Ergenler için Dijital Bağımlılık Ölçeği: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu araştırmanın amacı Seema, Heidmets, Konstabel ve Varik-Maasik (2022) tarafından geliştirilen Ergenler için Dijital Bağımlılık Ölçeği’ni Türkçeye uyarlayarak geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını gerçekleştirmektir. Araştırma Aydın ili Efeler ilçesinde basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen üç ortaokul ve üç lisede eğitim gören 611 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Ergenler için Dijital Bağımlılık Ölçeği, Young İnternet Bağımlılığı Testi-Kısa Formu, Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Versiyonu, Yaşam Doyumu Ölçeği ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek için doğrulayıcı faktör analizi yapılmış ve Ergenler İçin Dijital Bağımlılık Ölçeği’nin tek faktörlü yapısı doğrulanmıştır. Ergenler için Dijital Bağımlılık Ölçeği’nin ölçme modelinin cinsiyete göre ölçme değişmezliğini sağladığı belirlenmiştir. Ergenler için Dijital Bağımlılık Ölçeği ile Young İnternet Bağımlılığı Testi-Kısa Formu ve Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Versiyonu arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler tespit edilerek benzer ölçek geçerliğinin sağlandığı görülmüştür. Ayrıca, Ergenler için Dijital Bağımlılık Ölçeği ile Yaşam Doyumu Ölçeği arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilerek ayırt edici ölçek geçerliğinin sağlandığı belirlenmiştir. Güvenirlik çalışmaları kapsamında yapılan iç tutarlılık analizi sonucunda Ergenler için Dijital Bağımlılık Ölçeği’nin Cronbach alfa güvenirlik katsayısı 0,87 bulunmuştur. Ölçeğin test-tekrar test güvenirlik katsayısı ise 0,83 olarak hesaplanmıştır. Araştırma bulguları Ergenler için Dijital Bağımlılık Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ergenler
• dijital bağımlılık
• ölçek uyarlama
• geçerlik
• güvenirlik

Digital Addiction Scale for Teenagers: Adaptation to Turkish, Validity and Reliability Study

Öz

The aim of this research is to adapt the Digital Addiction Scale for Teenagers, developed by Seema, Heidmets, Konstabel, and Varik-Maasik (2022), into Turkish and perform validity and reliability studies. The research was conducted with 611 students attending three secondary and three high schools in Aydın province Efeler district, selected by simple random sampling method. Digital Addiction Scale for Teenagers, Young's Internet Addiction Test-Short Form, Smartphone Addiction Scale-Short Version, Life Satisfaction Scale, and personal information form were used in the study. Confirmatory factor analysis was performed to examine the construct validity of the scale and the single-factor structure of the Digital Addiction Scale for Teenagers was confirmed. It was determined that the measurement model of the Digital Addiction Scale for Teenagers provided measurement invariance according to gender. In the discriminant and concurrent validity assessment, it was determined that there were positive and significant relationships between the Digital Addiction Scale for Teenagers and Young's Internet Addiction Test-Short Form and the Smartphone Addiction Scale-Short Version, while there was a negative significant relationship between the Digital Addiction Scale for Teenagers and the Life Satisfaction Scale. As a result of the internal consistency analysis conducted within the scope of reliability studies, the Cronbach alpha reliability coefficient of the Digital Addiction Scale for Teenagers was found as 0,87. The test-retest reliability coefficient of the scale was calculated as 0,83. The research findings show that the Turkish version of the Digital Addiction Scale for Teenagers is a valid and reliable measurement tool.

Anahtar Kelimeler

• Adolescents, digital addiction, scale adaptation, validity, reliability

Kaynakça

1. American Psychiatric Association (APA). (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorder (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
2. Ayazseven, Ö., & Cenkseven Önder, F. (2018). Ergenlerde internet bağımlılığı: Saldırganlık ve duygusal başa çıkmanın rolü. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(18), 66-77. https://doi.org/10.16991/INESJOURNAL.1575
3. Bağatarhan, T., & Siyez, D. M. (2022). The effectiveness of a cognitive-behavioral prevention program for Internet addiction. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 40, 767–792. https://doi.org/10.1007/s10942-021-00439-7
4. Bağatarhan, T., & Siyez, D. M. (2023). The digital addiction scale for children: Psychometric properties of the Turkish version. Current Psychology. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04675-1
5. Basel Almourad, M., McAlaney, J., Skinner, T., Pleva, M., & Ali, R. (2020). Defining digital addiction: Key features from the literature. Psihologija, 53(3), 237–253. https://doi.org/10.2298/PSI191029017A
6. Başusta, N. B. (2010). Ölçme eşdeğerliği. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 1(2), 58-64. Brislin, R. W. (1970). Back-translation for cross-cultural research. J Cross Cult Psychol, 1(3), 185-216.
7. Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models (pp. 136-162). Sage.
8. Büyüköztürk, Ş., Çokluk, Ö., & Köklü, N. (2017). Sosyal bilimler için istatistik (19. baskı). Pegem Akademi.

9. Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with Amos: Basic concepts, applications, and programming (2nd ed.). New York: Taylor and Francis Group.
10. Cattell, R. B. (1978). The scientific use of factor analysis in behavioral and life sciences. Plenum Press.
11. Chen, F. F. (2007). Sensitivity of goodness of fit indexes to lack of measurement invariance. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 14(3), 464–504. https://doi.org/10.1080/10705510701301834
12. Cheung, G. W., & Rensvold, R. B. (2002). Evaluating goodness-of-fit indexes for testing measurement invariance. Structural Equation Modeling, 9, 233–255. http://dx.doi.org/10.1207/S15328007SEM0902_5
13. Cudeck, R., & O'Dell, L. L. (1994). Applications of standard error estimates in unrestricted factor analysis: Significance tests for factor loadings and correlations. Psychological Bulletin, 115(3), 475–487. https://doi.org/10.1037/0033-2909.115.3.475
14. Çelebioğlu, A., Aytekin Özdemir, A., Küçükoğlu, S., & Ayran, G. (2020). The effect of Internet addiction on sleep quality in adolescents. Journal of Child and Adolescent Psychiatric Nursing : Official Publication of the Association of Child and Adolescent Psychiatric Nurses, Inc, 33(4), 221–228. https://doi.org/10.1111/jcap.12287
15. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi.
16. Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). The Satisfaction with Life Scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71–75. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa4901_13
17. Fabrigar, L. R., Wegener, D. T., MacCallum, R. C., & Strahan, E. J. (1999). Evaluating the use of exploratory factor analysis in psychological research. Psychological Methods, 4(3), 272–299. https://doi.org/10.1037/1082-989X.4.3.272
18. Gaysina, G. İ., & Zakirova, V. G. (2017). Prevention of teenager's Internet addiction: Pilot program. Elementary Education Online, 16(4), 1873–1881. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.348976
19. George, D. & Mallery, P. (2003). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference. 11.0 update (4th ed.). Allyn & Bacon.
20. Grant, J. E., Brewer, J. A., & Potenza, M. N. (2006). The Neurobiology of substance and behavioral addictions. CNS Spectrums, 11, 924-930. http://dx.doi.org/10.1017/S109285290001511X Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis: A global perspective (7th ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson.
21. Hambleton, R. K., & Patsula, L. (1999). Increasing the validity of adapted tests: Myths to be avoided and guidelines for improving test adaptation practices. Journal of Applied Testing Technology, 1(1), 1-30.
22. Hawi, N. S., Samaha, M., & Griffiths, M. D. (2019). The Digital Addiction Scale for Children: Development and validation. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 22(12), 771-778. http://doi.org/10.1089/cyber.2019.0132
23. Horn, J. L., & McArdle, J. J. (1992). A practical and theoretical guide to measurement invariance in aging research. Experimental Aging Research, 18(3-4), 117–144. https://doi.org/10.1080/03610739208253916
24. Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
25. Ilgaz, H. (2015). Ergenler için Oyun Bağımlılığı Ölçeğinin Türkçeye uyarlama çalışması. İlköğretim Online Dergisi, 14(3), 874–884. http://dx.doi.org/10.17051/io.2015.75608
26. Karatoprak, S., Dönmez, Y. E., & Özcan, Ö. Ö. (2020). The predictive effect of internet addiction and psychiatric disorders on traditional peer bullying. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 21(6), 625-632. https://doi.org/10.5455/apd.86661
27. Kesici, A., & Tunç, N. F. (2018). The development of the Digital Addiction Scale for the University Students: Reliability and validity study. Universal Journal of Educational Research, 6, 91-98. https://doi.org/10.13189/ujer.2018.060108
28. Köker, S. (1991). Normal ve sorunlu ergenlerin yaşam doyumu düzeyinin karşılaştırılması [Yüksek Lisans tezi, Ankara Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
29. Kutlu, M., Savci, M., Demir, Y., & Aysan, F. (2016). Young İnternet Bağımlılığı Testi Kısa Formunun Türkçe uyarlaması: Üniversite öğrencileri ve ergenlerde geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 17, 69–76. https://doi.org/10.5455/apd.190501
30. Kwon, M., Lee, J. Y., Won, W. Y., Park, J. W., Min, J. A., Hahn, C., Gu, X., Choi, J. H., & Kim, D. J. (2013). Development and validation of a Smartphone Addiction Scale (SAS). PloS one, 8(2), e56936. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0056936
31. Lemmens, J. S., Valkenburg, P. M., & Peter, J. (2009). Development and validation of a game addiction scale for adolescents. Media Psychology, 12(1), 77–95. https://doi.org/10.1080/15213260802669458
