Öğretmen Motivasyonunun Yordayıcısı Olarak Okul Yöneticilerinin Mentörlük Davranışları

Öz

Bu araştırmada okul yöneticileri tarafından sergilenen mentörlük davranışları ile öğretmenlerin motivasyon düzeyleri arasında bir ilişki olup olmadığı varsa bir ilişkinin nasıl olduğunu ortaya koymak amaçlanmaktadır. Araştırma, nicel araştırma modellerinden yordayıcı korelasyonel model kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni, Gaziantep ilinin Nizip ilçesinde resmî okullarda görev yapan 2698 öğretmenden oluşurken örneklem ise basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 589 öğretmenden oluşmaktadır. Veriler “Okul Müdürlerinin Mentörlüğü Ölçeği” ve “Sınıf Öğretmenlerinin Motivasyonu Ölçeği” aracılığı ile toplanmıştır. Veri analiz sürecinde motivasyon düzeyi ve mentörlük davranışlarını tespit etmek amacıyla aritmetik ortalama, standart sapma analizleri kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılması için Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı ve bağımsız değişkenin bağımlı değişkeni yordayıcı gücünün belirlenmesi için çoklu regresyon analizine başvurulmuştur. Okul müdürlerinin mentörlük davranışları ile öğretmenlerin motivasyonu arasında pozitif yönde, anlamlı bir ilişki olduğu yapılan analizler sonucunda belirlenmiştir. Bağımsız değişkenin bağımlı değişkeni yordama gücüne ilişkin yapılan regresyon analizi sonucuna göre okul müdürlerinin sergiledikleri mentörlük davranışlarının öğretmenlerin motivasyonunun anlamlı bir yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda okul yöneticilerinin öğretmenlerin verimliliğini sağlamak için etkili mentörlük uygulamaları sergilemesi gerektiği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Mentörlük
• Motivasyon
• Regresyon
• Okul Yöneticileri.

As a Predictor of Teacher Motivation: Mentoring Behaviours of School Administrators

Öz

This study aims to reveal whether there is a relationship between the mentoring behaviors exhibited by school administrators and teachers' motivation levels, and if so, to determine the nature of that relationship. The study was designed using a predictive correlational model from quantitative research models. The population of the study consists of 2,698 teachers working in public schools in the Nizip district of Gaziantep province, while the sample consists of 589 teachers selected using simple random sampling. Data were collected using the “School Principals' Mentoring Scale” and the “Classroom Teachers' Motivation Scale.” Arithmetic mean and standard deviation analyses were used in the data analysis process to determine motivation levels and mentoring behaviors. Pearson's moment product correlation coefficient was used to reveal the relationship between variables, and multiple regression analysis was used to determine the predictive power of the independent variable on the dependent variable. The analyses revealed a positive and significant relationship between school principals' mentoring behaviors and teachers' motivation. According to the results of the regression analysis conducted on the predictive power of the independent variable on the dependent variable, it was concluded that the mentoring behaviors exhibited by school principals are a significant predictor of teachers' motivation. In this context, it can be said that school administrators need to exhibit effective mentoring practices to ensure teacher productivity.

Anahtar Kelimeler

• Mentoring
• Motivation
• Regression
• School Administrators.

Kaynakça

1. Aslan, M. & Doğan, S. (2020). Dışsal motivasyon, içsel motivasyon ve performans etkileşimine kuramsal bir bakış. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(26), 291-301. https://doi.org/10.21076/vizyoner.638479
2. Aydın, M. (2011). Çağdaş eğitim denetimi. Hatipoğlu Yayınevi.
3. Bakioğlu, A. (2013). Eğitimde mentörlük. Nobel Yayınevi.
4. Bakioğlu, A. (2016). Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi. Nobel Yayınevi.
5. Baş, G. (2016). Müdür yardımcısı olarak görevlendirilen öğretmenlerin yöneticilik görevlerindeki mesleki gelişimlerinde okul müdürlerinin mentörlük fonksiyonlarının yöneticilik yeterlilikleri açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
6. Bayraktar, M. (2020). Maarif müfettişlerinin okul yöneticilerine yönelik mentörlük rollerinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gaziantep Üniversitesi
7. Pérez Berbain, M., Payaslian, L., Sauer Rosas, A., García, B., & La Porta, A. (2023). The impact of mentoring on English language teachers: A case from Argentina. Profile Issues in TeachersProfessional Development, 25(1), 49-64. https://doi.org/10.15446/profile.v25n1.101711
8. Börü, N. (2019). Mesleğe yeni başlayan öğretmenler için mentörlük ve mesleğe giriş eğitimi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2), 68-87. http://doi.org/10.17556/erziefd.430221

