Aile Danışmanlığı Deneyimleri: Bireylerin Bakış Açısından Derinlemesine Bir İnceleme

Yıl 2025, Cilt: 25 Sayı: 4, 2241 - 2258, 15.12.2025

Abdullah Ensar Uzun

https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1676800

Öz

Bu araştırma bireylerin aile danışmanlığı deneyimlerini incelemek için gerçekleştirilmiştir. Örneklem grubu toplam 12 yetişkin bireyden oluşmaktadır. Bunların 6 tanesi kadın ve 6 tanesi erkektir. Örneklem grubunda yer alan bireylerin yaşları 28 ile 45 arasında değişmektedir. Katılımcıların eğitim düzeyi ortaokul, lise ve üniversite olarak tespit edilmiştir. Araştırma yöntemi için katılımcılardan derinlemesine bilgi toplamak amacı ile nitel araştırma yöntemi olan fenomenolojik desen tercih edilmiştir. Araştırma için etik kurul onayı ve gerekli izinler araştırmacı tarafından alınmıştır. Gerekli izinler alındıktan sonra veri toplama sürecine geçilmiştir. Katılımcılarla yüz yüze görüşmelerde araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Her katılımcı ile bir kere görüşme yapılmıştır. Görüşmeler 13 (en düşük) ile 36 (en yüksek) dakika arasında sürmüştür. Görüşme süreleri ortalama 25 dakika sürmüştür. Araştırmanın verileri içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Bulgular farklı kategorilerde gruplandırılmıştır. Bunlar aile danışmanlığı tanımı kategorisi, aile danışmanının beklentileri karşılama durumu kategorisi, aile danışmanının kişilik özellikleri kategorisi, aile danışmanı yardımı ile çözülen sorunlar kategorisi olarak tespit edilmiştir. Elde edilen tüm bulgular araştırmacı tarafından sonuç bölümünde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Aile , Aile danışmanlığı , Aile danışmanlığı deneyimleri

Family Counseling Experiences: An In-Depth Exploration From Individuals’ Perspectives

Öz

This research was conducted to examine individuals’ experiences of family counseling. The sample group consisted of a total of 12 adults. 6 of them were female and 6 were male. The ages of the individuals in the sample group ranged between 28 and 45. The education level of the participants was determined as middle school, high school and university. The phenomenological design, which is a qualitative research method, was preferred for the research method in order to collect in-depth information from the participants. The researcher obtained the approval of the ethics committee and the necessary permissions. After the necessary permissions were obtained, the data collection process was started. Data were collected by face-to-face interviews with the participants through semi-structured interview forms prepared by the researcher. The data of the research were analyzed with the content analysis method. The findings were grouped in different categories. These were determined as the category of family counseling definition, the category of the family counselor meeting expectations, the category of the family counselor’s personality traits, and the category of problems solved with the help of the family counselor. All the findings obtained were evaluated by the researcher in the conclusion section.