32. Metin, O., Saracli, O., Atasoy, N., Senormanci, O., Kardes, V. C., Acikgoz, H. O., … Tahiroglu, A. Y. (2015). Association of internet addiction in high school students with ADHD and tobacco/alcohol use. Düşünen Adam: The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 28(3), 204–212. http://dx.doi.org/10.5350/dajpn2015280303
33. Montag, C. & Elhai, J. D. (2020). Discussing digital technology overuse in children and adolescents during the COVID-19 pandemic and beyond: On the importance of considering Affective Neuroscience Theory. Addictive Behaviors Reports, 12, 100313. https://doi.org/10.1016/j.abrep.2020.100313
34. Mustafaoğlu, R., Zirek, E., Yasacı, Z., & Razak Özdinçler, A. (2018). The negative effects of digital technology usage on children’s development and health. Addicta: The Turkish Journal on Addic¬tions, 5, 227–247. https://doi.org/10.15805/addicta.2018.5.2.0051
35. Nilsson, J., Gardulf, A., & Lepp, M. (2016). Process of translation and adaptation of the Nurse Professional Competence (NPC) Scale. Journal of Nursing Education and Practice, 6(1), 100– 103. https://doi.org/10.5430/jnep.v6n1p100
36. Özgenel, M., Canpolat, Ö., & Ekşi, H. (2019). Ergenler için Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (ESMBÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 6, 631–664. http://dx.doi.org/10.15805/addicta.2019.6.3.0086
37. Pallant, J. (2007). SPSS survival manual. McGraw-Hill.
38. Pawlikowski, M., Altstötter-Gleich, C., & Brand, M. (2013). Validation and psychometric properties of a short version of Young’s Internet Addiction Test. Computers in Human Behavior, 29(3), 1212–1223. https://doi.org/10.1016/j.chb.2012.10.014
39. Pontes, H. M., Szabo, A., & Griffiths, M. D. (2015). The impact of internet-based specific activities on the perceptions of internet addiction, quality of life, and excessive usage: A cross-sectional study. Addict. Behav. Rep. 1, 19–25. https://doi.org/10.1016/j.abrep.2015.03.002
40. Schulz van Endert, T. (2021). Addictive use of digital devices in young children: Associations with delay discounting, self-control and academic performance. PloS One, 16(6), e0253058. https://doi. org/10.1371/journal.pone.0253058
41. Schumacker, E. R., & Lomax, G. R. (1996). A beginner’s guide to structural equation modeling. Mahwah, NJ: Erlbaum.
42. Seema, R., Heidmets, M., Konstabel, K., & Varik-Maasik, E. (2022). Development and validation of the Digital Addiction Scale for Teenagers (DAST). Journal of Psychoeducational Assessment, 40(2), 293–304. https://doi.org/10.1177/07342829211056394
43. Shahnaz, I., & Karim, A. R. (2014). The impact of internet addiction on life satisfaction and life engagement in young adults. Univ. J. Psychol. 2, 273–284. https://doi.org/10.13189/ujp.2014.020902
44. Singh, A. K., & Singh, P. K. (2019). Digital addiction: A conceptual overview. Library Philosophy and Practice (e-journal), 3538. https://digitalcommons.unl.edu/libphilprac/3538
45. Şata, M., & Karip, F. (2017). Akıllı telefon Bağımlılığı Ölçeği-kısa versiyonunun ergenler için Türk kültürüne uyarlanması. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 6(4), 426-437. https://doi.org/10.30703/cije.346614
46. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Allyn and Bacon.
47. Tavşancıl, E. (2014). Tutumların ölçülmesi ve Spss ile veri analizi (5. basım). Nobel Yayıncılık.
48. Taylan, H. H., & Işık, M. (2015). Sakarya’da ortaokul ve lise öğrencilerinde internet bağımlılığı. Turkish Studies, 10(6), 855–874. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.8286
49. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2020). Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması, 2020. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2020-33679
50. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2021). Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması, 2021. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2021-37437
51. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2022). Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması, 2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2022-45587
52. Yetim, Ü. (1993). Life satisfaction: A study based on the organization of personal projects. Social Indicators Research, 29, 277-289.
53. Yetim, Ü. (2003). The impacts of individualism/collectivism, self-esteem and feeling of mastery on life satisfaction among the Turkish university students and academicians. Social Indicators Research, 61, 297-317. https://doi.org/10.1023/A:1021911504113
54. Young, K. S. (1998). Caught in the Net: How to recognize the signs of Internet addiction and a winning strategy for recovery. John Wiley & Sons.
55. Yu, L., & Shek, D. T. L. (2013). Internet addiction in Hong Kong adolescents: A three-year longitudinal study. Journal of Pediatric & Adolescent Gynecology, 26(3), S10–S17. https://doi.org/10.1016/j.jpag.2013.03.010
56. World Health Organization (WHO). (2019). International statistical classification of diseases and related health problems (11th ed.). Geneva: WHO. https://icd.who.int/.