Derleme

Yapay Zekâ Destekli Anlatı Sistemlerinde Çocukluk, Etik ve Bilgi Üretimi

Sayı: 20 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Yapay Zekâ Destekli Anlatı Sistemlerinde Çocukluk, Etik ve Bilgi Üretimi

Öz

Bu makale, çocuklara yönelik geliştirilen yapay zekâ destekli anlatı sistemlerini etik ve epistemolojik bir çerçevede incelemektedir. Özellikle ChatGPT, StoryWizard.ai, Tiny Tales gibi sistemlerin çocuklar için hikâye üretim süreçleri analiz edilerek bu içeriklerin bilgi değeri, etik sorumluluğu ve çocuklukla kurduğu ilişki sorgulanmaktadır. Anlatıcının anonimleşmesi, niyet ve bağlamdan bağımsız anlatıların artışı, çocuk edebiyatında anlam üretimi ve değer aktarımını riske atmaktadır. Bu bağlamda, klasik anlatı kuramı, erdem etiği, sosyal yapısalcı epistemoloji ve medya kuramı gibi yaklaşımlar üzerinden, makine tarafından üretilen hikâyelerin taşıdığı kültürel ve pedagojik anlam derinlemesine incelenmiştir. Araştırma, posthümanist anlatıbilim, ideolojik çağırım ve çocukluk ontolojisi kavramlarını bir araya getirerek çok disiplinli bir analiz sunmaktadır. Tartışma bölümü, yapay zekâ destekli anlatı sistemlerinin çocukluk kavramını nasıl dönüştürdüğünü, anlatının öznesini nasıl yeniden tanımladığını ve bu süreçte beşerî bilimlerin nasıl bir müdahale alanı yaratabileceğini değerlendirmektedir. Makale, teknolojik gelişmelerin etik ve kültürel boyutlarını görmezden gelmeden, çocuklara yönelik dijital içerik üretiminde çok disiplinli ve eleştirel bir yaklaşımın gerekliliğini savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma etik kurul izni gerektirmemesi nedeniyle etik kurul izni olmaksızın gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

  1. Agamben, G. (2000). Means without ends. University of Minnesota Press.
  2. Althusser, L. (1970). Idéologie et appareils idéologiques d'État. La Pensée.
  3. Ariès, P. (1962). Centuries of childhood: A social history of family life (R. Baldick, Çev.). Alfred A. Knopf.
  4. Barad, K. (2007). Meeting the universe halfway: Quantum physics and the entanglement of matter and meaning. Duke University Press.
  5. Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. F. Glaser, Çev.). University of Michigan Press.
  6. Baumann, A. E., Goldman, E. J., Meltzer, A., & Poulin-Dubois, D. (2023). People do not always know best: Preschoolers' trust in social robots. Journal of Cognition and Development, 24(4), 535-562. https://doi.org/10.1080/15248372.2023.2178435
  7. BedtimeStory.ai. (2025). AI Story Generator. https://www.bedtimestory.ai (Erişim tarihi: 21 Mayıs 2025).
  8. Bender, E. M., Gebru, T., McMillan-Major, A., & Shmitchell, S. (2021). On the dangers of stochastic parrots: Can language models be too big? Proceedings of the 2021 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency, 610-623. https://doi.org/10.1145/3442188.3445922

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çocuk Edebiyatı , Dijital Edebiyat, Öğretmen ve Öğrenci Refahı, Eğitim Üzerine Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

2 Eylül 2025

Kabul Tarihi

5 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 20

Kaynak Göster

APA
Karademir, N. (2026). Yapay Zekâ Destekli Anlatı Sistemlerinde Çocukluk, Etik ve Bilgi Üretimi. Artuklu Humanities, 20, 52-64. https://doi.org/10.46628/ahu.1777111
AMA
1.Karademir N. Yapay Zekâ Destekli Anlatı Sistemlerinde Çocukluk, Etik ve Bilgi Üretimi. Artuklu Humanities. 2026;(20):52-64. doi:10.46628/ahu.1777111
Chicago
Karademir, Nermin. 2026. “Yapay Zekâ Destekli Anlatı Sistemlerinde Çocukluk, Etik ve Bilgi Üretimi”. Artuklu Humanities, sy 20: 52-64. https://doi.org/10.46628/ahu.1777111.
EndNote
Karademir N (01 Haziran 2026) Yapay Zekâ Destekli Anlatı Sistemlerinde Çocukluk, Etik ve Bilgi Üretimi. Artuklu Humanities 20 52–64.
IEEE
[1]N. Karademir, “Yapay Zekâ Destekli Anlatı Sistemlerinde Çocukluk, Etik ve Bilgi Üretimi”, Artuklu Humanities, sy 20, ss. 52–64, Haz. 2026, doi: 10.46628/ahu.1777111.
ISNAD
Karademir, Nermin. “Yapay Zekâ Destekli Anlatı Sistemlerinde Çocukluk, Etik ve Bilgi Üretimi”. Artuklu Humanities. 20 (01 Haziran 2026): 52-64. https://doi.org/10.46628/ahu.1777111.
JAMA
1.Karademir N. Yapay Zekâ Destekli Anlatı Sistemlerinde Çocukluk, Etik ve Bilgi Üretimi. Artuklu Humanities. 2026;:52–64.
MLA
Karademir, Nermin. “Yapay Zekâ Destekli Anlatı Sistemlerinde Çocukluk, Etik ve Bilgi Üretimi”. Artuklu Humanities, sy 20, Haziran 2026, ss. 52-64, doi:10.46628/ahu.1777111.
Vancouver
1.Nermin Karademir. Yapay Zekâ Destekli Anlatı Sistemlerinde Çocukluk, Etik ve Bilgi Üretimi. Artuklu Humanities. 01 Haziran 2026;(20):52-64. doi:10.46628/ahu.1777111