2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’na Yansıyan Öğretim Yöntem ve Tekniklerinin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 25 Sayı: 2, 1035 - 1058, 15.06.2025

Nagihan Evci

https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1550322

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, “2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı” nda yer verilen öğretim yöntem ve tekniklerinin kapsamını incelemektir. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden biri olan doküman analizi yöntemi tercih edilerek süreç yürütülmüş ve bu süreç sonunda çeşitli veriler elde edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, 4. sınıf öğrenme alanlarında toplam 25 farklı öğretim yöntemi ve tekniği kullanılmıştır. Bunlar arasında en sık karşılaşılanların “Anlatım/Sunu” ve “Örnek Olay İncelemesi” olduğu saptanmıştır. 5. sınıf düzeyinde ise 27 farklı öğretim yöntem ve tekniği tespit edilmiş; bu sınıf düzeyinde öne çıkanlar ise “Anlatım/Sunu”, “Örnek Olay İncelemesi” ve “Büyük Grup Tartışması” olmuştur. 6. sınıf öğrenme alanlarında yine 25 farklı yöntemin kullanıldığı belirlenmiş ve “Anlatım/Sunu”, “Beyin Fırtınası”, “Örnek Olay İncelemesi” ile “Büyük Grup Tartışması” tekniklerine ağırlık verildiği görülmüştür. 7. sınıf düzeyinde ise toplam 27 öğretim yöntemi ve tekniği yer almakta; bunlardan en sık kullanılanlar “Soru-Cevap”, “Beyin Fırtınası” ve “Anlatım/Sunu” olarak dikkat çekmektedir. Araştırmada, öğretim yöntem ve tekniklerinin farklı sınıf düzeylerinde çeşitlilik gösterdiği ve programın bu anlamda zengin bir yapıya sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca farklı öğretim programlarında kullanılan yöntemlerin de benzer biçimde analiz edilmesinin faydalı olacağı önerilmektedir. Bu çalışma, alana katkı sağlayabilecek ilk örneklerden biri olma niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal bilgiler , Öğretim yöntem ve teknikleri , Öğretim programı

Examination of the Teaching Methods and Techniques Reflected in the 2024 Social Studies Curriculum

Öz

The main purpose of this study is to examine the scope of teaching methods and techniques included in the Social Studies Curriculum of 2024. In the study, document analysis method, one of the qualitative research designs, was preferred and various data were obtained at the end of this process. According to the research findings, a total of 25 different teaching methods and techniques were used in the 4th grade learning areas. Among these, the most common ones were found to be “Lecture/Presentation” and “Case Study”. At the 5th grade level, 27 different teaching methods and techniques were identified; the most prominent ones at this grade level were “Lecture/Presentation”, “Case Study” and “Large Group Discussion”. In the 6th grade learning areas, 25 different methods were again used, and it was observed that “Lecture/Presentation”, “Brainstorming”, “Case Study” and “Large Group Discussion” techniques were emphasized. At the 7th grade level, there are a total of 27 teaching methods and techniques, the most frequently used of which are “Question-Answer”, “Brainstorming” and “Lecture/Presentation”. In the study, it was concluded that teaching methods and techniques vary at different grade levels and that the curriculum has a rich structure in this sense. It is also suggested that it would be useful to analyze the methods used in different curricula in a similar way. This study is one of the first examples that can contribute to the field.

