davranış. Akademisyen Kitabevi.
• Gedikoğlu, T. (2015). Liderlik ve okul yönetimi (1. basım). Anı Yayıncılık.
• George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference. Pearson.
• Gökaslan, M. O. (2018). Öğretmenlerde örgütsel bağlılık, işe gömülmüşlük, işe adanmışlık ve işten ayrılma ilişkisi. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 3(2), 26–46.
• Gül, H. (2003). Karizmatik liderlik ve örgütsel bağlılık ilişkisi üzerine bir araştırma (Tez No. 137791) [Doktora tezi, Gebze İleri Teknoloji Enstitüsü]. YÖK Tez Merkezi.
• Gürdoğan, A. (2018). Liderlik davranışları ve örgütsel bağlılık (1. basım). Kriter Yayınevi.
• Güney, S. (2017). Yönetim ve organizasyon el kitabı (2. basım). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Güney, S. (2017). Örgütsel davranış (4. basım). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Güzelgörür, F., Demirtaş, H., & Balı, O. (2021). Okul müdürlerinin yönetim tarzının okul iklimi ile ilişkisi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(4), 129–150. https://doi.org/10.19160/e-ijer.867845
• Haveydi, C. (2017). Okul öncesi eğitim kurumu müdürlerinin yönetim becerileri ile etkileme taktikleri arasındaki ilişkilerin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi (Tez No. 461393) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2015). Eğitim yönetimi: Teori, araştırma ve uygulama (S. Turan, Çev.; 7. basım). Nobel Yayın Dağıtım.
• Karadaş, H. (2013). Pozitif okul yönetiminin öğretmenlerin örgütsel bağlılığına etki düzeyi (Tez No. 326076) [Yüksek lisans tezi, Harran Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Karadaş, H., & Akın, M. A. (2023). Examining teachers’ organizational happiness and organizational commitment. E-International Journal of Educational Research, 14(2), 289–309. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1247022
• Karasar, N. (2014). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayıncılık.
• Kaşıkcı, B. (2015). Öğretmen ve müdür yardımcıları görüşlerine göre ilkokul müdürlerinin yönetim becerileri (Sultangazi örneği) (Tez No. 426180) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Katz, R. (1974). Skills of an effective administrator. Harvard Business Review, 52(5), 90–102.
• Koyuncu, V., & Kazak, E. (2023). Okul müdürlerinin yönetim becerileri ile okul etkililiği arasındaki ilişki. Trakya Eğitim Dergisi, 13(3), 1536–1556. https://doi.org/10.24315/tred.1161437
• Köprülü, H. K. (2021). Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin yönetim becerileri ile mizah tarzları arasındaki ilişki (Tez No. 692361) [Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi & İstanbul Aydın Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2020). Seven strong claims about successful school leadership revisited. School Leadership & Management, 40(1), 5–22. https://doi.org/10.1080/13632434.2019.1596077
• Memduhoğlu, H. B., & Yılmaz, K. (Eds.). (2008). Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi (1. basım). Pegem Akademi.
• Meyer, J. P., & Herscovitch, L. (2001). Commitment in the workplace: Toward a general model. Human Resource Management Review, 11(3), 299–326. https://doi.org/10.1016/S1053-4822(00)00053-X
• Özkalp, E., & Kırel, Ç. (2013). Örgütsel davranış (6. basım). Ekin Yayınları.
• Penley, L. E., & Gould, S. (1988). Etzioni’s model of organizational involvement. Journal of Organizational Behavior, 9(1), 43–59. https://doi.org/10.1002/job.4030090105
• Parlar, H. (2014). Tüm yönleriyle okul geliştirme. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2017). Örgütsel davranış (İ. Erdem, Çev.; 14. basım). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Sarpkaya, R. (2014). Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi (4. basım). Anı Yayıncılık.
• Şata, M. (2020). Nicel araştırma yaklaşımları. E. Oğuz (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri içinde (ss. 77–90). Eğiten Kitap.
• Şekerci, M., & Aypay, A. (2009). İlköğretim okulu yöneticilerinin yönetim becerileri ile grup etkililiği arasındaki ilişki. Educational Administration: Theory and Practice, 15(57), 133–160.
• Taymaz, H. (1995). Okul yönetimi (3. basım). Saypa Yayınları.
• Uygur, A. (2011). Yönetim ve organizasyon (5. basım). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Uygur, A. (2016). Örnek olaylarla yönetim: Teoriler, fonksiyonlar, çağdaş yaklaşımlar (1. basım). Detay Yayıncılık.
• Üstüner, M. (2009). Öğretmenler için örgütsel bağlılık ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 1–17.
• Yavuzkılıç, S. (2021). Bağımsız anaokullarında görev yapan okul öncesi öğretmenlerinin örgütsel bağlılıkları ile iş performansları arasındaki ilişki. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(1), 33–48.
• Yukaruç, S. İ. (2022). Okul yöneticilerinin mizah tarzları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 734342) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.