Anahtar Kelimeler

Family , Family counseling , Family counseling experiences

Kaynakça

• Aktaş, A. M. (2015). Ben ve ailem. Atlas Akademi.
• Algan, T. (2016). Aile danışmanlığı uygulaması: Dünü, bugünü ve yarını. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7), 2208-2217. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/226741
• Algan, T. (2022). Aile içi sorunlar ve aile danışmanlığı. Eğitim Yayınevi.
• Alacahan, O. (2010). Aile birliğini oluşturan faktörler ve işlevleri. CÜ İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 11(1), 289-298. https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423875107.pdf
• Atak, H. (2017). Piaget ve Vygotsky’nin kuramlarında çocukların toplumsallaşma süreci. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 9(2), 163-176. https://dergipark.org.tr/en/pub/pgy/article/281372
• Baltacı, A. (2018). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Pegem Akademi Yayıncılık.
• Barker, P., & Chang, J. (2013). Basic family therapy. John Wiley & Sons.
• Baroncelli, A., Iacopino, M., Facci, C., Tomberli, L., & Ciucci, E. (2024). The boundaries between personal life and professional role: A proposal to apply some principles of the Structural Family Therapy by Salvador Minuchin to teachers. Journal of Education for Teaching, 50(1), 33-44. https://doi.org/10.1080/02607476.2022.2152653
• Bayer, A. (2013). Değişen toplumsal yapıda aile. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4(8), 101-129. https://dergipark.org.tr/en/pub/sirnakifd/issue/11320/135278
• Braun, V., & Clarke, V. (2024). A critical review of the reporting of reflexive thematic analysis in Health Promotion International. Health Promotion International, 39(3), daae049. https://doi.org/10.1093/heapro/daae049
• Bowen, M. (1978). Family therapy in clinical practice. Jason Aronson.
• Capuzzi, D., & Stauffer, M. D. (Eds.). (2021). Foundations of couples, marriage, and family counseling. John Wiley & Sons.
• Carr, A. (2012). Aile terapisi: Kavramlar, süreç ve uygulama. John Wiley & Sons.
• Creswell, J. W. (2013). Qualitative ınquiry and research design: choosing among five approaches. SAGE Publications.
• Creswell, J. W. (2016). Reflections on the MMIRA the future of mixed methods task force report. Journal of Mixed Methods Research, 10(3), 215-219. https://doi.org/10.1177/1558689816650298
• Davis, E. M. (2024). Changing family functions in the 21st century. Contemporary Sociology Press.
• De Jong, P., & Berg, I. K. (2022). Interviewing for solutions (5th ed.). Cengage Learning.
• Durğun, A. (2016). Aile içi problemler ve çözüm önerileri. Mehir Aile Dergisi, 3(1), 83-95.
• Engels, F. (1884). The origin of the family, private property, and the state. Penguin.
• Erkan, S., Çankaya, Z. C., Terzi, Ş., & Özbay, Y. (2011). Üniversite psikolojik danışma ve rehberlik merkezlerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(22), 174-198. https://dergipark.org.tr/en/pub/maeuefd/issue/19395/206011
• Eyce, B. (2000). Tarihten Günümüze Türk Aile Yapisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 1(4), 223-244. https://dergipark.org.tr/en/pub/selcuksbmyd/issue/11290/134959
• Fenell, D., & Weinhold, B. (1989). Counseling families. Love.
• Flick, U. (2013). Mapping the field. In U. Flick (Ed.), The SAGE handbook of qualitative data analysis. Sage.
• Gümüş, S. (2013). Modern Aile Biçimi: Ailedeki İmgesel Dönüşüm Üzerine Bir Değerlendirme. Dergiabant, 12(1), 131-149. https://doi.org/10.33931/dergiabant.1411651
• Geertz, C. (1973). The ınterpretation of cultures. Basic Books.
• Giddens, A. (1992). The transformation of ıntimacy: sexuality, love and eroticism in modern societies. Stanford University Press.
• Gottman, J. M., & Gottman, J. S. (2023). The relationship cure: A 5 step guide to strengthening your marriage, family, and friendships. Harmony Books.
• Goode, W. J. (1963). World revolution and family patterns. Free Press.
• Hardy, K. V., & Laszloffy, T. A. (2021). Culturally responsive family therapy: Theory, research, and practice. Guilford Press.
• Harris, C. C. (2021). The family: an introduction. Routledge.
• Halinski, K. H. (2009). Predicting beginning master's level counselor effectiveness from personal characteristics and admissions data: An exploratory study. University of North Texas.
• Hosain, M. S. (2025). The dilemma of work-family balance for the dual-career couples with child/children: qualitative evidence from Bangladesh based on Family Systems Theory. International Journal of Organizational Analysis, 33(1), 25-42. https://doi.org/10.1108/IJOA-11-2023-4096