Anahtar Kelimeler

Social Studies , Teaching Methods and Techniques , Curriculum

Kaynakça

• Açıkgöz, K.Ü. (2003). Etkili öğrenme ve öğretim. Eğitim Dünyası Yayınları.
• Aktepe, V., & Aktepe, L. (2009). Fen ve teknoloji öğretiminde kullanılan öğretim yöntemlerine ilişkin öğrenci görüşleri: Kırşehir BİLSEM örneği. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 69-80. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefad/issue/59520/855970
• Arslan, M. (2000). Cumhuriyet dönemi ilköğretim programları ve belli başlı özellikleri. Milli Eğitim Dergisi, 146. https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/Milli_Egitim_Dergisi/146/aslan.htm
• Aykaç, N. (2007). İlköğretim sosyal bilgiler dersi eğitim-öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(22), 46-73. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/69992.
• Berkant, H. G., & Arslan, T. (2015). Sosyal bilgiler öğretim programında yer alan öğretim yöntem ve tekniklerinin uygulanmasına yönelik öğretmen görüşleri. Turkish Studies-International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic , 10 (11), 293-312. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.8643
• Binbaşıoğlu, C. (1988). Özel öğretim yöntemleri (6.Basım). Binbaşıoğlu Yayınevi.
• Boyle-Baise, M., Hsu, M. C., Johnson, S., Serriere, S. C. ve Stewart, D. (2008). Putting reading first: Teaching social studies in elementary classrooms. Theory & Research in Social Education, 36(3), 233-255. http://doi.org/10.1080/00933104.2008.10473374
• Can, G., Yaşar, Ş., & Sözer, E. (1998). Sosyal bilgiler öğretimi. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Corbin, J. & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. Thousand Oaks: Sage. https://doi.org/10.4135/9781452230153
• Çelikkaya, T. (2008). Yapılandırmacı yaklaşımın sosyal bilgiler öğretiminde başarı, tutum ve kalıcılığa etkisi (5.sınıf örneği) (Doktora tezi). Atatürk Üniversitesi.
• Çelikkaya, T., & Kuş, Z. (2009). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kullandıkları yöntem ve teknikler. Eğitim Fakültesi Dergisi, XXII (2),741-758. https://dergipark.org.tr/tr/pub/uefad/issue/16690/173469
• Çiftçi, S.,Sünbül, A. M., & Köksal, O. (2013). Sınıf öğretmenlerinin yapılandırmacı yaklaşıma göre düzenlenmiş mevcut programa ilişkin yaklaşımlarının ve uygulamalarının eğitim müfettişlerinin görüşlerine göre değerlendirilmesi, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 281-295. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mersinefd/issue/17382/181602
• Demirel, Ö. (2006). Öğretimde planlama ve değerlendirme öğretme sanatı. (10. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Duman, P. (2023). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin derslerinde kullandıkları yöntem ve tekniklere ilişkin görüşleri, International Journal of Progressive Studies in Education, 1(1), 31-50. https://zenodo.org/records/7651441
• Ediger, M., & Rao, D. B. (2008). Teaching social studies. Discovery Publishing House. Erden, M. (1997). Sosyal bilgiler öğretimi. Alkım Yayınevi.
• Genç, S. Z., & Kıncal, R.Y. (2005). Hayat bilgisi dersi ünitelerindeki vatandaşlık insanları ve demokrasi eğitimi ile ilgili hedeflerin analizi (1998 ve 2004 taslak programa göre). XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi.
• İlhan, G. O. (2016). Sosyal bilgiler öğretiminde çizgi romanların kullanımı (Doktora tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi.
• Kan, Ç. (2006). Etkili sosyal bilgiler öğretimi arayışı. Kastamonu Eğitim Dergisi. 12(2), 537-544. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefdergi/issue/49104/626631
• Kameenuı, E. J., & Carnıne, D. W. (1998). Effective teaching strategies that accommodate diverse learners. Prentice-Hall Inc., Order Processing.
• Küçükahmet, L. (2000). Öğretimde planlama ve değerlendirme (11.Baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
• MEB (2005). İlköğretim 1-5 sınıf programları tanıtım el kitabı. Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.
• MEB. (2024). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (4, 5, 6 ve 7. sınıflar): Türkiye yüzyılı maarif modeli. http://mufredat.meb.gov.tr adresinden 28.08.2024 tarihinde erişim sağlanmıştır.
• Merriam, S. B. (1988). Case study research in education: A qualitative approach. San Fran- cisco: Jossey-Bass.4
• Martorella, P. H. (1996). Teaching social studies in middle and secondary schools. Prentice Hall. Nalçacı, A. (2009). Hayat bilgisi dersi öğretim programı. Tay. B. (Ed). Hayat Bilgisi Öğretimi. Maya Akademi.
• Nas, R. (2000). Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi. Ezgi Kitapevi Yayınları.
• Ocak, G., & Beydoğan, H. Ö. (2005). İlköğretim okulları 3. sınıf hayat bilgisi ders içeriğinin amaçlarla tutarlılık ve öğrenci seviyesine uygunluk açısından yeterlilik düzeyi (standart belirleme (Erzurum il örneği). Gazi Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 109- 132. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefad/issue/59536/856341
• Ocak, G., & Kocaman, B. (2021). 2018 yılı 5. sınıf sosyal bilgiler dersi öğretim programının değerlendirilmesi. International Journal of Field Education, 7(2), 1-24. https://doi.org/10.32570/ijofe.754792
• Polat, F. (2006). İlköğretim 7. sınıf sosyal bilgiler öğretiminde öğretmenlerin kullandıkları yöntemler ve karşılaştıkları sorunlar (Afyonkarahisar örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi.
• Senemoğlu, N. (1987). Bilişsel giriş davranışları ve dönüt-düzeltmenin erişiye etkisi (Doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi.
• Sönmez, V. (1996). Sosyal bilgiler öğretimi (Genişletilmiş 2.Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Steinbronn, P. E. & Merideth, E. M. (2008). Perceived utility of methods and ınstructional strategies used in online and face-to-face teaching environments. Innov High Educ, 32, 265-278. https://doi.org/10.1007/s10755-007-9058-4
• Şahin, Ç. (2006). Cumhuriyet dönemi ilköğretim programlarında esnek program uygulanması. Milli Eğitim Dergisi, 171, 167-171. https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/Milli_Egitim_Dergisi/171/171/13.pdf
• Şentürk, Y. (2021). Girişimcilik becerisi kazandırmada öğretim materyali geliştirme ve kullanılabilecek öğretim yöntem ve tekniklerini belirleme hakkında sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri (Bursa ili örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi.
• Şimşek, H., Hırça, N., & Coşkun, S. (2012). İlköğretim fen ve teknoloji öğretmenlerinin öğretim yöntem ve tekniklerini tercih ve uygulama düzeyleri: Şanlıurfa ili örneği. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 9(18), 249-268. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mkusbed/issue/19552/208334
• Taşkaya, M., & Bal, T. (2009). Sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler öğretim yöntemlerine ilişkin görüşleri, Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 173 -185.
• Tay, B., & Öcal A. (2008). Özel öğretim yöntemleriyle sosyal bilgiler öğretimi. Pegem Akademi Yayınları.
• Wach, E. (2013). Learning about qualitative document analysis. https://www.ids.ac.uk/publications/learning-about-qualitative-document-analysis/ adresinden 28.12.2024 tarihinde erişim sağlanmıştır.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Yıldırım, K. (2011). Uluslararası araştırma verilerine göre Türkiye’de ilköğretim fen ve teknoloji derslerindeki öğretim uygulamaları. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 8(1), 159-174. https://acikerisim.aksaray.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12451/997