Araştırma Makalesi

Eğitimde Ödül ve Cezanın Öğrenci Davranışlarına Yansımalarına İlişkin Öğretmen Görüşleri

Cilt: 25 Sayı: 2 15 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Eğitimde Ödül ve Cezanın Öğrenci Davranışlarına Yansımalarına İlişkin Öğretmen Görüşleri

Öz

Eğitim; bireylerin bilgi, beceri, değer ve davranışlarını geliştirmek amacıyla yapılan gerçekleştirilen planlı ve bilinçli bir süreçtir. Bu eğitim sürecinde öğretmenlerin ödül ve cezayı bir öğretim amacı olarak kullandıkları bilinmektedir. Fakat eğitimde ödül ve cezanın yansımalarının konusu geçmişten bugüne genel olarak tartışılmıştır. Son yıllarda bu alana ilişkin çalışmalar genel kabul görmüş düşüncelerin birçoğunun değişmesine neden olmuştur. Bu bağlamda yapılan araştırmanın amacı, öğretmen görüşlerine göre eğitim sürecinde uygulanan ödül ve ceza yöntemlerinin öğrenci davranışlarına yansımalarını saptamaktır. Bu araştırma olgu bilim deseninde tasarlanmış nitel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2022-2023 eğitim öğretim yılında, Samsun ilinde çeşitli türden okul türlerindelarda görev yapan ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi ile seçilen 20 öğretmen oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veri toplamak amacıyla kullanılacak görüşme soruları, uzman görüşleri alınıpnin alınmasından ve örnek uygulamadan sonra son şeklini almıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde çözümlenmesinde içerik analizi ve betimsel analiz teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin ödül ve ceza uygulamalarına ilişkin görüşlerinin çoğunlukla olumlu olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin Ödül ödül yöntemleri nde öğretmenlerinarasından en çok maddi ödül yöntemlerini tercih ettikleriettiği, ceza yöntemlerinde söz konusu olduğunda de ise en çok ikinci tip cezaların kullanıldığı ortaya çıkmıştır. Öğretmenler çoğunlukla ödül ve cezanın istendik davranışların kazandırılmasında çoğunlukla etkili olduğunu ve öğrenci davranışlarına olumlu yansıdığını belirtmişlerdir. Bu bağlamda, öğretmenler e dönükiçin, ödül ve cezanın olumsuzluklarına ilişkin bilgilendirme etkinlikleri düzenlenmelidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Açıkgöz, B. & Çelik, E. B. (2023). Öğrencilere verilen ödüllerin etkililiğine ilişkin öğretmen ve veli görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 65, 330-360.
  2. Altınkaynak, Ş.Ö., Bayrak, U.H., Taşkın, N., & Akman, B. (2018). Çocukların ödül ve ceza algıları ile öğretmenlerin disiplin hakkındaki görüşleri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(1), 1-12. Doi: http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.735.
  3. Apaydın, Ç. & Manolova, O. (2015). Sınıf içinde uygulanan informal cezaların analitik hiyerarşi yöntemi ile belirlenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(1), 105-122.
  4. Aydın, A. (2000) Gelişim ve öğrenme psikolojisi. Bursa: Alfa Yayınları.
  5. Aydın, A. (2015) Sınıf yönetimi. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. Babayiğit, Ö. & Erkuş, B. (2016). Sınıf öğretmenlerinin derslerde kullandıkları pekiştireç ve cezaların etkililiği. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25 (2), 567-580.
  6. Bandura, A. (1971). Social learning theory. California: Standford Üniversitesi.
  7. Bandura, A., & Walters, R. H. (1959). Adolescent aggression: A study of the influence of child-training practices and family interrelationships. Ronald Coase: Publications.
  8. Bandura, A., & Walters, R. H. (1963). Social learning and personality development. Holt Reinhardt: Wintston Company.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

3 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

10 Ekim 2024

Kabul Tarihi

2 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 25 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Mercan, E., & Gündüz, Y. (2025). Eğitimde Ödül ve Cezanın Öğrenci Davranışlarına Yansımalarına İlişkin Öğretmen Görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 1347-1371. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1564668
AMA
1.Mercan E, Gündüz Y. Eğitimde Ödül ve Cezanın Öğrenci Davranışlarına Yansımalarına İlişkin Öğretmen Görüşleri. BAİBÜEFD. 2025;25(2):1347-1371. doi:10.17240/aibuefd.2025.-1564668
Chicago
Mercan, Ecehan, ve Yüksel Gündüz. 2025. “Eğitimde Ödül ve Cezanın Öğrenci Davranışlarına Yansımalarına İlişkin Öğretmen Görüşleri”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 25 (2): 1347-71. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025. -1564668.
EndNote
Mercan E, Gündüz Y (01 Haziran 2025) Eğitimde Ödül ve Cezanın Öğrenci Davranışlarına Yansımalarına İlişkin Öğretmen Görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 25 2 1347–1371.
IEEE
[1]E. Mercan ve Y. Gündüz, “Eğitimde Ödül ve Cezanın Öğrenci Davranışlarına Yansımalarına İlişkin Öğretmen Görüşleri”, BAİBÜEFD, c. 25, sy 2, ss. 1347–1371, Haz. 2025, doi: 10.17240/aibuefd.2025..-1564668.
ISNAD
Mercan, Ecehan - Gündüz, Yüksel. “Eğitimde Ödül ve Cezanın Öğrenci Davranışlarına Yansımalarına İlişkin Öğretmen Görüşleri”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 25/2 (01 Haziran 2025): 1347-1371. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025. -1564668.
JAMA
1.Mercan E, Gündüz Y. Eğitimde Ödül ve Cezanın Öğrenci Davranışlarına Yansımalarına İlişkin Öğretmen Görüşleri. BAİBÜEFD. 2025;25:1347–1371.
MLA
Mercan, Ecehan, ve Yüksel Gündüz. “Eğitimde Ödül ve Cezanın Öğrenci Davranışlarına Yansımalarına İlişkin Öğretmen Görüşleri”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 25, sy 2, Haziran 2025, ss. 1347-71, doi:10.17240/aibuefd.2025. -1564668.
Vancouver
1.Ecehan Mercan, Yüksel Gündüz. Eğitimde Ödül ve Cezanın Öğrenci Davranışlarına Yansımalarına İlişkin Öğretmen Görüşleri. BAİBÜEFD. 01 Haziran 2025;25(2):1347-71. doi:10.17240/aibuefd.2025. -1564668