• Kerr, M. E., & Bowen, M. (1988). Family evaluation: An approach based on Bowen theory. W. W. Norton & Company.
• İkiz, F. E., & Totan, T. (2014). Etkili Psikolojik Danışman Niteliklerinin Değerlendirilmesine İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 5(42). https://doi.org/10.17066/pdrd.31754
• İsmen, A. E. (2004). Duygusal zekâ ve aile işlevleri arasındaki ilişki. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(11), 55-75. https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/issue/50343/651903
• Kanadlı, S. (2019). Nitel araştırmada geçerlilik, güvenilirlik ve örnek olay çalışması. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(1), 64–86.
• Kasapoğlu, A., & Karkıner, N. (2011). Aile sosyolojisi. T.C. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınevi.
• Kızıldağ, S., Zorbaz, S. D., Gençtanırım, D., & Arıcı, F. (2012). Hacettepe Üniversitesi öğrencilerinin psikolojik danışma yardımı almaya ve bu yardımın sunulduğu birimlere ilişkin görüşleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3), 185-196. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/160878
• Kitapçıoğlu, S., & Tabur, S. T. (2024). Türkiye’de Aile Terapisi Uygulamalarının Kültürel Bağlamda Değerlendirilmesi. Psikoloji Araştırmaları, 2(1), 25-32. https://dergipark.org.tr/tr/pub/psiar/issue/87562/1560005
• Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology (2nd ed.). Sage Publications.
• Lambie, G. W., Frawley, C., Haugen, J. S., & Grushka, J. K. (2023). The Assessment of Marriage, Couples, and Family Counseling Competencies: A measure to support preparation programs. The Family Journal, 31(2), 198-204. https://doi.org/10.1177/10664807221125894
• Mancillas, A. (2006). Students’ perceptions of counseling effectiveness. VISTAS Online, 41, 191-194.
• Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: a guide to design and ımplementation. Jossey-Bass.
• Minuchin, S. (1974). Families and Family Therapy. Cambridge: Harvard University Press.
• Minuchin, S. (2018). Families and family therapy. Routledge.
• Miles, M. B. & Huberman, A. M. (2016). Genişletilmiş bir kaynak kitap: Nitel veri analizi (S. Akbaba Altun & A. Ersoy, Çev. Ed.) Pegem Akademi
• Nichols, M. P., & Davis, S. D. (2024). Family therapy: Concepts and methods (13th ed.). Pearson.
• Noor, N. M. (2014). Family Counseling in Malaysia: Current Issues and Practices. International Education Studies, 7(13), 33-39. https://eric.ed.gov/?id=EJ1071164
• Parsons, T. (1951). The social system. Free Press.
• Patton, M. Q. (2015). Qualitative research and evaluation methods. SAGE Publications.
• Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.) Pegem Akademi.
• Rogge, R. D., & Bradbury, T. N. (1999). Till violence does us part: the differing roles of communication and aggression in predicting adverse marital outcomes. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 67(3), 340. https://psycnet.apa.org/buy/1999-03648-006
• Rothbaum, F., Rosen, K., Ujiie, T., & Uchida, N. (2002). Family systems theory, attachment theory, and culture. Family process, 41(3), 328-350. https://doi.org/10.1111/j.1545-5300.2002.41305.x
• Smith, J. (2023). Aile dinamiklerinde yeni yaklaşımlar. Psikoloji Yayınları.
• Spurgeon, S., Gibbons, M. & Cochran, J. (2012). Creating personal dispositions for a professional counseling program. Counseling and Values, 57(4), 96-108. https://brill.com/view/journals/cvj/57/1/article-p96_11.xml
• Tönbül, Ö. (2019). Aile danışmanlığı sürecinde ve kuramlarında amaç oluşturma. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(1), 76-95. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/747119
• Tse, L. M., Wantz, R. A., & Firmin, M. (2010). Perceptions of effectiveness among college students: Toward marriage and family counseling and therapy. The Family Journal, 18(3), 269-274. https://doi.org/10.1177/1066480710371799
• Onedera, J. D., & Greenwalt, B. C. (2007). Introduction to religion and marriage and family counseling. In The role of religion in marriage and family counseling (pp. 3-15). Routledge.
• Owen, F. K., & Dost, M. T. (2020). Psikolojik danışman adaylarına göre etkili psikolojik danışmanın özellikleri ve psikolojik danışman eğitiminin etkisi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (8), 259-274. https://doi.org/10.21733/ibad.728147
• Yıkılmaz, M., Şahin, E. E., Özer, Ö., & Altınok, A. (2016). Üniversite öğrencilerinde psikolojik danışma sürecini erken bırakma: Nedenler ve öneriler. Psikoloji Çalışmaları, 36(1), 1-20. https://dergipark.org.tr/en/pub/iupcd/issue/25041/264383
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.