9. Bursalıoğlu, Z. (2013). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. Pegem Yayınevi.
10. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2021). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
11. Çelik, V. (2012). Okul kültürü ve yönetimi. Pegem Yayınevi.
12. Çiftçi, Y. (2019). Çokkültürlü eğitim: Öğretmen eğitimi ile ilgili yaklaşımlar. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 36-57. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aduefebder/issue/51093/579658
13. Doğan, M. (2020). Ortaokullarda görev yapan branş öğretmenlerinin motivasyon etkenleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4 (5), 27-37. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mkuefder/issue/55191/738578
14. Erdoğan, İ. (2000). Okul yönetimi öğretim liderliği. Sistem Yayınevi.
15. Ereş, F. (2009). Okul yöneticilerinin yetiştirilmesinde mentörlük. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(3), 157-165. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/116098
16. Ertürk, R. (2014). Öğretmenlerin iş motivasyonları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki: Bolu ili örneği. [Yüksek Lisans Tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
17. Firzly, N., Chamandy, M., Pelletier, L., & Lagacé, M. (2022). An Examination of Mentörs’ Interpersonal Behaviors and Mentees’ Motivation, Turnover Intentions, Engagement, and Well-Being. Journal of Career Development, 49(6), 1317-1336. https://doi.org/10.1177/08948453211039286
18. Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (2009). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hil Education.
19. Güneş, F. (2016). Öğretmen yetiştirme ve yaklaşım modelleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim ve Araştırma Dergisi, 17(3), 413-435. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefad/issue/59425/853506
20. Kafalı, M. (2019). Okul müdürlerinin mentörlük düzeylerinin öğretmen görüşlerine göre çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Erciyes Üniversitesi.
21. Karakuş, K. (2019). Okul yöneticilerinin koçluk rolleri ile öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeyleri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
22. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. The Guilford Press.
23. Kocabaş, İ. & Karaköse, T. (2005). Okul müdürlerinin tutum ve davranışlarının öğretmenlerin motivasyonuna etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(1), 79-93. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/256405
24. Kurşun, A. T., Yılmaz, E. & Köksal, O. (2015). Okul müdürlerinin mentörlüğü ölçeğinin geliştirilmesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (4), 22-39. https://dergipark.org.tr/tr/pub/inesj/issue/40013/475689
25. Kurul-Tural, N. (2002). Öğrenci başarısında etkili okul değişkenleri ve eğitimde verimlilik. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 35 (1-2), 39-54. https://teav.ankara.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12575/46714/955.pdf?sequence=1
26. Naillioğlu Kaymak, M. (2017). Aday öğretmenlerin yetiştirme sürecinin değerlendirilmesi ve mentörlük önerilerinin uygulanmasına ilişkin görüşler [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
27. Özbay, Ö. (2008). Koçluk yaklaşımının yönetici üzerine etkileri ve bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
28. Salkind, N. J. 2010. Encyclopedia of research design. (Vol. 1). Thousand Oaks.
29. Scandura, T. A. & Williams, E. A. (2004). Mentöring and transformational leadership: The role of supervisory career mentöring. Journal of Vocational Behavior, 65(3), 448-68. http://dx.doi.org/10.1016/j.jvb.2003.10.003
30. Sezgin, F., Koşar, S., & Er, E. (2014). Okul yöneticisi ve öğretmen yetiştirmede mentörlük sürecinin incelenmesi. Kastamonu Üniversitesi Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(3), 1337-1356. https://dergipark.org.tr/en/pub/kefdergi/issue/22601/241475
31. Şahin, A. (2004). Yönetim kuramlari ve motivasyon ilişkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (11), 523-547. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1722236
32. Tunçay, S. (2014). Eğitimde mentörlük uygulamaları üzerine bir araştırma. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Trakya Üniversitesi.
33. Turhan, M. & Karabatak, S. (2015). Türkiye’de okul yöneticilerinin yetiştirilmesi ve yurtiçi alınyazında sunulan model önerilerinin incelenmesi. Turkish Journal of Educational Studies, 2(3), 79-107. https://dergipark.org.tr/en/pub/turkjes/issue/34159/377675
34. Uçkun, G. & Kılınç, İ. (2007). Koçluk ve mentörlük. Ürün Yayınevi.
35. Uzunpınar, G., Demiray, Ö., Gürel, Ö. İ. & Arkadaş, B. (2023). Öğretmenlerin mesleki gelişiminde mentörlük programlarının rolü ve etkinliği. International Academic Social Resources Journal, 8, (54), 3952- 3960. http://dx.doi.org/10.29228/ASRJOU RNAL.72572
36. Varderlıer, P. (2017). Koçluk atölyesi. Abaküs Yayınevi.
37. Yazıcı, Z. & Tekerci, H. (2017). Okul öncesi öğretmen adaylarının mentör öğretmen algısı. Route Educational and Social Science Journal, 4(5), 156-166. https://www.ressjournal.com/Makaleler/2067032812_12%20Zeliha%20YAZICI.pdf
38. Yıldırım, B. & Şerefhanoğlu, O. (2014). Okul müdürlerinin mentörlük fonksiyonları ile öğretmenlerin örgütsel uyum düzeyleri arasındaki ilişki. E- Journal of New Word Sciences Academy, 9(4), 419-432. https://dergipark.org.tr/tr/pub/nwsaedu/issue/19838/212537
39. Yıldırım, R. & Yılmaz, E. (2013). Okul yöneticilerinin mentörlük rollerinin okulun akademik başarısı ve bazı değişkenler açısından incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(30), 98-119. https://dergipark.org.tr/en/pub/musbed/issue/23302/248608
40. Yıldırım, R. (2013). Okul yöneticilerinin mentörlük rollerinin okulun akademik başarısı ve bazı değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
41. Yirci, R. & Kocabaş, İ. (2012). Dünyada mentörlük uygulamaları. Pegem Yayınevi.
42. Yirci, R. (2009). Mentörlüğün eğitimde kullanılması ve okul yöneticisi yetiştirmede yeni bir model önerisi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Fırat Üniversitesi.
43. Yurtseven, N. (2010). Mentörlük hizmetinin, yabancı diller yüksekokulunda okuyan öğrencilerin akademik başarıları, öz yeterlik algıları ve kaynakları yönetme stratejileri üzerindeki etkisi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
44. Yüksel, Y. M. (2020). Okul müdürlerinin çatışma yönetim stillerinin öğretmen motivasyonu açısından incelenmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.